DharmaPragya
Anushasana Parva, Adhyaya 10
Containing 70 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 1
Verse 1 of 70
SANSKRIT TEXT
मित्रसौहृदभावेन उपदेशं करोति यः जात्यावरस्य राजर्षे दोषस्तस्य भवेन्न वा
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 2
Verse 2 of 70
SANSKRIT TEXT
एतदिच्छामि तत्त्वेन व्याख्यातुं वै पितामह सूक्ष्मा गतिर्हि धर्मस्य यत्र मुह्यन्ति मानवाः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 3
Verse 3 of 70
SANSKRIT TEXT
अत्र ते वर्तयिष्यामि शृणु राजन्यथागमम् ऋषीणां वदतां पूर्वं श्रुतमासीद्यथा मया
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 4
Verse 4 of 70
SANSKRIT TEXT
उपदेशो न कर्तव्यो जातिहीनस्य कस्यचित् उपदेशे महान्दोष उपाध्यायस्य भाष्यते
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 5
Verse 5 of 70
SANSKRIT TEXT
निदर्शनमिदं राजञ्शृणु मे भरतर्षभ दुरुक्तवचने राजन्यथा पूर्वं युधिष्ठिर ब्रह्माश्रमपदे वृत्तं पार्श्वे हिमवतः शुभे
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 6
Verse 6 of 70
SANSKRIT TEXT
तत्राश्रमपदं पुण्यं नानावृक्षगणायुतम् बहुगुल्मलताकीर्णं मृगद्विजनिषेवितम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 7
Verse 7 of 70
SANSKRIT TEXT
सिद्धचारणसंघुष्टं रम्यं पुष्पितकाननम् व्रतिभिर्बहुभिः कीर्णं तापसैरुपशोभितम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 8
Verse 8 of 70
SANSKRIT TEXT
ब्राह्मणैश्च महाभागैः सूर्यज्वलनसंनिभैः नियमव्रतसंपन्नैः समाकीर्णं तपस्विभिः दीक्षितैर्भरतश्रेष्ठ यताहारैः कृतात्मभिः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 9
Verse 9 of 70
SANSKRIT TEXT
वेदाध्ययनघोषैश्च नादितं भरतर्षभ वालखिल्यैश्च बहुभिर्यतिभिश्च निषेवितम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 10
Verse 10 of 70
SANSKRIT TEXT
तत्र कश्चित्समुत्साहं कृत्वा शूद्रो दयान्वितः आगतो ह्याश्रमपदं पूजितश्च तपस्विभिः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 11
Verse 11 of 70
SANSKRIT TEXT
तांस्तु दृष्ट्वा मुनिगणान्देवकल्पान्महौजसः वहतो विविधा दीक्षाः संप्रहृष्यत भारत
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 12
Verse 12 of 70
SANSKRIT TEXT
अथास्य बुद्धिरभवत्तपस्ये भरतर्षभ ततोऽब्रवीत्कुलपतिं पादौ संगृह्य भारत
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 13
Verse 13 of 70
SANSKRIT TEXT
भवत्प्रसादादिच्छामि धर्मं चर्तुं द्विजर्षभ तन्मां त्वं भगवन्वक्तुं प्रव्राजयितुमर्हसि
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 14
Verse 14 of 70
SANSKRIT TEXT
वर्णावरोऽहं भगवञ्शूद्रो जात्यास्मि सत्तम शुश्रूषां कर्तुमिच्छामि प्रपन्नाय प्रसीद मे
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 15
Verse 15 of 70
SANSKRIT TEXT
न शक्यमिह शूद्रेण लिङ्गमाश्रित्य वर्तितुम् आस्यतां यदि ते बुद्धिः शुश्रूषानिरतो भव
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 16
Verse 16 of 70
SANSKRIT TEXT
एवमुक्तस्तु मुनिना स शूद्रोऽचिन्तयन्नृप कथमत्र मया कार्यं श्रद्धा धर्मे परा च मे विज्ञातमेवं भवतु करिष्ये प्रियमात्मनः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 17
Verse 17 of 70
SANSKRIT TEXT
