Anushasana Parva, Adhyaya 40

एवमेतन्महाबाहो नात्र मिथ्यास्ति किंचन

यथा ब्रवीषि कौरव्य नारीं प्रति जनाधिप

अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम्

यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन महात्मना

प्रमदाश्च यथा सृष्टा ब्रह्मणा भरतर्षभ

यदर्थं तच्च ते तात प्रवक्ष्ये वसुधाधिप

न हि स्त्रीभ्य परं पुत्र पापीयः किंचिदस्ति वै

अग्निर्हि प्रमदा दीप्तो मायाश्च मयजा विभो

क्षुरधारा विषं सर्पो मृत्युरित्येकतः स्त्रियः

इमाः प्रजा महाबाहो धार्मिका इति नः श्रुतम्

स्वयं गच्छन्ति देवत्वं ततो देवानियाद्भयम्

अथाभ्यगच्छन्देवास्ते पितामहमरिंदम

निवेद्य मानसं चापि तूष्णीमासन्नवाङ्मुखाः

तेषामन्तर्गतं ज्ञात्वा देवानां स पितामहः

मानवानां प्रमोहार्थं कृत्या नार्योऽसृजत्प्रभुः

पूर्वसर्गे तु कौन्तेय साध्व्यो नार्य इहाभवन्

असाध्व्यस्तु समुत्पन्ना कृत्या सर्गात्प्रजापतेः

ताभ्यः कामान्यथाकामं प्रादाद्धि स पितामहः

ताः कामलुब्धाः प्रमदाः प्रामथ्नन्त नरांस्तदा

क्रोधं कामस्य देवेशः सहायं चासृजत्प्रभुः

असज्जन्त प्रजाः सर्वाः कामक्रोधवशं गताः

न च स्त्रीणां क्रिया काचिदिति धर्मो व्यवस्थितः

निरिन्द्रिया अमन्त्राश्च स्त्रियोऽनृतमिति श्रुतिः

शय्यासनमलंकारमन्नपानमनार्यताम्

दुर्वाग्भावं रतिं चैव ददौ स्त्रीभ्यः प्रजापतिः

न तासां रक्षणं कर्तुं शक्यं पुंसा कथंचन

अपि विश्वकृता तात कुतस्तु पुरुषैरिह

वाचा वा वधबन्धैर्वा क्लेशैर्वा विविधैस्तथा

न शक्या रक्षितुं नार्यस्ता हि नित्यमसंयताः

इदं तु पुरुषव्याघ्र पुरस्ताच्छ्रुतवानहम्

यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन गुरुस्त्रियः

ऋषिरासीन्महाभागो देवशर्मेति विश्रुतः

तस्य भार्या रुचिर्नाम रूपेणासदृशी भुवि

तस्य रूपेण संमत्ता देवगन्धर्वदानवाः

विशेषतस्तु राजेन्द्र वृत्रहा पाकशासनः

नारीणां चरितज्ञश्च देवशर्मा महामुनिः

यथाशक्ति यथोत्साहं भार्यां तामभ्यरक्षत

पुरंदरं च जानीते परस्त्रीकामचारिणम्

तस्माद्यत्नेन भार्याया रक्षणं स चकार ह

स कदाचिदृषिस्तात यज्ञं कर्तुमनास्तदा

भार्यासंरक्षणं कार्यं कथं स्यादित्यचिन्तयत्

रक्षाविधानं मनसा स विचिन्त्य महातपाः

आहूय दयितं शिष्यं विपुलं प्राह भार्गवम्

यज्ञकारो गमिष्यामि रुचिं चेमां सुरेश्वरः

पुत्र प्रार्थयते नित्यं तां रक्षस्व यथाबलम्

अप्रमत्तेन ते भाव्यं सदा प्रति पुरंदरम्

स हि रूपाणि कुरुते विविधानि भृगूद्वह

इत्युक्तो विपुलस्तेन तपस्वी नियतेन्द्रियः

सदैवोग्रतपा राजन्नग्न्यर्कसदृशद्युतिः

धर्मज्ञः सत्यवादी च तथेति प्रत्यभाषत

पुनश्चेदं महाराज पप्रच्छ प्रस्थितं गुरुम्

कानि रूपाणि शक्रस्य भवन्त्यागच्छतो मुने

वपुस्तेजश्च कीदृग्वै तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

ततः स भगवांस्तस्मै विपुलाय महात्मने

आचचक्षे यथातत्त्वं मायां शक्रस्य भारत

बहुमायः स विप्रर्षे बलहा पाकशासनः

तांस्तान्विकुरुते भावान्बहूनथ मुहुर्मुहुः

किरीटी वज्रभृद्धन्वी मुकुटी बद्धकुण्डलः

भवत्यथ मुहूर्तेन चण्डालसमदर्शनः

शिखी जटी चीरवासाः पुनर्भवति पुत्रक

बृहच्छरीरश्च पुनः पीवरोऽथ पुनः कृशः