DharmaPragya
Vana Parva, Adhyaya 297
Containing 74 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 1
Verse 1 of 74
SANSKRIT TEXT
स ददर्श हतान्भ्रातॄँल्लोकपालानिव च्युतान् युगान्ते समनुप्राप्ते शक्रप्रतिमगौरवान्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 2
Verse 2 of 74
SANSKRIT TEXT
विप्रकीर्णधनुर्बाणं दृष्ट्वा निहतमर्जुनम् भीमसेनं यमौ चोभौ निर्विचेष्टान्गतायुषः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 3
Verse 3 of 74
SANSKRIT TEXT
स दीर्घमुष्णं निःश्वस्य शोकबाष्पपरिप्लुतः बुद्ध्या विचिन्तयामास वीराः केन निपातिताः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 4
Verse 4 of 74
SANSKRIT TEXT
नैषां शस्त्रप्रहारोऽस्ति पदं नेहास्ति कस्यचित् भूतं महदिदं मन्ये भ्रातरो येन मे हताः एकाग्रं चिन्तयिष्यामि पीत्वा वेत्स्यामि वा जलम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 5
Verse 5 of 74
SANSKRIT TEXT
स्यात्तु दुर्योधनेनेदमुपांशुविहितं कृतम् गान्धारराजरचितं सततं जिह्मबुद्धिना
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 6
Verse 6 of 74
SANSKRIT TEXT
यस्य कार्यमकार्यं वा सममेव भवत्युत कस्तस्य विश्वसेद्वीरो दुर्मतेरकृतात्मनः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 7
Verse 7 of 74
SANSKRIT TEXT
अथ वा पुरुषैर्गूढैः प्रयोगोऽयं दुरात्मनः भवेदिति महाबाहुर्बहुधा समचिन्तयत्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 8
Verse 8 of 74
SANSKRIT TEXT
तस्यासीन्न विषेणेदमुदकं दूषितं यथा मुखवर्णाः प्रसन्ना मे भ्रातॄणामित्यचिन्तयत्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 9
Verse 9 of 74
SANSKRIT TEXT
एकैकशश्चौघबलानिमान्पुरुषसत्तमान् कोऽन्यः प्रतिसमासेत कालान्तकयमादृते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 10
Verse 10 of 74
SANSKRIT TEXT
एतेनाध्यवसायेन तत्तोयमवगाढवान् गाहमानश्च तत्तोयमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 11
Verse 11 of 74
SANSKRIT TEXT
अहं बकः शैवलमत्स्यभक्षो; मया नीताः प्रेतवशं तवानुजाः त्वं पञ्चमो भविता राजपुत्र; न चेत्प्रश्नान्पृच्छतो व्याकरोषि
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 12
Verse 12 of 74
SANSKRIT TEXT
मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः प्रश्नानुक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 13
Verse 13 of 74
SANSKRIT TEXT
रुद्राणां वा वसूनां वा मरुतां वा प्रधानभाक् पृच्छामि को भवान्देवो नैतच्छकुनिना कृतम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 14
Verse 14 of 74
SANSKRIT TEXT
हिमवान्पारियात्रश्च विन्ध्यो मलय एव च चत्वारः पर्वताः केन पातिता भुवि तेजसा
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 15
Verse 15 of 74
SANSKRIT TEXT
अतीव ते महत्कर्म कृतं बलवतां वर यन्न देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः विषहेरन्महायुद्धे कृतं ते तन्महाद्भुतम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 16
Verse 16 of 74
SANSKRIT TEXT
न ते जानामि यत्कार्यं नाभिजानामि काङ्क्षितम् कौतूहलं महज्जातं साध्वसं चागतं मम
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 17
Verse 17 of 74
SANSKRIT TEXT
येनास्म्युद्विग्नहृदयः समुत्पन्नशिरोज्वरः पृच्छामि भगवंस्तस्मात्को भवानिह तिष्ठति
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 18
Verse 18 of 74
SANSKRIT TEXT
यक्षोऽहमस्मि भद्रं ते नास्मि पक्षी जलेचरः मयैते निहताः सर्वे भ्रातरस्ते महौजसः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 19