गत्वाश्रमपदाद्दूरमुटजं कृतवांस्तु सः तत्र वेदिं च भूमिं च देवतायतनानि च निवेश्य भरतश्रेष्ठ नियमस्थोऽभवत्सुखम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 18
Verse 18 of 70
SANSKRIT TEXT
अभिषेकांश्च नियमान्देवतायतनेषु च बलिं च कृत्वा हुत्वा च देवतां चाप्यपूजयत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 19
Verse 19 of 70
SANSKRIT TEXT
संकल्पनियमोपेतः फलाहारो जितेन्द्रियः नित्यं संनिहिताभिश्च ओषधीभिः फलैस्तथा
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 20
Verse 20 of 70
SANSKRIT TEXT
अतिथीन्पूजयामास यथावत्समुपागतान् एवं हि सुमहान्कालो व्यत्यक्रामत्स तस्य वै
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 21
Verse 21 of 70
SANSKRIT TEXT
अथास्य मुनिरागच्छत्संगत्या वै तमाश्रमम् संपूज्य स्वागतेनर्षिं विधिवत्पर्यतोषयत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 22
Verse 22 of 70
SANSKRIT TEXT
अनुकूलाः कथाः कृत्वा यथावत्पर्यपृच्छत ऋषिः परमतेजस्वी धर्मात्मा संयतेन्द्रियः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 23
Verse 23 of 70
SANSKRIT TEXT
एवं स बहुशस्तस्य शूद्रस्य भरतर्षभ सोऽगच्छदाश्रममृषिः शूद्रं द्रष्टुं नरर्षभ
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 24
Verse 24 of 70
SANSKRIT TEXT
अथ तं तापसं शूद्रः सोऽब्रवीद्भरतर्षभ पितृकार्यं करिष्यामि तत्र मेऽनुग्रहं कुरु
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 25
Verse 25 of 70
SANSKRIT TEXT
बाढमित्येव तं विप्र उवाच भरतर्षभ शुचिर्भूत्वा स शूद्रस्तु तस्यर्षेः पाद्यमानयत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 26
Verse 26 of 70
SANSKRIT TEXT
अथ दर्भांश्च वन्याश्च ओषधीर्भरतर्षभ पवित्रमासनं चैव बृसीं च समुपानयत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 27
Verse 27 of 70
SANSKRIT TEXT
अथ दक्षिणमावृत्य बृसीं परमशीर्षिकाम् कृतामन्यायतो दृष्ट्वा ततस्तमृषिरब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 28
Verse 28 of 70
SANSKRIT TEXT
कुरुष्वैतां पूर्वशीर्षां भव चोदङ्मुखः शुचिः स च तत्कृतवाञ्शूद्रः सर्वं यदृषिरब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 29
Verse 29 of 70
SANSKRIT TEXT
यथोपदिष्टं मेधावी दर्भादींस्तान्यथातथम् हव्यकव्यविधिं कृत्स्नमुक्तं तेन तपस्विना
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 30
Verse 30 of 70
SANSKRIT TEXT
ऋषिणा पितृकार्ये च स च धर्मपथे स्थितः पितृकार्ये कृते चापि विसृष्टः स जगाम ह
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 31
Verse 31 of 70
SANSKRIT TEXT
अथ दीर्घस्य कालस्य स तप्यञ्शूद्रतापसः वने पञ्चत्वमगमत्सुकृतेन च तेन वै अजायत महाराजराजवंशे महाद्युतिः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 32
Verse 32 of 70
SANSKRIT TEXT
तथैव स ऋषिस्तात कालधर्ममवाप्य ह पुरोहितकुले विप्र आजातो भरतर्षभ
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 33
Verse 33 of 70
SANSKRIT TEXT
एवं तौ तत्र संभूतावुभौ शूद्रमुनी तदा क्रमेण वर्धितौ चापि विद्यासु कुशलावुभौ
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 34
Verse 34 of 70
SANSKRIT TEXT
अथर्ववेदे वेदे च बभूवर्षिः सुनिश्चितः कल्पप्रयोगे चोत्पन्ने ज्योतिषे च परं गतः सख्ये चापि परा प्रीतिस्तयोश्चापि व्यवर्धत
