Anushasana Parva, Adhyaya 90

कीदृशेभ्यः प्रदातव्यं भवेच्छ्राद्धं पितामह

द्विजेभ्यः कुरुशार्दूल तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

ब्राह्मणान्न परीक्षेत क्षत्रियो दानधर्मवित्

दैवे कर्मणि पित्र्ये तु न्याय्यमाहुः परीक्षणम्

देवताः पूजयन्तीह दैवेनैवेह तेजसा

उपेत्य तस्माद्देवेभ्यः सर्वेभ्यो दापयेन्नरः

श्राद्धे त्वथ महाराज परीक्षेद्ब्राह्मणान्बुधः

कुलशीलवयोरूपैर्विद्ययाभिजनेन च

एषामन्ये पङ्क्तिदूषास्तथान्ये पङ्क्तिपावनाः

अपाङ्क्तेयास्तु ये राजन्कीर्तयिष्यामि ताञ्शृणु

कितवो भ्रूणहा यक्ष्मी पशुपालो निराकृतिः

ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको गायनः सर्वविक्रयी

अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी

सामुद्रिको राजभृत्यस्तैलिकः कूटकारकः

पित्रा विवदमानश्च यस्य चोपपतिर्गृहे

अभिशस्तस्तथा स्तेनः शिल्पं यश्चोपजीवति

पर्वकारश्च सूची च मित्रध्रुक्पारदारिकः

अव्रतानामुपाध्यायः काण्डपृष्ठस्तथैव च

श्वभिर्यश्च परिक्रामेद्यः शुना दष्ट एव च

परिवित्तिश्च यश्च स्याद्दुश्चर्मा गुरुतल्पगः

कुशीलवो देवलको नक्षत्रैर्यश्च जीवति

एतानिह विजानीयादपाङ्क्तेयान्द्विजाधमान्

शूद्राणामुपदेशं च ये कुर्वन्त्यल्पचेतसः

षष्टिं काणः शतं षण्ढः श्वित्री यावत्प्रपश्यति

पङ्क्त्यां समुपविष्टायां तावद्दूषयते नृप

यद्वेष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः

सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते सर्वं विद्यात्तदासुरम्

असूयता च यद्दत्तं यच्च श्रद्धाविवर्जितम्

सर्वं तदसुरेन्द्राय ब्रह्मा भागमकल्पयत्

श्वानश्च पङ्क्तिदूषाश्च नावेक्षेरन्कथंचन

तस्मात्परिवृते दद्यात्तिलांश्चान्ववकीरयेत्

तिलादाने च क्रव्यादा ये च क्रोधवशा गणाः

यातुधानाः पिशाचाश्च विप्रलुम्पन्ति तद्धविः

यावद्ध्यपङ्क्त्यः पङ्क्त्यां वै भुञ्जानाननुपश्यति

तावत्फलाद्भ्रंशयति दातारं तस्य बालिशम्

इमे तु भरतश्रेष्ठ विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः

ये त्वतस्तान्प्रवक्ष्यामि परीक्षस्वेह तान्द्विजान्

वेदविद्याव्रतस्नाता ब्राह्मणाः सर्व एव हि

पाङ्क्तेयान्यांस्तु वक्ष्यामि ज्ञेयास्ते पङ्क्तिपावनाः

त्रिणाचिकेतः पञ्चाग्निस्त्रिसुपर्णः षडङ्गवित्

ब्रह्मदेयानुसंतानश्छन्दोगो ज्येष्ठसामगः

मातापित्रोर्यश्च वश्यः श्रोत्रियो दशपूरुषः

ऋतुकालाभिगामी च धर्मपत्नीषु यः सदा

वेदविद्याव्रतस्नातो विप्रः पङ्क्तिं पुनात्युत

अथर्वशिरसोऽध्येता ब्रह्मचारी यतव्रतः

सत्यवादी धर्मशीलः स्वकर्मनिरतश्च यः

ये च पुण्येषु तीर्थेषु अभिषेककृतश्रमाः

मखेषु च समन्त्रेषु भवन्त्यवभृथाप्लुताः

अक्रोधना अचपलाः क्षान्ता दान्ता जितेन्द्रियाः

सर्वभूतहिता ये च श्राद्धेष्वेतान्निमन्त्रयेत्

एतेषु दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः

इमे परे महाराज विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः

यतयो मोक्षधर्मज्ञा योगाः सुचरितव्रताः

ये चेतिहासं प्रयताः श्रावयन्ति द्विजोत्तमान्

ये च भाष्यविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः

अधीयते पुराणं ये धर्मशास्त्राण्यथापि च

अधीत्य च यथान्यायं विधिवत्तस्य कारिणः

उपपन्नो गुरुकुले सत्यवादी सहस्रदः

अग्र्यः सर्वेषु वेदेषु सर्वप्रवचनेषु च

यावदेते प्रपश्यन्ति पङ्क्त्यास्तावत्पुनन्त्युत

ततो हि पावनात्पङ्क्त्याः पङ्क्तिपावन उच्यते

क्रोशादर्धतृतीयात्तु पावयेदेक एव हि

ब्रह्मदेयानुसंतान इति ब्रह्मविदो विदुः