Sabha Parva, Adhyaya 45

अनुभूय तु राज्ञस्तं राजसूयं महाक्रतुम्

युधिष्ठिरस्य नृपतेर्गान्धारीपुत्रसंयुतः

प्रियकृन्मतमाज्ञाय पूर्वं दुर्योधनस्य तत्

प्रज्ञाचक्षुषमासीनं शकुनिः सौबलस्तदा

दुर्योधनवचः श्रुत्वा धृतराष्ट्रं जनाधिपम्

उपगम्य महाप्राज्ञं शकुनिर्वाक्यमब्रवीत्

दुर्योधनो महाराज विवर्णो हरिणः कृशः

दीनश्चिन्तापरश्चैव तद्विद्धि भरतर्षभ

न वै परीक्षसे सम्यगसह्यं शत्रुसंभवम्

ज्येष्ठपुत्रस्य शोकं त्वं किमर्थं नावबुध्यसे

दुर्योधन कुतोमूलं भृशमार्तोऽसि पुत्रक

श्रोतव्यश्चेन्मया सोऽर्थो ब्रूहि मे कुरुनन्दन

अयं त्वां शकुनिः प्राह विवर्णं हरिणं कृशम्

चिन्तयंश्च न पश्यामि शोकस्य तव संभवम्

ऐश्वर्यं हि महत्पुत्र त्वयि सर्वं समर्पितम्

भ्रातरः सुहृदश्चैव नाचरन्ति तवाप्रियम्

आच्छादयसि प्रावारानश्नासि पिशितौदनम्

आजानेया वहन्ति त्वां केनासि हरिणः कृशः

शयनानि महार्हाणि योषितश्च मनोरमाः

गुणवन्ति च वेश्मानि विहाराश्च यथासुखम्

देवानामिव ते सर्वं वाचि बद्धं न संशयः

स दीन इव दुर्धर्षः कस्माच्छोचसि पुत्रक

अश्नाम्याच्छादये चाहं यथा कुपुरुषस्तथा

अमर्षं धारये चोग्रं तितिक्षन्कालपर्ययम्

अमर्षणः स्वाः प्रकृतीरभिभूय परे स्थिताः

क्लेशान्मुमुक्षुः परजान्स वै पुरुष उच्यते

संतोषो वै श्रियं हन्ति अभिमानश्च भारत

अनुक्रोशभये चोभे यैर्वृतो नाश्नुते महत्

न मामवति तद्भुक्तं श्रियं दृष्ट्वा युधिष्ठिरे

ज्वलन्तीमिव कौन्तेये विवर्णकरणीं मम

सपत्नानृध्यतोऽऽत्मानं हीयमानं निशाम्य च

अदृश्यामपि कौन्तेये स्थितां पश्यन्निवोद्यताम्

तस्मादहं विवर्णश्च दीनश्च हरिणः कृशः

अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः

त्रिंशद्दासीक एकैको यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः

दशान्यानि सहस्राणि नित्यं तत्रान्नमुत्तमम्

भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने

कदलीमृगमोकानि कृष्णश्यामारुणानि च

काम्बोजः प्राहिणोत्तस्मै परार्ध्यानपि कम्बलान्

रथयोषिद्गवाश्वस्य शतशोऽथ सहस्रशः

त्रिंशतं चोष्ट्रवामीनां शतानि विचरन्त्युत

पृथग्विधानि रत्नानि पार्थिवाः पृथिवीपते

आहरन्क्रतुमुख्येऽस्मिन्कुन्तीपुत्राय भूरिशः

न क्वचिद्धि मया दृष्टस्तादृशो नैव च श्रुतः

यादृग्धनागमो यज्ञे पाण्डुपुत्रस्य धीमतः

अपर्यन्तं धनौघं तं दृष्ट्वा शत्रोरहं नृप

शर्म नैवाधिगच्छामि चिन्तयानोऽनिशं विभो

ब्राह्मणा वाटधानाश्च गोमन्तः शतसंघशः

त्रैखर्वं बलिमादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः

कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयाञ्शुभान्

एवं बलिं समादाय प्रवेशं लेभिरे ततः

यन्नैव मधु शक्राय धारयन्त्यमरस्त्रियः

तदस्मै कांस्यमाहार्षीद्वारुणं कलशोदधिः

शैक्यं रुक्मसहस्रस्य बहुरत्नविभूषितम्

दृष्ट्वा च मम तत्सर्वं ज्वररूपमिवाभवत्

गृहीत्वा तत्तु गच्छन्ति समुद्रौ पूर्वदक्षिणौ

तथैव पश्चिमं यान्ति गृहीत्वा भरतर्षभ

उत्तरं तु न गच्छन्ति विना तात पतत्रिभिः

इदं चाद्भुतमत्रासीत्तन्मे निगदतः शृणु

पूर्णे शतसहस्रे तु विप्राणां परिविष्यताम्

स्थापिता तत्र संज्ञाभूच्छङ्खो ध्मायति नित्यशः