Anushasana Parva, Adhyaya 65

दह्यमानाय विप्राय यः प्रयच्छत्युपानहौ

यत्फलं तस्य भवति तन्मे ब्रूहि पितामह

उपानहौ प्रयच्छेद्यो ब्राह्मणेभ्यः समाहितः

मर्दते कण्टकान्सर्वान्विषमान्निस्तरत्यपि

स शत्रूणामुपरि च संतिष्ठति युधिष्ठिर

यानं चाश्वतरीयुक्तं तस्य शुभ्रं विशां पते

उपतिष्ठति कौन्तेय रूप्यकाञ्चनभूषणम्

शकटं दम्यसंयुक्तं दत्तं भवति चैव हि

यत्फलं तिलदाने च भूमिदाने च कीर्तितम्

गोप्रदानेऽन्नदाने च भूयस्तद्ब्रूहि कौरव

शृणुष्व मम कौन्तेय तिलदानस्य यत्फलम्

निशम्य च यथान्यायं प्रयच्छ कुरुसत्तम

पितॄणां प्रथमं भोज्यं तिलाः सृष्टाः स्वयंभुवा

तिलदानेन वै तस्मात्पितृपक्षः प्रमोदते

माघमासे तिलान्यस्तु ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति

सर्वसत्त्वसमाकीर्णं नरकं स न पश्यति

सर्वकामैः स यजते यस्तिलैर्यजते पितॄन्

न चाकामेन दातव्यं तिलश्राद्धं कथंचन

महर्षेः कश्यपस्यैते गात्रेभ्यः प्रसृतास्तिलाः

ततो दिव्यं गता भावं प्रदानेषु तिलाः प्रभो

पौष्टिका रूपदाश्चैव तथा पापविनाशनाः

तस्मात्सर्वप्रदानेभ्यस्तिलदानं विशिष्यते

आपस्तम्बश्च मेधावी शङ्खश्च लिखितस्तथा

महर्षिर्गौतमश्चापि तिलदानैर्दिवं गताः

तिलहोमपरा विप्राः सर्वे संयतमैथुनाः

समा गव्येन हविषा प्रवृत्तिषु च संस्थिताः

सर्वेषामेव दानानां तिलदानं परं स्मृतम्

अक्षयं सर्वदानानां तिलदानमिहोच्यते

उत्पन्ने च पुरा हव्ये कुशिकर्षिः परंतप

तिलैरग्नित्रयं हुत्वा प्राप्तवान्गतिमुत्तमाम्

इति प्रोक्तं कुरुश्रेष्ठ तिलदानमनुत्तमम्

विधानं येन विधिना तिलानामिह शस्यते

अत ऊर्ध्वं निबोधेदं देवानां यष्टुमिच्छताम्

समागमं महाराज ब्रह्मणा वै स्वयंभुवा

देवाः समेत्य ब्रह्माणं भूमिभागं यियक्षवः

शुभं देशमयाचन्त यजेम इति पार्थिव

भगवंस्त्वं प्रभुर्भूमेः सर्वस्य त्रिदिवस्य च

यजेमहि महाभाग यज्ञं भवदनुज्ञया

नाननुज्ञातभूमिर्हि यज्ञस्य फलमश्नुते

त्वं हि सर्वस्य जगतः स्थावरस्य चरस्य च

प्रभुर्भवसि तस्मात्त्वं समनुज्ञातुमर्हसि

ददामि मेदिनीभागं भवद्भ्योऽहं सुरर्षभाः

यस्मिन्देशे करिष्यध्वं यज्ञं काश्यपनन्दनाः

भगवन्कृतकामाः स्मो यक्ष्यामस्त्वाप्तदक्षिणैः

इमं तु देशं मुनयः पर्युपासन्त नित्यदा

ततोऽगस्त्यश्च कण्वश्च भृगुरत्रिर्वृषाकपिः

असितो देवलश्चैव देवयज्ञमुपागमन्

ततो देवा महात्मान ईजिरे यज्ञमच्युत

तथा समापयामासुर्यथाकालं सुरर्षभाः

त इष्टयज्ञास्त्रिदशा हिमवत्यचलोत्तमे

षष्ठमंशं क्रतोस्तस्य भूमिदानं प्रचक्रिरे

प्रादेशमात्रं भूमेस्तु यो दद्यादनुपस्कृतम्

न सीदति स कृच्छ्रेषु न च दुर्गाण्यवाप्नुते

शीतवातातपसहां गृहभूमिं सुसंस्कृताम्

प्रदाय सुरलोकस्थः पुण्यान्तेऽपि न चाल्यते

मुदितो वसते प्राज्ञः शक्रेण सह पार्थिव

प्रतिश्रयप्रदाता च सोऽपि स्वर्गे महीयते

अध्यापककुले जातः श्रोत्रियो नियतेन्द्रियः

गृहे यस्य वसेत्तुष्टः प्रधानं लोकमश्नुते

तथा गवार्थे शरणं शीतवर्षसहं महत्

आसप्तमं तारयति कुलं भरतसत्तम

क्षेत्रभूमिं ददल्लोके पुत्र श्रियमवाप्नुयात्

रत्नभूमिं प्रदत्त्वा तु कुलवंशं विवर्धयेत्