Vana Parva, Adhyaya 147

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य वानरेन्द्रस्य धीमतः

भीमसेनस्तदा वीरः प्रोवाचामित्रकर्शनः

को भवान्किंनिमित्तं वा वानरं वपुराश्रितः

ब्राह्मणानन्तरो वर्णः क्षत्रियस्त्वानुपृच्छति

कौरवः सोमवंशीयः कुन्त्या गर्भेण धारितः

पाण्डवो वायुतनयो भीमसेन इति श्रुतः

स वाक्यं भीमसेनस्य स्मितेन प्रतिगृह्य तत्

हनूमान्वायुतनयो वायुपुत्रमभाषत

वानरोऽहं न ते मार्गं प्रदास्यामि यथेप्सितम्

साधु गच्छ निवर्तस्व मा त्वं प्राप्स्यसि वैशसम्

वैशसं वास्तु यद्वान्यन्न त्वा पृच्छामि वानर

प्रयच्छोत्तिष्ठ मार्गं मे मा त्वं प्राप्स्यसि वैशसम्

नास्ति शक्तिर्ममोत्थातुं व्याधिना क्लेशितो ह्यहम्

यद्यवश्यं प्रयातव्यं लङ्घयित्वा प्रयाहि माम्

निर्गुणः परमात्मेति देहं ते व्याप्य तिष्ठति

तमहं ज्ञानविज्ञेयं नावमन्ये न लङ्घये

यद्यागमैर्न विन्देयं तमहं भूतभावनम्

क्रमेयं त्वां गिरिं चेमं हनूमानिव सागरम्

क एष हनुमान्नाम सागरो येन लङ्घितः

पृच्छामि त्वा कुरुश्रेष्ठ कथ्यतां यदि शक्यते

भ्राता मम गुणश्लाघ्यो बुद्धिसत्त्वबलान्वितः

रामायणेऽतिविख्यातः शूरो वानरपुंगवः

रामपत्नीकृते येन शतयोजनमायतः

सागरः प्लवगेन्द्रेण क्रमेणैकेन लङ्घितः

स मे भ्राता महावीर्यस्तुल्योऽहं तस्य तेजसा

बले पराक्रमे युद्धे शक्तोऽहं तव निग्रहे

उत्तिष्ठ देहि मे मार्गं पश्य वा मेऽद्य पौरुषम्

मच्छासनमकुर्वाणं मा त्वा नेष्ये यमक्षयम्

विज्ञाय तं बलोन्मत्तं बाहुवीर्येण गर्वितम्

हृदयेनावहस्यैनं हनूमान्वाक्यमब्रवीत्

प्रसीद नास्ति मे शक्तिरुत्थातुं जरयानघ

ममानुकम्पया त्वेतत्पुच्छमुत्सार्य गम्यताम्

सावज्ञमथ वामेन स्मयञ्जग्राह पाणिना

न चाशकच्चालयितुं भीमः पुच्छं महाकपेः

उच्चिक्षेप पुनर्दोर्भ्यामिन्द्रायुधमिवोच्छ्रितम्

नोद्धर्तुमशकद्भीमो दोर्भ्यामपि महाबलः

उत्क्षिप्तभ्रूर्विवृत्ताक्षः संहतभ्रुकुटीमुखः

स्विन्नगात्रोऽभवद्भीमो न चोद्धर्तुं शशाक ह

यत्नवानपि तु श्रीमाँल्लाङ्गूलोद्धरणोद्धुतः

कपेः पार्श्वगतो भीमस्तस्थौ व्रीडादधोमुखः

प्रणिपत्य च कौन्तेयः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

प्रसीद कपिशार्दूल दुरुक्तं क्षम्यतां मम

सिद्धो वा यदि वा देवो गन्धर्वो वाथ गुह्यकः

पृष्टः सन्कामया ब्रूहि कस्त्वं वानररूपधृक्

यत्ते मम परिज्ञाने कौतूहलमरिंदम

तत्सर्वमखिलेन त्वं शृणु पाण्डवनन्दन

अहं केसरिणः क्षेत्रे वायुना जगदायुषा

जातः कमलपत्राक्ष हनूमान्नाम वानरः

सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्

सर्ववानरराजानौ सर्ववानरयूथपाः

उपतस्थुर्महावीर्या मम चामित्रकर्शन

सुग्रीवेणाभवत्प्रीतिरनिलस्याग्निना यथा

निकृतः स ततो भ्रात्रा कस्मिंश्चित्कारणान्तरे

ऋश्यमूके मया सार्धं सुग्रीवो न्यवसच्चिरम्

अथ दाशरथिर्वीरो रामो नाम महाबलः

विष्णुर्मानुषरूपेण चचार वसुधामिमाम्

स पितुः प्रियमन्विच्छन्सहभार्यः सहानुजः

सधनुर्धन्विनां श्रेष्ठो दण्डकारण्यमाश्रितः

तस्य भार्या जनस्थानाद्रावणेन हृता बलात्

वञ्चयित्वा महाबुद्धिं मृगरूपेण राघवम्