DharmaPragya
Vana Parva, Adhyaya 203
Containing 51 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 1
Verse 1 of 51
SANSKRIT TEXT
एवं तु सूक्ष्मे कथिते धर्मव्याधेन भारत ब्राह्मणः स पुनः सूक्ष्मं पप्रच्छ सुसमाहितः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 2
Verse 2 of 51
SANSKRIT TEXT
सत्त्वस्य रजसश्चैव तमसश्च यथातथम् गुणांस्तत्त्वेन मे ब्रूहि यथावदिह पृच्छतः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 3
Verse 3 of 51
SANSKRIT TEXT
हन्त ते कथयिष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि एषां गुणान्पृथक्त्वेन निबोध गदतो मम
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 4
Verse 4 of 51
SANSKRIT TEXT
मोहात्मकं तमस्तेषां रज एषां प्रवर्तकम् प्रकाशबहुलत्वाच्च सत्त्वं ज्याय इहोच्यते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 5
Verse 5 of 51
SANSKRIT TEXT
अविद्याबहुलो मूढः स्वप्नशीलो विचेतनः दुर्दृशीकस्तमोध्वस्तः सक्रोधस्तामसोऽलसः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 6
Verse 6 of 51
SANSKRIT TEXT
प्रवृत्तवाक्यो मन्त्री च योऽनुराग्यभ्यसूयकः विवित्समानो विप्रर्षे स्तब्धो मानी स राजसः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 7
Verse 7 of 51
SANSKRIT TEXT
प्रकाशबहुलो धीरो निर्विवित्सोऽनसूयकः अक्रोधनो नरो धीमान्दान्तश्चैव स सात्त्विकः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 8
Verse 8 of 51
SANSKRIT TEXT
सात्त्विकस्त्वथ संबुद्धो लोकवृत्तेन क्लिश्यते यदा बुध्यति बोद्धव्यं लोकवृत्तं जुगुप्सते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 9
Verse 9 of 51
SANSKRIT TEXT
वैराग्यस्य हि रूपं तु पूर्वमेव प्रवर्तते मृदुर्भवत्यहंकारः प्रसीदत्यार्जवं च यत्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 10
Verse 10 of 51
SANSKRIT TEXT
ततोऽस्य सर्वद्वंद्वानि प्रशाम्यन्ति परस्परम् न चास्य संयमो नाम क्वचिद्भवति कश्चन
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 11
Verse 11 of 51
SANSKRIT TEXT
शूद्रयोनौ हि जातस्य सद्गुणानुपतिष्ठतः वैश्यत्वं भवति ब्रह्मन्क्षत्रियत्वं तथैव च
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 12
Verse 12 of 51
SANSKRIT TEXT
आर्जवे वर्तमानस्य ब्राह्मण्यमभिजायते गुणास्ते कीर्तिताः सर्वे किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 13
Verse 13 of 51
SANSKRIT TEXT
पार्थिवं धातुमासाद्य शारीरोऽग्निः कथं भवेत् अवकाशविशेषेण कथं वर्तयतेऽनिलः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 14
Verse 14 of 51
SANSKRIT TEXT
प्रश्नमेतं समुद्दिष्टं ब्राह्मणेन युधिष्ठिर व्याधः स कथयामास ब्राह्मणाय महात्मने
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 15
Verse 15 of 51
SANSKRIT TEXT
मूर्धानमाश्रितो वह्निः शरीरं परिपालयन् प्राणो मूर्धनि चाग्नौ च वर्तमानो विचेष्टते भूतं भव्यं भविष्यच्च सर्वं प्राणे प्रतिष्ठितम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 16
Verse 16 of 51
SANSKRIT TEXT
श्रेष्ठं तदेव भूतानां ब्रह्मज्योतिरुपास्महे स जन्तुः सर्वभूतात्मा पुरुषः स सनातनः मनो बुद्धिरहंकारो भूतानां विषयश्च सः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 17
Verse 17 of 51
SANSKRIT TEXT
एवं त्विह स सर्वत्र प्राणेन परिपाल्यते पृष्ठतस्तु समानेन स्वां स्वां गतिमुपाश्रितः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 18
