Sabha Parva, Adhyaya 28

तथैव सहदेवोऽपि धर्मराजेन पूजितः

महत्या सेनया सार्धं प्रययौ दक्षिणां दिशम्

स शूरसेनान्कार्त्स्न्येन पूर्वमेवाजयत्प्रभुः

मत्स्यराजं च कौरव्यो वशे चक्रे बलाद्बली

अधिराजाधिपं चैव दन्तवक्रं महाहवे

जिगाय करदं चैव स्वराज्ये संन्यवेशयत्

सुकुमारं वशे चक्रे सुमित्रं च नराधिपम्

तथैवापरमत्स्यांश्च व्यजयत्स पटच्चरान्

निषादभूमिं गोशृङ्गं पर्वतप्रवरं तथा

तरसा व्यजयद्धीमाञ्श्रेणिमन्तं च पार्थिवम्

नवराष्ट्रं विनिर्जित्य कुन्तिभोजमुपाद्रवत्

प्रीतिपूर्वं च तस्यासौ प्रतिजग्राह शासनम्

ततश्चर्मण्वतीकूले जम्भकस्यात्मजं नृपम्

ददर्श वासुदेवेन शेषितं पूर्ववैरिणा

चक्रे तत्र स संग्रामं सह भोजेन भारत

स तमाजौ विनिर्जित्य दक्षिणाभिमुखो ययौ

करांस्तेभ्य उपादाय रत्नानि विविधानि च

ततस्तैरेव सहितो नर्मदामभितो ययौ

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ सैन्येन महता वृतौ

जिगाय समरे वीरावाश्विनेयः प्रतापवान्

ततो रत्नान्युपादाय पुरीं माहिष्मतीं ययौ

तत्र नीलेन राज्ञा स चक्रे युद्धं नरर्षभः

पाण्डवः परवीरघ्नः सहदेवः प्रतापवान्

ततोऽस्य सुमहद्युद्धमासीद्भीरुभयंकरम्

सैन्यक्षयकरं चैव प्राणानां संशयाय च

चक्रे तस्य हि साहाय्यं भगवान्हव्यवाहनः

ततो हया रथा नागाः पुरुषाः कवचानि च

प्रदीप्तानि व्यदृश्यन्त सहदेवबले तदा

ततः सुसंभ्रान्तमना बभूव कुरुनन्दनः

नोत्तरं प्रतिवक्तुं च शक्तोऽभूज्जनमेजय

किमर्थं भगवानग्निः प्रत्यमित्रोऽभवद्युधि

सहदेवस्य यज्ञार्थं घटमानस्य वै द्विज

तत्र माहिष्मतीवासी भगवान्हव्यवाहनः

श्रूयते निगृहीतो वै पुरस्तात्पारदारिकः

नीलस्य राज्ञः पूर्वेषामुपनीतश्च सोऽभवत्

तदा ब्राह्मणरूपेण चरमाणो यदृच्छया

तं तु राजा यथाशास्त्रमन्वशाद्धार्मिकस्तदा

प्रजज्वाल ततः कोपाद्भगवान्हव्यवाहनः

तं दृष्ट्वा विस्मितो राजा जगाम शिरसा कविम्

चक्रे प्रसादं च तदा तस्य राज्ञो विभावसुः

वरेण छन्दयामास तं नृपं स्विष्टकृत्तमः

अभयं च स जग्राह स्वसैन्ये वै महीपतिः

ततः प्रभृति ये केचिदज्ञानात्तां पुरीं नृपाः

जिगीषन्ति बलाद्राजंस्ते दह्यन्तीह वह्निना

तस्यां पुर्यां तदा चैव माहिष्मत्यां कुरूद्वह

बभूवुरनभिग्राह्या योषितश्छन्दतः किल

एवमग्निर्वरं प्रादात्स्त्रीणामप्रतिवारणे

स्वैरिण्यस्तत्र नार्यो हि यथेष्टं प्रचरन्त्युत

वर्जयन्ति च राजानस्तद्राष्ट्रं पुरुषोत्तम

भयादग्नेर्महाराज तदा प्रभृति सर्वदा

सहदेवस्तु धर्मात्मा सैन्यं दृष्ट्वा भयार्दितम्

परीतमग्निना राजन्नाकम्पत यथा गिरिः

उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा सोऽब्रवीत्पावकं ततः

त्वदर्थोऽयं समारम्भः कृष्णवर्त्मन्नमोऽस्तु ते

मुखं त्वमसि देवानां यज्ञस्त्वमसि पावक

पावनात्पावकश्चासि वहनाद्धव्यवाहनः

वेदास्त्वदर्थं जाताश्च जातवेदास्ततो ह्यसि

यज्ञविघ्नमिमं कर्तुं नार्हस्त्वं हव्यवाहन

एवमुक्त्वा तु माद्रेयः कुशैरास्तीर्य मेदिनीम्

विधिवत्पुरुषव्याघ्रः पावकं प्रत्युपाविशत्