Verse 19 of 74
SANSKRIT TEXT
ततस्तामशिवां श्रुत्वा वाचं स परुषाक्षराम् यक्षस्य ब्रुवतो राजन्नुपक्रम्य तदा स्थितः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 20
Verse 20 of 74
SANSKRIT TEXT
विरूपाक्षं महाकायं यक्षं तालसमुच्छ्रयम् ज्वलनार्कप्रतीकाशमधृष्यं पर्वतोपमम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 21
Verse 21 of 74
SANSKRIT TEXT
सेतुमाश्रित्य तिष्ठन्तं ददर्श भरतर्षभः मेघगम्भीरया वाचा तर्जयन्तं महाबलम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 22
Verse 22 of 74
SANSKRIT TEXT
इमे ते भ्रातरो राजन्वार्यमाणा मयासकृत् बलात्तोयं जिहीर्षन्तस्ततो वै सूदिता मया
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 23
Verse 23 of 74
SANSKRIT TEXT
न पेयमुदकं राजन्प्राणानिह परीप्सता पार्थ मा साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः प्रश्नानुक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 24
Verse 24 of 74
SANSKRIT TEXT
नैवाहं कामये यक्ष तव पूर्वपरिग्रहम् कामं नैतत्प्रशंसन्ति सन्तो हि पुरुषाः सदा
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 25
Verse 25 of 74
SANSKRIT TEXT
यदात्मना स्वमात्मानं प्रशंसेत्पुरुषः प्रभो यथाप्रज्ञं तु ते प्रश्नान्प्रतिवक्ष्यामि पृच्छ माम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 26
Verse 26 of 74
SANSKRIT TEXT
किं स्विदादित्यमुन्नयति के च तस्याभितश्चराः कश्चैनमस्तं नयति कस्मिंश्च प्रतितिष्ठति
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 27
Verse 27 of 74
SANSKRIT TEXT
ब्रह्मादित्यमुन्नयति देवास्तस्याभितश्चराः धर्मश्चास्तं नयति च सत्ये च प्रतितिष्ठति
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 28
Verse 28 of 74
SANSKRIT TEXT
केन स्विच्छ्रोत्रियो भवति केन स्विद्विन्दते महत् केन द्वितीयवान्भवति राजन्केन च बुद्धिमान्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 29
Verse 29 of 74
SANSKRIT TEXT
श्रुतेन श्रोत्रियो भवति तपसा विन्दते महत् धृत्या द्वितीयवान्भवति बुद्धिमान्वृद्धसेवया
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 30
Verse 30 of 74
SANSKRIT TEXT
किं ब्राह्मणानां देवत्वं कश्च धर्मः सतामिव कश्चैषां मानुषो भावः किमेषामसतामिव
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 31
Verse 31 of 74
SANSKRIT TEXT
स्वाध्याय एषां देवत्वं तप एषां सतामिव मरणं मानुषो भावः परिवादोऽसतामिव
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 32
Verse 32 of 74
SANSKRIT TEXT
किं क्षत्रियाणां देवत्वं कश्च धर्मः सतामिव कश्चैषां मानुषो भावः किमेषामसतामिव
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 33
Verse 33 of 74
SANSKRIT TEXT
इष्वस्त्रमेषां देवत्वं यज्ञ एषां सतामिव भयं वै मानुषो भावः परित्यागोऽसतामिव
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 34
Verse 34 of 74
SANSKRIT TEXT
किमेकं यज्ञियं साम किमेकं यज्ञियं यजुः का चैका वृश्चते यज्ञं कां यज्ञो नातिवर्तते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 35
Verse 35 of 74
SANSKRIT TEXT
प्राणो वै यज्ञियं साम मनो वै यज्ञियं यजुः वागेका वृश्चते यज्ञं तां यज्ञो नातिवर्तते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 36
Verse 36 of 74
SANSKRIT TEXT
किं स्विदापततां श्रेष्ठं किं स्विन्निपततां वरम् किं स्वित्प्रतिष्ठमानानां किं स्वित्प्रवदतां वरम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 37
Verse 37 of 74
SANSKRIT TEXT
वर्षमापततां श्रेष्ठं बीजं निपततां वरम् गावः प्रतिष्ठमानानां पुत्रः प्रवदतां वरः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 38