Verse 18 of 51
SANSKRIT TEXT
बस्तिमूले गुदे चैव पावकः समुपाश्रितः वहन्मूत्रं पुरीषं चाप्यपानः परिवर्तते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 19
Verse 19 of 51
SANSKRIT TEXT
प्रयत्ने कर्मणि बले य एकस्त्रिषु वर्तते उदान इति तं प्राहुरध्यात्मविदुषो जनाः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 20
Verse 20 of 51
SANSKRIT TEXT
संधौ संधौ संनिविष्टः सर्वेष्वपि तथानिलः शरीरेषु मनुष्याणां व्यान इत्युपदिष्यते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 21
Verse 21 of 51
SANSKRIT TEXT
धातुष्वग्निस्तु विततः स तु वायुसमीरितः रसान्धातूंश्च दोषांश्च वर्तयन्परिधावति
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 22
Verse 22 of 51
SANSKRIT TEXT
प्राणानां संनिपातात्तु संनिपातः प्रजायते ऊष्मा चाग्निरिति ज्ञेयो योऽन्नं पचति देहिनाम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 23
Verse 23 of 51
SANSKRIT TEXT
अपानोदानयोर्मध्ये प्राणव्यानौ समाहितौ समन्वितस्त्वधिष्ठानं सम्यक्पचति पावकः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 24
Verse 24 of 51
SANSKRIT TEXT
तस्यापि पायुपर्यन्तस्तथा स्याद्गुदसंज्ञितः स्रोतांसि तस्माज्जायन्ते सर्वप्राणेषु देहिनाम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 25
Verse 25 of 51
SANSKRIT TEXT
अग्निवेगवहः प्राणो गुदान्ते प्रतिहन्यते स ऊर्ध्वमागम्य पुनः समुत्क्षिपति पावकम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 26
Verse 26 of 51
SANSKRIT TEXT
पक्वाशयस्त्वधो नाभ्या ऊर्ध्वमामाशयः स्थितः नाभिमध्ये शरीरस्य प्राणाः सर्वे प्रतिष्ठिताः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 27
Verse 27 of 51
SANSKRIT TEXT
प्रवृत्ता हृदयात्सर्वास्तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा वहन्त्यन्नरसान्नाड्यो दश प्राणप्रचोदिताः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 28
Verse 28 of 51
SANSKRIT TEXT
योगिनामेष मार्गस्तु येन गच्छन्ति तत्परम् जितक्लमासना धीरा मूर्धन्यात्मानमादधुः एवं सर्वेषु विततौ प्राणापानौ हि देहिषु
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 29
Verse 29 of 51
SANSKRIT TEXT
एकादशविकारात्मा कलासंभारसंभृतः मूर्तिमन्तं हि तं विद्धि नित्यं कर्मजितात्मकम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 30
Verse 30 of 51
SANSKRIT TEXT
तस्मिन्यः संस्थितो ह्यग्निर्नित्यं स्थाल्यामिवाहितः आत्मानं तं विजानीहि नित्यं योगजितात्मकम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 31
Verse 31 of 51
SANSKRIT TEXT
देवो यः संस्थितस्तस्मिन्नब्बिन्दुरिव पुष्करे क्षेत्रज्ञं तं विजानीहि नित्यं त्यागजितात्मकम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 32
Verse 32 of 51
SANSKRIT TEXT
जीवात्मकानि जानीहि रजः सत्त्वं तमस्तथा जीवमात्मगुणं विद्धि तथात्मानं परात्मकम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 33
Verse 33 of 51
SANSKRIT TEXT
सचेतनं जीवगुणं वदन्ति; स चेष्टते चेष्टयते च सर्वम् ततः परं क्षेत्रविदो वदन्ति; प्राकल्पयद्यो भुवनानि सप्त
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 34
Verse 34 of 51
SANSKRIT TEXT
एवं सर्वेषु भूतेषु भूतात्मा न प्रकाशते दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया ज्ञानवेदिभिः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 35
