DharmaPragya
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42
Containing 62 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 1
Verse 1 of 62
SANSKRIT TEXT
अहंकारात्प्रसूतानि महाभूतानि पञ्च वै पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 2
Verse 2 of 62
SANSKRIT TEXT
तेषु भूतानि मुह्यन्ते महाभूतेषु पञ्चसु शब्दस्पर्शनरूपेषु रसगन्धक्रियासु च
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 3
Verse 3 of 62
SANSKRIT TEXT
महाभूतविनाशान्ते प्रलये प्रत्युपस्थिते सर्वप्राणभृतां धीरा महदुत्पद्यते भयम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 4
Verse 4 of 62
SANSKRIT TEXT
यद्यस्माज्जायते भूतं तत्र तत्प्रविलीयते लीयन्ते प्रतिलोमानि जायन्ते चोत्तरोत्तरम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 5
Verse 5 of 62
SANSKRIT TEXT
ततः प्रलीने सर्वस्मिन्भूते स्थावरजङ्गमे स्मृतिमन्तस्तदा धीरा न लीयन्ते कदाचन
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 6
Verse 6 of 62
SANSKRIT TEXT
शब्दः स्पर्शस्तथा रूपं रसो गन्धश्च पञ्चमः क्रियाकारणयुक्ताः स्युरनित्या मोहसंज्ञिताः
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 7
Verse 7 of 62
SANSKRIT TEXT
लोभप्रजनसंयुक्ता निर्विशेषा ह्यकिंचनाः मांसशोणितसंघाता अन्योन्यस्योपजीविनः
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 8
Verse 8 of 62
SANSKRIT TEXT
बहिरात्मान इत्येते दीनाः कृपणवृत्तयः प्राणापानावुदानश्च समानो व्यान एव च
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 9
Verse 9 of 62
SANSKRIT TEXT
अन्तरात्मेति चाप्येते नियताः पञ्च वायवः वाङ्मनोबुद्धिरित्येभिः सार्धमष्टात्मकं जगत्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 10
Verse 10 of 62
SANSKRIT TEXT
त्वग्घ्राणश्रोत्रचक्षूंषि रसनं वाक्च संयता विशुद्धं च मनो यस्य बुद्धिश्चाव्यभिचारिणी
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 11
Verse 11 of 62
SANSKRIT TEXT
अष्टौ यस्याग्नयो ह्येते न दहन्ते मनः सदा स तद्ब्रह्म शुभं याति यस्माद्भूयो न विद्यते
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 12
Verse 12 of 62
SANSKRIT TEXT
एकादश च यान्याहुरिन्द्रियाणि विशेषतः अहंकारप्रसूतानि तानि वक्ष्याम्यहं द्विजाः
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 13
Verse 13 of 62
SANSKRIT TEXT
श्रोत्रं त्वक्चक्षुषी जिह्वा नासिका चैव पञ्चमी पादौ पायुरुपस्थं च हस्तौ वाग्दशमी भवेत्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 14
Verse 14 of 62
SANSKRIT TEXT
इन्द्रियग्राम इत्येष मन एकादशं भवेत् एतं ग्रामं जयेत्पूर्वं ततो ब्रह्म प्रकाशते
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 15
Verse 15 of 62
SANSKRIT TEXT
बुद्धीन्द्रियाणि पञ्चाहुः पञ्च कर्मेन्द्रियाणि च श्रोत्रादीन्यपि पञ्चाहुर्बुद्धियुक्तानि तत्त्वतः
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 16
Verse 16 of 62
SANSKRIT TEXT
अविशेषाणि चान्यानि कर्मयुक्तानि तानि तु उभयत्र मनो ज्ञेयं बुद्धिर्द्वादशमी भवेत्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 17
Verse 17 of 62
SANSKRIT TEXT
इत्युक्तानीन्द्रियाणीमान्येकादश मया क्रमात् मन्यन्ते कृतमित्येव विदित्वैतानि पण्डिताः
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 18
Verse 18 of 62
SANSKRIT TEXT
त्रीणि स्थानानि भूतानां चतुर्थं नोपपद्यते स्थलमापस्तथाकाशं जन्म चापि चतुर्विधम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 19
Verse 19 of 62
SANSKRIT TEXT
अण्डजोद्भिज्जसंस्वेदजरायुजमथापि च चतुर्धा जन्म इत्येतद्भूतग्रामस्य लक्ष्यते
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 20
Verse 20 of 62
SANSKRIT TEXT
अचराण्यपि भूतानि खेचराणि तथैव च अण्डजानि विजानीयात्सर्वांश्चैव सरीसृपान्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 21
Verse 21 of 62
SANSKRIT TEXT
