Vana Parva, Adhyaya 282

एतस्मिन्नेव काले तु द्युमत्सेनो महावने

लब्धचक्षुः प्रसन्नात्मा दृष्ट्या सर्वं ददर्श ह

स सर्वानाश्रमान्गत्वा शैब्यया सह भार्यया

पुत्रहेतोः परामार्तिं जगाम मनुजर्षभ

तावाश्रमान्नदीश्चैव वनानि च सरांसि च

तांस्तान्देशान्विचिन्वन्तौ दम्पती परिजग्मतुः

श्रुत्वा शब्दं तु यत्किंचिदुन्मुखौ सुतशङ्कया

सावित्रीसहितोऽभ्येति सत्यवानित्यधावताम्

भिन्नैश्च परुषैः पादैः सव्रणैः शोणितोक्षितैः

कुशकण्टकविद्धाङ्गावुन्मत्ताविव धावतः

ततोऽभिसृत्य तैर्विप्रैः सर्वैराश्रमवासिभिः

परिवार्य समाश्वास्य समानीतौ स्वमाश्रमम्

तत्र भार्यासहायः स वृतो वृद्धैस्तपोधनैः

आश्वासितो विचित्रार्थैः पूर्वराज्ञां कथाश्रयैः

ततस्तौ पुनराश्वस्तौ वृद्धौ पुत्रदिदृक्षया

बाल्ये वृत्तानि पुत्रस्य स्मरन्तौ भृशदुःखितौ

पुनरुक्त्वा च करुणां वाचं तौ शोककर्शितौ

हा पुत्र हा साध्वि वधूः क्वासि क्वासीत्यरोदताम्

यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च

आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान्

वेदाः साङ्गा मयाधीतास्तपो मे संचितं महत्

कौमारं ब्रह्मचर्यं मे गुरवोऽग्निश्च तोषिताः

समाहितेन चीर्णानि सर्वाण्येव व्रतानि मे

वायुभक्षोपवासश्च कुशलानि च यानि मे

अनेन तपसा वेद्मि सर्वं परिचिकीर्षितम्

सत्यमेतन्निबोध त्वं ध्रियते सत्यवानिति

उपाध्यायस्य मे वक्त्राद्यथा वाक्यं विनिःसृतम्

नैतज्जातु भवेन्मिथ्या तथा जीवति सत्यवान्

यथास्य भार्या सावित्री सर्वैरेव सुलक्षणैः

अवैधव्यकरैर्युक्ता तथा जीवति सत्यवान्

यथास्य भार्या सावित्री तपसा च दमेन च

आचारेण च संयुक्ता तथा जीवति सत्यवान्

यथा दृष्टिः प्रवृत्ता ते सावित्र्याश्च यथा व्रतम्

गताहारमकृत्वा च तथा जीवति सत्यवान्

यथा वदन्ति शान्तायां दिशि वै मृगपक्षिणः

पार्थिवी च प्रवृत्तिस्ते तथा जीवति सत्यवान्

सर्वैर्गुणैरुपेतस्ते यथा पुत्रो जनप्रियः

दीर्घायुर्लक्षणोपेतस्तथा जीवति सत्यवान्

एवमाश्वासितस्तैस्तु सत्यवाग्भिस्तपस्विभिः

तांस्तान्विगणयन्नर्थानवस्थित इवाभवत्

ततो मुहूर्तात्सावित्री भर्त्रा सत्यवता सह

आजगामाश्रमं रात्रौ प्रहृष्टा प्रविवेश ह

पुत्रेण संगतं त्वाद्य चक्षुष्मन्तं निरीक्ष्य च

सर्वे वयं वै पृच्छामो वृद्धिं ते पृथिवीपते

समागमेन पुत्रस्य सावित्र्या दर्शनेन च

चक्षुषश्चात्मनो लाभात्त्रिभिर्दिष्ट्या विवर्धसे

सर्वैरस्माभिरुक्तं यत्तथा तन्नात्र संशयः

भूयो भूयश्च वृद्धिस्ते क्षिप्रमेव भविष्यति

ततोऽग्निं तत्र संज्वाल्य द्विजास्ते सर्व एव हि

उपासां चक्रिरे पार्थ द्युमत्सेनं महीपतिम्

शैब्या च सत्यवांश्चैव सावित्री चैकतः स्थिताः

सर्वैस्तैरभ्यनुज्ञाता विशोकाः समुपाविशन्

ततो राज्ञा सहासीनाः सर्वे ते वनवासिनः

जातकौतूहलाः पार्थ पप्रच्छुर्नृपतेः सुतम्

प्रागेव नागतं कस्मात्सभार्येण त्वया विभो

विरात्रे चागतं कस्मात्कोऽनुबन्धश्च तेऽभवत्

संतापितः पिता माता वयं चैव नृपात्मज

नाकस्मादिति जानीमस्तत्सर्वं वक्तुमर्हसि

पित्राहमभ्यनुज्ञातः सावित्रीसहितो गतः

अथ मेऽभूच्छिरोदुःखं वने काष्ठानि भिन्दतः