Verse 35 of 51
SANSKRIT TEXT
चित्तस्य हि प्रसादेन हन्ति कर्म शुभाशुभम् प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमानन्त्यमश्नुते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 36
Verse 36 of 51
SANSKRIT TEXT
लक्षणं तु प्रसादस्य यथा तृप्तः सुखं स्वपेत् निवाते वा यथा दीपो दीप्येत्कुशलदीपितः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 37
Verse 37 of 51
SANSKRIT TEXT
पूर्वरात्रे परे चैव युञ्जानः सततं मनः लघ्वाहारो विशुद्धात्मा पश्यन्नात्मानमात्मनि
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 38
Verse 38 of 51
SANSKRIT TEXT
प्रदीप्तेनेव दीपेन मनोदीपेन पश्यति दृष्ट्वात्मानं निरात्मानं तदा स तु विमुच्यते
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 39
Verse 39 of 51
SANSKRIT TEXT
सर्वोपायैस्तु लोभस्य क्रोधस्य च विनिग्रहः एतत्पवित्रं यज्ञानां तपो वै संक्रमो मतः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 40
Verse 40 of 51
SANSKRIT TEXT
नित्यं क्रोधात्तपो रक्षेच्छ्रियं रक्षेत मत्सरात् विद्यां मानापमानाभ्यामात्मानं तु प्रमादतः
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 41
Verse 41 of 51
SANSKRIT TEXT
आनृशंस्यं परो धर्मः क्षमा च परमं बलम् आत्मज्ञानं परं ज्ञानं परं सत्यव्रतं व्रतम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 42
Verse 42 of 51
SANSKRIT TEXT
सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यं ज्ञानं हितं भवेत् यद्भूतहितमत्यन्तं तद्वै सत्यं परं मतम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 43
Verse 43 of 51
SANSKRIT TEXT
यस्य सर्वे समारम्भाः निराशीर्बन्धनाः सदा त्यागे यस्य हुतं सर्वं स त्यागी स च बुद्धिमान्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 44
Verse 44 of 51
SANSKRIT TEXT
यतो न गुरुरप्येनं च्यावयेदुपपादयन् तं विद्याद्ब्रह्मणो योगं वियोगं योगसंज्ञितम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 45
Verse 45 of 51
SANSKRIT TEXT
न हिंस्यात्सर्वभूतानि मैत्रायणगतश्चरेत् नेदं जीवितमासाद्य वैरं कुर्वीत केनचित्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 46
Verse 46 of 51
SANSKRIT TEXT
आकिंचन्यं सुसंतोषो निराशित्वमचापलम् एतदेव परं ज्ञानं सदात्मज्ञानमुत्तमम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 47
Verse 47 of 51
SANSKRIT TEXT
परिग्रहं परित्यज्य भव बुद्ध्या यतव्रतः अशोकं स्थानमातिष्ठेन्निश्चलं प्रेत्य चेह च
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 48
Verse 48 of 51
SANSKRIT TEXT
तपोनित्येन दान्तेन मुनिना संयतात्मना अजितं जेतुकामेन भाव्यं सङ्गेष्वसङ्गिना
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 49
Verse 49 of 51
SANSKRIT TEXT
गुणागुणमनासङ्गमेककार्यमनन्तरम् एतद्ब्राह्मण ते वृत्तमाहुरेकपदं सुखम्
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 50
Verse 50 of 51
SANSKRIT TEXT
परित्यजति यो दुःखं सुखं चाप्युभयं नरः ब्रह्म प्राप्नोति सोऽत्यन्तमसङ्गेन च गच्छति
No translation available in english for this verse.
Vana Parva, Adhyaya 203, Verse 51
Verse 51 of 51
SANSKRIT TEXT
यथाश्रुतमिदं सर्वं समासेन द्विजोत्तम एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
No translation available in english for this verse.