संस्वेदाः कृमयः प्रोक्ता जन्तवश्च तथाविधाः जन्म द्वितीयमित्येतज्जघन्यतरमुच्यते
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 22
Verse 22 of 62
SANSKRIT TEXT
भित्त्वा तु पृथिवीं यानि जायन्ते कालपर्ययात् उद्भिज्जानीति तान्याहुर्भूतानि द्विजसत्तमाः
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 23
Verse 23 of 62
SANSKRIT TEXT
द्विपादबहुपादानि तिर्यग्गतिमतीनि च जरायुजानि भूतानि वित्त तान्यपि सत्तमाः
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 24
Verse 24 of 62
SANSKRIT TEXT
द्विविधापीह विज्ञेया ब्रह्मयोनिः सनातना तपः कर्म च यत्पुण्यमित्येष विदुषां नयः
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 25
Verse 25 of 62
SANSKRIT TEXT
द्विविधं कर्म विज्ञेयमिज्या दानं च यन्मखे जातस्याध्ययनं पुण्यमिति वृद्धानुशासनम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 26
Verse 26 of 62
SANSKRIT TEXT
एतद्यो वेद विधिवत्स मुक्तः स्याद्द्विजर्षभाः विमुक्तः सर्वपापेभ्य इति चैव निबोधत
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 27
Verse 27 of 62
SANSKRIT TEXT
आकाशं प्रथमं भूतं श्रोत्रमध्यात्ममुच्यते अधिभूतं तथा शब्दो दिशस्तत्राधिदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 28
Verse 28 of 62
SANSKRIT TEXT
द्वितीयं मारुतो भूतं त्वगध्यात्मं च विश्रुतम् स्प्रष्टव्यमधिभूतं च विद्युत्तत्राधिदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 29
Verse 29 of 62
SANSKRIT TEXT
तृतीयं ज्योतिरित्याहुश्चक्षुरध्यात्ममुच्यते अधिभूतं ततो रूपं सूर्यस्तत्राधिदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 30
Verse 30 of 62
SANSKRIT TEXT
चतुर्थमापो विज्ञेयं जिह्वा चाध्यात्ममिष्यते अधिभूतं रसश्चात्र सोमस्तत्राधिदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 31
Verse 31 of 62
SANSKRIT TEXT
पृथिवी पञ्चमं भूतं घ्राणश्चाध्यात्ममिष्यते अधिभूतं तथा गन्धो वायुस्तत्राधिदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 32
Verse 32 of 62
SANSKRIT TEXT
एष पञ्चसु भूतेषु चतुष्टयविधिः स्मृतः अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वं त्रिविधमिन्द्रियम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 33
Verse 33 of 62
SANSKRIT TEXT
पादावध्यात्ममित्याहुर्ब्राह्मणास्तत्त्वदर्शिनः अधिभूतं तु गन्तव्यं विष्णुस्तत्राधिदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 34
Verse 34 of 62
SANSKRIT TEXT
अवाग्गतिरपानश्च पायुरध्यात्ममिष्यते अधिभूतं विसर्गश्च मित्रस्तत्राधिदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 35
Verse 35 of 62
SANSKRIT TEXT
प्रजनः सर्वभूतानामुपस्थोऽध्यात्ममुच्यते अधिभूतं तथा शुक्रं दैवतं च प्रजापतिः
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 36
Verse 36 of 62
SANSKRIT TEXT
हस्तावध्यात्ममित्याहुरध्यात्मविदुषो जनाः अधिभूतं तु कर्माणि शक्रस्तत्राधिदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 37
Verse 37 of 62
SANSKRIT TEXT
वैश्वदेवी मनःपूर्वा वागध्यात्ममिहोच्यते वक्तव्यमधिभूतं च वह्निस्तत्राधिदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 38
Verse 38 of 62
SANSKRIT TEXT
अध्यात्मं मन इत्याहुः पञ्चभूतानुचारकम् अधिभूतं च मन्तव्यं चन्द्रमाश्चाधिदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 39
Verse 39 of 62
SANSKRIT TEXT
अध्यात्मं बुद्धिरित्याहुः षडिन्द्रियविचारिणी अधिभूतं तु विज्ञेयं ब्रह्मा तत्राधिदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 40
Verse 40 of 62
SANSKRIT TEXT
यथावदध्यात्मविधिरेष वः कीर्तितो मया ज्ञानमस्य हि धर्मज्ञाः प्राप्तं बुद्धिमतामिह
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 41
Verse 41 of 62
SANSKRIT TEXT
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च महाभूतानि पञ्च च सर्वाण्येतानि संधाय मनसा संप्रधारयेत्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 42
Verse 42 of 62
SANSKRIT TEXT
