DharmaPragya
Anushasana Parva, Adhyaya 16
Containing 75 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 1
Verse 1 of 75
SANSKRIT TEXT
मूर्ध्ना निपत्य नियतस्तेजःसंनिचये ततः परमं हर्षमागम्य भगवन्तमथाब्रुवम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 2
Verse 2 of 75
SANSKRIT TEXT
धर्मे दृढत्वं युधि शत्रुघातं; यशस्तथाग्र्यं परमं बलं च योगप्रियत्वं तव संनिकर्षं; वृणे सुतानां च शतं शतानि
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 3
Verse 3 of 75
SANSKRIT TEXT
एवमस्त्विति तद्वाक्यं मयोक्तः प्राह शंकरः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 4
Verse 4 of 75
SANSKRIT TEXT
ततो मां जगतो माता धरणी सर्वपावनी उवाचोमा प्रणिहिता शर्वाणी तपसां निधिः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 5
Verse 5 of 75
SANSKRIT TEXT
दत्तो भगवता पुत्रः साम्बो नाम तवानघ मत्तोऽप्यष्टौ वरानिष्टान्गृहाण त्वं ददामि ते प्रणम्य शिरसा सा च मयोक्ता पाण्डुनन्दन
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 6
Verse 6 of 75
SANSKRIT TEXT
द्विजेष्वकोपं पितृतः प्रसादं; शतं सुतानामुपभोगं परं च कुले प्रीतिं मातृतश्च प्रसादं; शमप्राप्तिं प्रवृणे चापि दाक्ष्यम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 7
Verse 7 of 75
SANSKRIT TEXT
एवं भविष्यत्यमरप्रभाव; नाहं मृषा जातु वदे कदाचित् भार्यासहस्राणि च षोडशैव; तासु प्रियत्वं च तथाक्षयत्वम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 8
Verse 8 of 75
SANSKRIT TEXT
प्रीतिं चाग्र्यां बान्धवानां सकाशा;द्ददामि ते वपुषः काम्यतां च भोक्ष्यन्ते वै सप्ततिर्वै शतानि; गृहे तुभ्यमतिथीनां च नित्यम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 9
Verse 9 of 75
SANSKRIT TEXT
एवं दत्त्वा वरान्देवो मम देवी च भारत अन्तर्हितः क्षणे तस्मिन्सगणो भीमपूर्वज
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 10
Verse 10 of 75
SANSKRIT TEXT
एतदत्यद्भुतं सर्वं ब्राह्मणायातितेजसे उपमन्यवे मया कृत्स्नमाख्यातं कौरवोत्तम
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 11
Verse 11 of 75
SANSKRIT TEXT
नमस्कृत्वा तु स प्राह देवदेवाय सुव्रत नास्ति शर्वसमो दाने नास्ति शर्वसमो रणे नास्ति शर्वसमो देवो नास्ति शर्वसमा गतिः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 12
Verse 12 of 75
SANSKRIT TEXT
ऋषिरासीत्कृते तात तण्डिरित्येव विश्रुतः दश वर्षसहस्राणि तेन देवः समाधिना आराधितोऽभूद्भक्तेन तस्योदर्कं निशामय
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 13
Verse 13 of 75
SANSKRIT TEXT
स दृष्टवान्महादेवमस्तौषीच्च स्तवैर्विभुम् पवित्राणां पवित्रस्त्वं गतिर्गतिमतां वर अत्युग्रं तेजसां तेजस्तपसां परमं तपः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 14
Verse 14 of 75
SANSKRIT TEXT
विश्वावसुहिरण्याक्षपुरुहूतनमस्कृत भूरिकल्याणद विभो पुरुसत्य नमोऽस्तु ते
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 15
Verse 15 of 75
SANSKRIT TEXT
जातीमरणभीरूणां यतीनां यततां विभो निर्वाणद सहस्रांशो नमस्तेऽस्तु सुखाश्रय
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 16
Verse 16 of 75
SANSKRIT TEXT
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः न विदुस्त्वां तु तत्त्वेन कुतो वेत्स्यामहे वयम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 17
Verse 17 of 75
SANSKRIT TEXT
त्वत्तः प्रवर्तते कालस्त्वयि कालश्च लीयते कालाख्यः पुरुषाख्यश्च ब्रह्माख्यश्च त्वमेव हि
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 18
Verse 18 of 75
SANSKRIT TEXT
तनवस्ते स्मृतास्तिस्रः पुराणज्ञैः सुरर्षिभिः अधिपौरुषमध्यात्ममधिभूताधिदैवतम् अधिलोक्याधिविज्ञानमधियज्ञस्त्वमेव हि