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 35
Verse 35 of 70
SANSKRIT TEXT
पितर्युपरते चापि कृतशौचः स भारत अभिषिक्तः प्रकृतिभी राजपुत्रः स पार्थिवः अभिषिक्तेन स ऋषिरभिषिक्तः पुरोहितः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 36
Verse 36 of 70
SANSKRIT TEXT
स तं पुरोधाय सुखमवसद्भरतर्षभ राज्यं शशास धर्मेण प्रजाश्च परिपालयन्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 37
Verse 37 of 70
SANSKRIT TEXT
पुण्याहवाचने नित्यं धर्मकार्येषु चासकृत् उत्स्मयन्प्राहसच्चापि दृष्ट्वा राजा पुरोहितम् एवं स बहुशो राजन्पुरोधसमुपाहसत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 38
Verse 38 of 70
SANSKRIT TEXT
लक्षयित्वा पुरोधास्तु बहुशस्तं नराधिपम् उत्स्मयन्तं च सततं दृष्ट्वासौ मन्युमानभूत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 39
Verse 39 of 70
SANSKRIT TEXT
अथ शून्ये पुरोधास्तु सह राज्ञा समागतः कथाभिरनुकूलाभी राजानमभिरामयत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 40
Verse 40 of 70
SANSKRIT TEXT
ततोऽब्रवीन्नरेन्द्रं स पुरोधा भरतर्षभ वरमिच्छाम्यहं त्वेकं त्वया दत्तं महाद्युते
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 41
Verse 41 of 70
SANSKRIT TEXT
वराणां ते शतं दद्यां किमुतैकं द्विजोत्तम स्नेहाच्च बहुमानाच्च नास्त्यदेयं हि मे तव
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 42
Verse 42 of 70
SANSKRIT TEXT
एकं वै वरमिच्छामि यदि तुष्टोऽसि पार्थिव यद्ददासि महाराज सत्यं तद्वद मानृतम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 43
Verse 43 of 70
SANSKRIT TEXT
बाढमित्येव तं राजा प्रत्युवाच युधिष्ठिर यदि ज्ञास्यामि वक्ष्यामि अजानन्न तु संवदे
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 44
Verse 44 of 70
SANSKRIT TEXT
पुण्याहवाचने नित्यं धर्मकृत्येषु चासकृत् शान्तिहोमेषु च सदा किं त्वं हससि वीक्ष्य माम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 45
Verse 45 of 70
SANSKRIT TEXT
सव्रीडं वै भवति हि मनो मे हसता त्वया कामया शापितो राजन्नान्यथा वक्तुमर्हसि
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 46
Verse 46 of 70
SANSKRIT TEXT
भाव्यं हि कारणेनात्र न ते हास्यमकारणम् कौतूहलं मे सुभृशं तत्त्वेन कथयस्व मे
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 47
Verse 47 of 70
SANSKRIT TEXT
एवमुक्ते त्वया विप्र यदवाच्यं भवेदपि अवश्यमेव वक्तव्यं शृणुष्वैकमना द्विज
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 48
Verse 48 of 70
SANSKRIT TEXT
पूर्वदेहे यथा वृत्तं तन्निबोध द्विजोत्तम जातिं स्मराम्यहं ब्रह्मन्नवधानेन मे शृणु
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 49
Verse 49 of 70
SANSKRIT TEXT
शूद्रोऽहमभवं पूर्वं तापसो भृशसंयुतः ऋषिरुग्रतपास्त्वं च तदाभूर्द्विजसत्तम
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 50
Verse 50 of 70
SANSKRIT TEXT
प्रीयता हि तदा ब्रह्मन्ममानुग्रहबुद्धिना पितृकार्ये त्वया पूर्वमुपदेशः कृतोऽनघ बृस्यां दर्भेषु हव्ये च कव्ये च मुनिसत्तम
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 51
Verse 51 of 70
SANSKRIT TEXT
