Vana Parva, Adhyaya 186

ततः स पुनरेवाथ मार्कण्डेयं यशस्विनम्

पप्रच्छ विनयोपेतो धर्मराजो युधिष्ठिरः

नैके युगसहस्रान्तास्त्वया दृष्टा महामुने

न चापीह समः कश्चिदायुषा तव विद्यते

वर्जयित्वा महात्मानं ब्राह्मणं परमेष्ठिनम्

अनन्तरिक्षे लोकेऽस्मिन्देवदानववर्जिते

त्वमेव प्रलये विप्र ब्रह्माणमुपतिष्ठसि

प्रलये चापि निर्वृत्ते प्रबुद्धे च पितामहे

त्वमेव सृज्यमानानि भूतानीह प्रपश्यसि

चतुर्विधानि विप्रर्षे यथावत्परमेष्ठिना

वायुभूता दिशः कृत्वा विक्षिप्यापस्ततस्ततः

त्वया लोकगुरुः साक्षात्सर्वलोकपितामहः

आराधितो द्विजश्रेष्ठ तत्परेण समाधिना

तस्मात्सर्वान्तको मृत्युर्जरा वा देहनाशिनी

न त्वा विशति विप्रर्षे प्रसादात्परमेष्ठिनः

यदा नैव रविर्नाग्निर्न वायुर्न च चन्द्रमाः

नैवान्तरिक्षं नैवोर्वी शेषं भवति किंचन

तस्मिन्नेकार्णवे लोके नष्टे स्थावरजङ्गमे

नष्टे देवासुरगणे समुत्सन्नमहोरगे

शयानममितात्मानं पद्मे पद्मनिकेतनम्

त्वमेकः सर्वभूतेशं ब्रह्माणमुपतिष्ठसि

एतत्प्रत्यक्षतः सर्वं पूर्ववृत्तं द्विजोत्तम

तस्मादिच्छामहे श्रोतुं सर्वहेत्वात्मिकां कथाम्

अनुभूतं हि बहुशस्त्वयैकेन द्विजोत्तम

न तेऽस्त्यविदितं किंचित्सर्वलोकेषु नित्यदा

हन्त ते कथयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयम्भुवे

पुरुषाय पुराणाय शाश्वतायाव्ययाय च

य एष पृथुदीर्घाक्षः पीतवासा जनार्दनः

एष कर्ता विकर्ता च सर्वभावनभूतकृत्

अचिन्त्यं महदाश्चर्यं पवित्रमपि चोत्तमम्

अनादिनिधनं भूतं विश्वमक्षयमव्ययम्

एष कर्ता न क्रियते कारणं चापि पौरुषे

यो ह्येनं पुरुषं वेत्ति देवा अपि न तं विदुः

सर्वमाश्चर्यमेवैतन्निर्वृत्तं राजसत्तम

आदितो मनुजव्याघ्र कृत्स्नस्य जगतः क्षये

चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम्

तस्य तावच्छती संध्या संध्यांशश्च ततः परम्

त्रीणि वर्षसहस्राणि त्रेतायुगमिहोच्यते

तस्य तावच्छती संध्या संध्यांशश्च ततः परम्

तथा वर्षसहस्रे द्वे द्वापरं परिमाणतः

तस्यापि द्विशती संध्या संध्यांशश्च ततः परम्

सहस्रमेकं वर्षाणां ततः कलियुगं स्मृतम्

तस्य वर्षशतं संध्या संध्यांशश्च ततः परम्

संध्यासंध्यांशयोस्तुल्यं प्रमाणमुपधारय

क्षीणे कलियुगे चैव प्रवर्तति कृतं युगम्

एषा द्वादशसाहस्री युगाख्या परिकीर्तिता

एतत्सहस्रपर्यन्तमहो ब्राह्ममुदाहृतम्

विश्वं हि ब्रह्मभवने सर्वशः परिवर्तते

लोकानां मनुजव्याघ्र प्रलयं तं विदुर्बुधाः

अल्पावशिष्टे तु तदा युगान्ते भरतर्षभ

सहस्रान्ते नराः सर्वे प्रायशोऽनृतवादिनः

यज्ञप्रतिनिधिः पार्थ दानप्रतिनिधिस्तथा

व्रतप्रतिनिधिश्चैव तस्मिन्काले प्रवर्तते

ब्राह्मणाः शूद्रकर्माणस्तथा शूद्रा धनार्जकाः

क्षत्रधर्मेण वाप्यत्र वर्तयन्ति गते युगे

निवृत्तयज्ञस्वाध्यायाः पिण्डोदकविवर्जिताः

ब्राह्मणाः सर्वभक्षाश्च भविष्यन्ति कलौ युगे

अजपा ब्राह्मणास्तात शूद्रा जपपरायणाः

विपरीते तदा लोके पूर्वरूपं क्षयस्य तत्

बहवो म्लेच्छराजानः पृथिव्यां मनुजाधिप

मिथ्यानुशासिनः पापा मृषावादपरायणाः

आन्ध्राः शकाः पुलिन्दाश्च यवनाश्च नराधिपाः

काम्बोजा और्णिकाः शूद्रास्तथाभीरा नरोत्तम