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 19
Verse 19 of 75
SANSKRIT TEXT
त्वां विदित्वात्मदेहस्थं दुर्विदं दैवतैरपि विद्वांसो यान्ति निर्मुक्ताः परं भावमनामयम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 20
Verse 20 of 75
SANSKRIT TEXT
अनिच्छतस्तव विभो जन्ममृत्युरनेकतः द्वारं त्वं स्वर्गमोक्षाणामाक्षेप्ता त्वं ददासि च
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 21
Verse 21 of 75
SANSKRIT TEXT
त्वमेव मोक्षः स्वर्गश्च कामः क्रोधस्त्वमेव हि सत्त्वं रजस्तमश्चैव अधश्चोर्ध्वं त्वमेव हि
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 22
Verse 22 of 75
SANSKRIT TEXT
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्कन्देन्द्रौ सविता यमः वरुणेन्दू मनुर्धाता विधाता त्वं धनेश्वरः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 23
Verse 23 of 75
SANSKRIT TEXT
भूर्वायुर्ज्योतिरापश्च वाग्बुद्धिस्त्वं मतिर्मनः कर्म सत्यानृते चोभे त्वमेवास्ति च नास्ति च
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 24
Verse 24 of 75
SANSKRIT TEXT
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च तत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् विश्वाविश्वपरो भावश्चिन्त्याचिन्त्यस्त्वमेव हि
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 25
Verse 25 of 75
SANSKRIT TEXT
यच्चैतत्परमं ब्रह्म यच्च तत्परमं पदम् या गतिः सांख्ययोगानां स भवान्नात्र संशयः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 26
Verse 26 of 75
SANSKRIT TEXT
नूनमद्य कृतार्थाः स्म नूनं प्राप्ताः सतां गतिम् यां गतिं प्राप्नुवन्तीह ज्ञाननिर्मलबुद्धयः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 27
Verse 27 of 75
SANSKRIT TEXT
अहो मूढाः स्म सुचिरमिमं कालमचेतसः यन्न विद्मः परं देवं शाश्वतं यं विदुर्बुधाः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 28
Verse 28 of 75
SANSKRIT TEXT
सोऽयमासादितः साक्षाद्बहुभिर्जन्मभिर्मया भक्तानुग्रहकृद्देवो यं ज्ञात्वामृतमश्नुते
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 29
Verse 29 of 75
SANSKRIT TEXT
देवासुरमनुष्याणां यच्च गुह्यं सनातनम् गुहायां निहितं ब्रह्म दुर्विज्ञेयं सुरैरपि
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 30
Verse 30 of 75
SANSKRIT TEXT
स एष भगवान्देवः सर्वकृत्सर्वतोमुखः सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वगः सर्ववेदिता
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 31
Verse 31 of 75
SANSKRIT TEXT
प्राणकृत्प्राणभृत्प्राणी प्राणदः प्राणिनां गतिः देहकृद्देहभृद्देही देहभुग्देहिनां गतिः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 32
Verse 32 of 75
SANSKRIT TEXT
अध्यात्मगतिनिष्ठानां ध्यानिनामात्मवेदिनाम् अपुनर्मारकामानां या गतिः सोऽयमीश्वरः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 33
Verse 33 of 75
SANSKRIT TEXT
अयं च सर्वभूतानां शुभाशुभगतिप्रदः अयं च जन्ममरणे विदध्यात्सर्वजन्तुषु
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 34
Verse 34 of 75
SANSKRIT TEXT
अयं च सिद्धिकामानामृषीणां सिद्धिदः प्रभुः अयं च मोक्षकामानां द्विजानां मोक्षदः प्रभुः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 35
Verse 35 of 75
SANSKRIT TEXT
भूराद्यान्सर्वभुवनानुत्पाद्य सदिवौकसः विभर्ति देवस्तनुभिरष्टाभिश्च ददाति च
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 36
Verse 36 of 75
SANSKRIT TEXT
अतः प्रवर्तते सर्वमस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् अस्मिंश्च प्रलयं याति अयमेकः सनातनः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 37