Verse 38 of 74
SANSKRIT TEXT
इन्द्रियार्थाननुभवन्बुद्धिमाँल्लोकपूजितः संमतः सर्वभूतानामुच्छ्वसन्को न जीवति
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 39
Verse 39 of 74
SANSKRIT TEXT
देवतातिथिभृत्यानां पितॄणामात्मनश्च यः न निर्वपति पञ्चानामुच्छ्वसन्न स जीवति
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 40
Verse 40 of 74
SANSKRIT TEXT
किं स्विद्गुरुतरं भूमेः किं स्विदुच्चतरं च खात् किं स्विच्छीघ्रतरं वायोः किं स्विद्बहुतरं नृणाम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 41
Verse 41 of 74
SANSKRIT TEXT
माता गुरुतरा भूमेः पिता उच्चतरश्च खात् मनः शीघ्रतरं वायोश्चिन्ता बहुतरी नृणाम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 42
Verse 42 of 74
SANSKRIT TEXT
किं स्वित्सुप्तं न निमिषति किं स्विज्जातं न चोपति कस्य स्विद्धृदयं नास्ति किं स्विद्वेगेन वर्धते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 43
Verse 43 of 74
SANSKRIT TEXT
मत्स्यः सुप्तो न निमिषत्यण्डं जातं न चोपति अश्मनो हृदयं नास्ति नदी वेगेन वर्धते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 44
Verse 44 of 74
SANSKRIT TEXT
किं स्वित्प्रवसतो मित्रं किं स्विन्मित्रं गृहे सतः आतुरस्य च किं मित्रं किं स्विन्मित्रं मरिष्यतः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 45
Verse 45 of 74
SANSKRIT TEXT
सार्थः प्रवसतो मित्रं भार्या मित्रं गृहे सतः आतुरस्य भिषङ्मित्रं दानं मित्रं मरिष्यतः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 46
Verse 46 of 74
SANSKRIT TEXT
किं स्विदेको विचरति जातः को जायते पुनः किं स्विद्धिमस्य भैषज्यं किं स्विदावपनं महत्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 47
Verse 47 of 74
SANSKRIT TEXT
सूर्य एको विचरति चन्द्रमा जायते पुनः अग्निर्हिमस्य भैषज्यं भूमिरावपनं महत्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 48
Verse 48 of 74
SANSKRIT TEXT
किं स्विदेकपदं धर्म्यं किं स्विदेकपदं यशः किं स्विदेकपदं स्वर्ग्यं किं स्विदेकपदं सुखम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 49
Verse 49 of 74
SANSKRIT TEXT
दाक्ष्यमेकपदं धर्म्यं दानमेकपदं यशः सत्यमेकपदं स्वर्ग्यं शीलमेकपदं सुखम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 50
Verse 50 of 74
SANSKRIT TEXT
किं स्विदात्मा मनुष्यस्य किं स्विद्दैवकृतः सखा उपजीवनं किं स्विदस्य किं स्विदस्य परायणम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 51
Verse 51 of 74
SANSKRIT TEXT
पुत्र आत्मा मनुष्यस्य भार्या दैवकृतः सखा उपजीवनं च पर्जन्यो दानमस्य परायणम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 52
Verse 52 of 74
SANSKRIT TEXT
धन्यानामुत्तमं किं स्विद्धनानां किं स्विदुत्तमम् लाभानामुत्तमं किं स्वित्किं सुखानां तथोत्तमम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 53
Verse 53 of 74
SANSKRIT TEXT
धन्यानामुत्तमं दाक्ष्यं धनानामुत्तमं श्रुतम् लाभानां श्रेष्ठमारोग्यं सुखानां तुष्टिरुत्तमा
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 54
Verse 54 of 74
SANSKRIT TEXT
कश्च धर्मः परो लोके कश्च धर्मः सदाफलः किं नियम्य न शोचन्ति कैश्च संधिर्न जीर्यते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 55
Verse 55 of 74
SANSKRIT TEXT
आनृशंस्यं परो धर्मस्त्रयीधर्मः सदाफलः मनो यम्य न शोचन्ति सद्भिः संधिर्न जीर्यते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 56
Verse 56 of 74
SANSKRIT TEXT
