Vana Parva, Adhyaya 61

सा निहत्य मृगव्याधं प्रतस्थे कमलेक्षणा

वनं प्रतिभयं शून्यं झिल्लिकागणनादितम्

सिंहव्याघ्रवराहर्क्षरुरुद्वीपिनिषेवितम्

नानापक्षिगणाकीर्णं म्लेच्छतस्करसेवितम्

शालवेणुधवाश्वत्थतिन्दुकेङ्गुदकिंशुकैः

अर्जुनारिष्टसंछन्नं चन्दनैश्च सशाल्मलैः

जम्ब्वाम्रलोध्रखदिरशाकवेत्रसमाकुलम्

काश्मर्यामलकप्लक्षकदम्बोदुम्बरावृतम्

बदरीबिल्वसंछन्नं न्यग्रोधैश्च समाकुलम्

प्रियालतालखर्जूरहरीतकबिभीतकैः

नानाधातुशतैर्नद्धान्विविधानपि चाचलान्

निकुञ्जान्पक्षिसंघुष्टान्दरीश्चाद्भुतदर्शनाः

नदीः सरांसि वापीश्च विविधांश्च मृगद्विजान्

सा बहून्भीमरूपांश्च पिशाचोरगराक्षसान्

पल्वलानि तडागानि गिरिकूटानि सर्वशः

सरितः सागरांश्चैव ददर्शाद्भुतदर्शनान्

यूथशो ददृशे चात्र विदर्भाधिपनन्दिनी

महिषान्वराहान्गोमायूनृक्षवानरपन्नगान्

तेजसा यशसा स्थित्या श्रिया च परया युता

वैदर्भी विचरत्येका नलमन्वेषती तदा

नाबिभ्यत्सा नृपसुता भैमी तत्राथ कस्यचित्

दारुणामटवीं प्राप्य भर्तृव्यसनकर्शिता

विदर्भतनया राजन्विललाप सुदुःखिता

भर्तृशोकपरीताङ्गी शिलातलसमाश्रिता

सिंहोरस्क महाबाहो निषधानां जनाधिप

क्व नु राजन्गतोऽसीह त्यक्त्वा मां निर्जने वने

अश्वमेधादिभिर्वीर क्रतुभिः स्वाप्तदक्षिणैः

कथमिष्ट्वा नरव्याघ्र मयि मिथ्या प्रवर्तसे

यत्त्वयोक्तं नरव्याघ्र मत्समक्षं महाद्युते

कर्तुमर्हसि कल्याण तदृतं पार्थिवर्षभ

यथोक्तं विहगैर्हंसैः समीपे तव भूमिप

मत्सकाशे च तैरुक्तं तदवेक्षितुमर्हसि

चत्वार एकतो वेदाः साङ्गोपाङ्गाः सविस्तराः

स्वधीता मानवश्रेष्ठ सत्यमेकं किलैकतः

तस्मादर्हसि शत्रुघ्न सत्यं कर्तुं नरेश्वर

उक्तवानसि यद्वीर मत्सकाशे पुरा वचः

हा वीर ननु नामाहमिष्टा किल तवानघ

अस्यामटव्यां घोरायां किं मां न प्रतिभाषसे

भर्त्सयत्येष मां रौद्रो व्यात्तास्यो दारुणाकृतिः

अरण्यराट्क्षुधाविष्टः किं मां न त्रातुमर्हसि

न मे त्वदन्या सुभगे प्रिया इत्यब्रवीस्तदा

तामृतां कुरु कल्याण पुरोक्तां भारतीं नृप

उन्मत्तां विलपन्तीं मां भार्यामिष्टां नराधिप

ईप्सितामीप्सितो नाथ किं मां न प्रतिभाषसे

कृशां दीनां विवर्णां च मलिनां वसुधाधिप

वस्त्रार्धप्रावृतामेकां विलपन्तीमनाथवत्

यूथभ्रष्टामिवैकां मां हरिणीं पृथुलोचन

न मानयसि मानार्ह रुदतीमरिकर्शन

महाराज महारण्ये मामिहैकाकिनीं सतीम्

आभाषमाणां स्वां पत्नीं किं मां न प्रतिभाषसे

कुलशीलोपसंपन्नं चारुसर्वाङ्गशोभनम्

नाद्य त्वामनुपश्यामि गिरावस्मिन्नरोत्तम

वने चास्मिन्महाघोरे सिंहव्याघ्रनिषेविते

शयानमुपविष्टं वा स्थितं वा निषधाधिप

प्रस्थितं वा नरश्रेष्ठ मम शोकविवर्धन

कं नु पृच्छामि दुःखार्ता त्वदर्थे शोककर्शिता

कच्चिद्दृष्टस्त्वयारण्ये संगत्येह नलो नृपः

को नु मे कथयेदद्य वनेऽस्मिन्विष्ठितं नलम्

अभिरूपं महात्मानं परव्यूहविनाशनम्

यमन्वेषसि राजानं नलं पद्मनिभेक्षणम्

अयं स इति कस्याद्य श्रोष्यामि मधुरां गिरम्

अरण्यराडयं श्रीमांश्चतुर्दंष्ट्रो महाहनुः

शार्दूलोऽभिमुखः प्रैति पृच्छाम्येनमशङ्किता