Verse 37 of 75
SANSKRIT TEXT
अयं स सत्यकामानां सत्यलोकः परः सताम् अपवर्गश्च मुक्तानां कैवल्यं चात्मवादिनाम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 38
Verse 38 of 75
SANSKRIT TEXT
अयं ब्रह्मादिभिः सिद्धैर्गुहायां गोपितः प्रभुः देवासुरमनुष्याणां न प्रकाशो भवेदिति
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 39
Verse 39 of 75
SANSKRIT TEXT
तं त्वां देवासुरनरास्तत्त्वेन न विदुर्भवम् मोहिताः खल्वनेनैव हृच्छयेन प्रवेशिताः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 40
Verse 40 of 75
SANSKRIT TEXT
ये चैनं संप्रपद्यन्ते भक्तियोगेन भारत तेषामेवात्मनात्मानं दर्शयत्येष हृच्छयः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 41
Verse 41 of 75
SANSKRIT TEXT
यं ज्ञात्वा न पुनर्जन्म मरणं चापि विद्यते यं विदित्वा परं वेद्यं वेदितव्यं न विद्यते
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 42
Verse 42 of 75
SANSKRIT TEXT
यं लब्ध्वा परमं लाभं मन्यते नाधिकं पुनः प्राणसूक्ष्मां परां प्राप्तिमागच्छत्यक्षयावहाम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 43
Verse 43 of 75
SANSKRIT TEXT
यं सांख्या गुणतत्त्वज्ञाः सांख्यशास्त्रविशारदाः सूक्ष्मज्ञानरताः पूर्वं ज्ञात्वा मुच्यन्ति बन्धनैः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 44
Verse 44 of 75
SANSKRIT TEXT
यं च वेदविदो वेद्यं वेदान्तेषु प्रतिष्ठितम् प्राणायामपरा नित्यं यं विशन्ति जपन्ति च
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 45
Verse 45 of 75
SANSKRIT TEXT
अयं स देवयानानामादित्यो द्वारमुच्यते अयं च पितृयानानां चन्द्रमा द्वारमुच्यते
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 46
Verse 46 of 75
SANSKRIT TEXT
एष कालगतिश्चित्रा संवत्सरयुगादिषु भावाभावौ तदात्वे च अयने दक्षिणोत्तरे
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 47
Verse 47 of 75
SANSKRIT TEXT
एवं प्रजापतिः पूर्वमाराध्य बहुभिः स्तवैः वरयामास पुत्रत्वे नीललोहितसंज्ञितम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 48
Verse 48 of 75
SANSKRIT TEXT
ऋग्भिर्यमनुशंसन्ति तन्त्रे कर्मणि बह्वृचः यजुर्भिर्यं त्रिधा वेद्यं जुह्वत्यध्वर्यवोऽध्वरे
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 49
Verse 49 of 75
SANSKRIT TEXT
सामभिर्यं च गायन्ति सामगाः शुद्धबुद्धयः यज्ञस्य परमा योनिः पतिश्चायं परः स्मृतः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 50
Verse 50 of 75
SANSKRIT TEXT
रात्र्यहःश्रोत्रनयनः पक्षमासशिरोभुजः ऋतुवीर्यस्तपोधैर्यो ह्यब्दगुह्योरुपादवान्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 51
Verse 51 of 75
SANSKRIT TEXT
मृत्युर्यमो हुताशश्च कालः संहारवेगवान् कालस्य परमा योनिः कालश्चायं सनातनः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 52
Verse 52 of 75
SANSKRIT TEXT
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना ध्रुवः सप्तर्षयश्चैव भुवनाः सप्त एव च
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 53
Verse 53 of 75
SANSKRIT TEXT
प्रधानं महदव्यक्तं विशेषान्तं सवैकृतम् ब्रह्मादि स्तम्बपर्यन्तं भूतादि सदसच्च यत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 54
Verse 54 of 75
SANSKRIT TEXT
अष्टौ प्रकृतयश्चैव प्रकृतिभ्यश्च यत्परम् अस्य देवस्य यद्भागं कृत्स्नं संपरिवर्तते
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 55
Verse 55 of 75
SANSKRIT TEXT
एतत्परममानन्दं यत्तच्छाश्वतमेव च एषा गतिर्विरक्तानामेष भावः परः सताम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 56
Verse 56 of 75
SANSKRIT TEXT