किं नु हित्वा प्रियो भवति किं नु हित्वा न शोचति किं नु हित्वार्थवान्भवति किं नु हित्वा सुखी भवेत्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 57
Verse 57 of 74
SANSKRIT TEXT
मानं हित्वा प्रियो भवति क्रोधं हित्वा न शोचति कामं हित्वार्थवान्भवति लोभं हित्वा सुखी भवेत्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 58
Verse 58 of 74
SANSKRIT TEXT
मृतः कथं स्यात्पुरुषः कथं राष्ट्रं मृतं भवेत् श्राद्धं मृतं कथं च स्यात्कथं यज्ञो मृतो भवेत्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 59
Verse 59 of 74
SANSKRIT TEXT
मृतो दरिद्रः पुरुषो मृतं राष्ट्रमराजकम् मृतमश्रोत्रियं श्राद्धं मृतो यज्ञस्त्वदक्षिणः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 60
Verse 60 of 74
SANSKRIT TEXT
का दिक्किमुदकं प्रोक्तं किमन्नं पार्थ किं विषम् श्राद्धस्य कालमाख्याहि ततः पिब हरस्व च
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 61
Verse 61 of 74
SANSKRIT TEXT
सन्तो दिग्जलमाकाशं गौरन्नं प्रार्थना विषम् श्राद्धस्य ब्राह्मणः कालः कथं वा यक्ष मन्यसे
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 62
Verse 62 of 74
SANSKRIT TEXT
व्याख्याता मे त्वया प्रश्ना याथातथ्यं परंतप पुरुषं त्विदानीमाख्याहि यश्च सर्वधनी नरः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 63
Verse 63 of 74
SANSKRIT TEXT
दिवं स्पृशति भूमिं च शब्दः पुण्यस्य कर्मणः यावत्स शब्दो भवति तावत्पुरुष उच्यते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 64
Verse 64 of 74
SANSKRIT TEXT
तुल्ये प्रियाप्रिये यस्य सुखदुःखे तथैव च अतीतानागते चोभे स वै सर्वधनी नरः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 65
Verse 65 of 74
SANSKRIT TEXT
व्याख्यातः पुरुषो राजन्यश्च सर्वधनी नरः तस्मात्तवैको भ्रातॄणां यमिच्छसि स जीवतु
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 66
Verse 66 of 74
SANSKRIT TEXT
श्यामो य एष रक्ताक्षो बृहच्छाल इवोद्गतः व्यूढोरस्को महाबाहुर्नकुलो यक्ष जीवतु
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 67
Verse 67 of 74
SANSKRIT TEXT
प्रियस्ते भीमसेनोऽयमर्जुनो वः परायणम् स कस्मान्नकुलं राजन्सापत्नं जीवमिच्छसि
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 68
Verse 68 of 74
SANSKRIT TEXT
यस्य नागसहस्रेण दशसंख्येन वै बलम् तुल्यं तं भीममुत्सृज्य नकुलं जीवमिच्छसि
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 69
Verse 69 of 74
SANSKRIT TEXT
तथैनं मनुजाः प्राहुर्भीमसेनं प्रियं तव अथ केनानुभावेन सापत्नं जीवमिच्छसि
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 70
Verse 70 of 74
SANSKRIT TEXT
यस्य बाहुबलं सर्वे पाण्डवाः समुपाश्रिताः अर्जुनं तमपाहाय नकुलं जीवमिच्छसि
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 71
Verse 71 of 74
SANSKRIT TEXT
आनृशंस्यं परो धर्मः परमार्थाच्च मे मतम् आनृशंस्यं चिकीर्षामि नकुलो यक्ष जीवतु
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 72
Verse 72 of 74
SANSKRIT TEXT
धर्मशीलः सदा राजा इति मां मानवा विदुः स्वधर्मान्न चलिष्यामि नकुलो यक्ष जीवतु
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 73
Verse 73 of 74
SANSKRIT TEXT
यथा कुन्ती तथा माद्री विशेषो नास्ति मे तयोः मातृभ्यां सममिच्छामि नकुलो यक्ष जीवतु
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 297, Verse 74
Verse 74 of 74
SANSKRIT TEXT
यस्य तेऽर्थाच्च कामाच्च आनृशंस्यं परं मतम् तस्मात्ते भ्रातरः सर्वे जीवन्तु भरतर्षभ
No translation available in english for this verse.