क्षीणे मनसि सर्वस्मिन्न जन्मसुखमिष्यते ज्ञानसंपन्नसत्त्वानां तत्सुखं विदुषां मतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 43
Verse 43 of 62
SANSKRIT TEXT
अतः परं प्रवक्ष्यामि सूक्ष्मभावकरीं शिवाम् निवृत्तिं सर्वभूतेषु मृदुना दारुणेन वा
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 44
Verse 44 of 62
SANSKRIT TEXT
गुणागुणमनासङ्गमेकचर्यमनन्तरम् एतद्ब्राह्मणतो वृत्तमाहुरेकपदं सुखम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 45
Verse 45 of 62
SANSKRIT TEXT
विद्वान्कूर्म इवाङ्गानि कामान्संहृत्य सर्वशः विरजाः सर्वतो मुक्तो यो नरः स सुखी सदा
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 46
Verse 46 of 62
SANSKRIT TEXT
कामानात्मनि संयम्य क्षीणतृष्णः समाहितः सर्वभूतसुहृन्मैत्रो ब्रह्मभूयं स गच्छति
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 47
Verse 47 of 62
SANSKRIT TEXT
इन्द्रियाणां निरोधेन सर्वेषां विषयैषिणाम् मुनेर्जनपदत्यागादध्यात्माग्निः समिध्यते
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 48
Verse 48 of 62
SANSKRIT TEXT
यथाग्निरिन्धनैरिद्धो महाज्योतिः प्रकाशते तथेन्द्रियनिरोधेन महानात्मा प्रकाशते
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 49
Verse 49 of 62
SANSKRIT TEXT
यदा पश्यति भूतानि प्रसन्नात्मात्मनो हृदि स्वयंयोनिस्तदा सूक्ष्मात्सूक्ष्ममाप्नोत्यनुत्तमम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 50
Verse 50 of 62
SANSKRIT TEXT
अग्नी रूपं पयः स्रोतो वायुः स्पर्शनमेव च मही पङ्कधरं घोरमाकाशं श्रवणं तथा
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 51
Verse 51 of 62
SANSKRIT TEXT
रागशोकसमाविष्टं पञ्चस्रोतःसमावृतम् पञ्चभूतसमायुक्तं नवद्वारं द्विदैवतम्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 52
Verse 52 of 62
SANSKRIT TEXT
रजस्वलमथादृश्यं त्रिगुणं च त्रिधातुकम् संसर्गाभिरतं मूढं शरीरमिति धारणा
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 53
Verse 53 of 62
SANSKRIT TEXT
दुश्चरं जीवलोकेऽस्मिन्सत्त्वं प्रति समाश्रितम् एतदेव हि लोकेऽस्मिन्कालचक्रं प्रवर्तते
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 54
Verse 54 of 62
SANSKRIT TEXT
एतन्महार्णवं घोरमगाधं मोहसंज्ञितम् विसृजेत्संक्षिपेच्चैव बोधयेत्सामरं जगत्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 55
Verse 55 of 62
SANSKRIT TEXT
कामक्रोधौ भयं मोहमभिद्रोहमथानृतम् इन्द्रियाणां निरोधेन स तांस्त्यजति दुस्त्यजान्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 56
Verse 56 of 62
SANSKRIT TEXT
यस्यैते निर्जिता लोके त्रिगुणाः पञ्च धातवः व्योम्नि तस्य परं स्थानमनन्तमथ लक्ष्यते
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 57
Verse 57 of 62
SANSKRIT TEXT
कामकूलामपारान्तां मनःस्रोतोभयावहाम् नदीं दुर्गह्रदां तीर्णः कामक्रोधावुभौ जयेत्
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 58
Verse 58 of 62
SANSKRIT TEXT
स सर्वदोषनिर्मुक्तस्ततः पश्यति यत्परम् मनो मनसि संधाय पश्यत्यात्मानमात्मनि
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 59
Verse 59 of 62
SANSKRIT TEXT
सर्ववित्सर्वभूतेषु वीक्षत्यात्मानमात्मनि एकधा बहुधा चैव विकुर्वाणस्ततस्ततः
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 60
Verse 60 of 62
SANSKRIT TEXT
ध्रुवं पश्यति रूपाणि दीपाद्दीपशतं यथा स वै विष्णुश्च मित्रश्च वरुणोऽग्निः प्रजापतिः
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 61
Verse 61 of 62
SANSKRIT TEXT
स हि धाता विधाता च स प्रभुः सर्वतोमुखः हृदयं सर्वभूतानां महानात्मा प्रकाशते
No translation available in english for this verse.
Ashvamedhika Parva, Adhyaya 42, Verse 62
Verse 62 of 62
SANSKRIT TEXT
तं विप्रसंघाश्च सुरासुराश्च; यक्षाः पिशाचाः पितरो वयांसि रक्षोगणा भूतगणाश्च सर्वे; महर्षयश्चैव सदा स्तुवन्ति
No translation available in english for this verse.