एतत्पदमनुद्विग्नमेतद्ब्रह्म सनातनम् शास्त्रवेदाङ्गविदुषामेतद्ध्यानं परं पदम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 57
Verse 57 of 75
SANSKRIT TEXT
इयं सा परमा काष्ठा इयं सा परमा कला इयं सा परमा सिद्धिरियं सा परमा गतिः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 58
Verse 58 of 75
SANSKRIT TEXT
इयं सा परमा शान्तिरियं सा निर्वृतिः परा यं प्राप्य कृतकृत्याः स्म इत्यमन्यन्त वेधसः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 59
Verse 59 of 75
SANSKRIT TEXT
इयं तुष्टिरियं सिद्धिरियं श्रुतिरियं स्मृतिः अध्यात्मगतिनिष्ठानां विदुषां प्राप्तिरव्यया
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 60
Verse 60 of 75
SANSKRIT TEXT
यजतां यज्ञकामानां यज्ञैर्विपुलदक्षिणैः या गतिर्दैवतैर्दिव्या सा गतिस्त्वं सनातन
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 61
Verse 61 of 75
SANSKRIT TEXT
जप्यहोमव्रतैः कृच्छ्रैर्नियमैर्देहपातनैः तप्यतां या गतिर्देव वैराजे सा गतिर्भवान्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 62
Verse 62 of 75
SANSKRIT TEXT
कर्मन्यासकृतानां च विरक्तानां ततस्ततः या गतिर्ब्रह्मभवने सा गतिस्त्वं सनातन
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 63
Verse 63 of 75
SANSKRIT TEXT
अपुनर्मारकामानां वैराग्ये वर्ततां परे विकृतीनां लयानां च सा गतिस्त्वं सनातन
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 64
Verse 64 of 75
SANSKRIT TEXT
ज्ञानविज्ञाननिष्ठानां निरुपाख्या निरञ्जना कैवल्या या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 65
Verse 65 of 75
SANSKRIT TEXT
वेदशास्त्रपुराणोक्ताः पञ्चैता गतयः स्मृताः त्वत्प्रसादाद्धि लभ्यन्ते न लभ्यन्तेऽन्यथा विभो
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 66
Verse 66 of 75
SANSKRIT TEXT
इति तण्डिस्तपोयोगात्तुष्टावेशानमव्ययम् जगौ च परमं ब्रह्म यत्पुरा लोककृज्जगौ
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 67
Verse 67 of 75
SANSKRIT TEXT
ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः न विदुस्त्वामिति ततस्तुष्टः प्रोवाच तं शिवः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 68
Verse 68 of 75
SANSKRIT TEXT
अक्षयश्चाव्ययश्चैव भविता दुःखवर्जितः यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 69
Verse 69 of 75
SANSKRIT TEXT
ऋषीणामभिगम्यश्च सूत्रकर्ता सुतस्तव मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशयः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 70
Verse 70 of 75
SANSKRIT TEXT
कं वा कामं ददाम्यद्य ब्रूहि यद्वत्स काङ्क्षसे प्राञ्जलिः स उवाचेदं त्वयि भक्तिर्दृढास्तु मे
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 71
Verse 71 of 75
SANSKRIT TEXT
एवं दत्त्वा वरं देवो वन्द्यमानः सुरर्षिभिः स्तूयमानश्च विबुधैस्तत्रैवान्तरधीयत
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 72
Verse 72 of 75
SANSKRIT TEXT
अन्तर्हिते भगवति सानुगे यादवेश्वर ऋषिराश्रममागम्य ममैतत्प्रोक्तवानिह
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 73
Verse 73 of 75
SANSKRIT TEXT
यानि च प्रथितान्यादौ तण्डिराख्यातवान्मम नामानि मानवश्रेष्ठ तानि त्वं शृणु सिद्धये
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 74
Verse 74 of 75
SANSKRIT TEXT
दश नामसहस्राणि वेदेष्वाह पितामहः शर्वस्य शास्त्रेषु तथा दश नामशतानि वै
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 16, Verse 75
Verse 75 of 75
SANSKRIT TEXT
गुह्यानीमानि नामानि तण्डिर्भगवतोऽच्युत देवप्रसादाद्देवेश पुरा प्राह महात्मने
No translation available in english for this verse.