एतेन कर्मदोषेण पुरोधास्त्वमजायथाः अहं राजा च विप्रेन्द्र पश्य कालस्य पर्ययम् मत्कृते ह्युपदेशेन त्वया प्राप्तमिदं फलम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 52
Verse 52 of 70
SANSKRIT TEXT
एतस्मात्कारणाद्ब्रह्मन्प्रहसे त्वां द्विजोत्तम न त्वां परिभवन्ब्रह्मन्प्रहसामि गुरुर्भवान्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 53
Verse 53 of 70
SANSKRIT TEXT
विपर्ययेण मे मन्युस्तेन संतप्यते मनः जातिं स्मराम्यहं तुभ्यमतस्त्वां प्रहसामि वै
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 54
Verse 54 of 70
SANSKRIT TEXT
एवं तवोग्रं हि तप उपदेशेन नाशितम् पुरोहितत्वमुत्सृज्य यतस्व त्वं पुनर्भवे
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 55
Verse 55 of 70
SANSKRIT TEXT
इतस्त्वमधमामन्यां मा योनिं प्राप्स्यसे द्विज गृह्यतां द्रविणं विप्र पूतात्मा भव सत्तम
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 56
Verse 56 of 70
SANSKRIT TEXT
ततो विसृष्टो राज्ञा तु विप्रो दानान्यनेकशः ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं भूमिं ग्रामांश्च सर्वशः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 57
Verse 57 of 70
SANSKRIT TEXT
कृच्छ्राणि चीर्त्वा च ततो यथोक्तानि द्विजोत्तमः तीर्थानि चाभिगत्वा वै दानानि विविधानि च
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 58
Verse 58 of 70
SANSKRIT TEXT
दत्त्वा गाश्चैव विप्राणां पूतात्मा सोऽभवद्द्विजः तमेव चाश्रमं गत्वा चचार विपुलं तपः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 59
Verse 59 of 70
SANSKRIT TEXT
ततः सिद्धिं परां प्राप्तो ब्राह्मणो राजसत्तम संमतश्चाभवत्तेषामाश्रमेऽऽश्रमवासिनाम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 60
Verse 60 of 70
SANSKRIT TEXT
एवं प्राप्तो महत्कृच्छ्रमृषिः स नृपसत्तम ब्राह्मणेन न वक्तव्यं तस्माद्वर्णावरे जने
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 61
Verse 61 of 70
SANSKRIT TEXT
वर्जयेदुपदेशं च सदैव ब्राह्मणो नृप उपदेशं हि कुर्वाणो द्विजः कृच्छ्रमवाप्नुयात्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 62
Verse 62 of 70
SANSKRIT TEXT
एषितव्यं सदा वाचा नृपेण द्विजसत्तमात् न प्रवक्तव्यमिह हि किंचिद्वर्णावरे जने
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 63
Verse 63 of 70
SANSKRIT TEXT
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्यास्त्रयो वर्णा द्विजातयः एतेषु कथयन्राजन्ब्राह्मणो न प्रदुष्यति
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 64
Verse 64 of 70
SANSKRIT TEXT
तस्मात्सद्भिर्न वक्तव्यं कस्यचित्किंचिदग्रतः सूक्ष्मा गतिर्हि धर्मस्य दुर्ज्ञेया ह्यकृतात्मभिः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 65
Verse 65 of 70
SANSKRIT TEXT
तस्मान्मौनानि मुनयो दीक्षां कुर्वन्ति चादृताः दुरुक्तस्य भयाद्राजन्नानुभाषन्ति किंचन
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 66
Verse 66 of 70
SANSKRIT TEXT
धार्मिका गुणसंपन्नाः सत्यार्जवपरायणाः दुरुक्तवाचाभिहताः प्राप्नुवन्तीह दुष्कृतम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 67
Verse 67 of 70
SANSKRIT TEXT
उपदेशो न कर्तव्यः कदाचिदपि कस्यचित् उपदेशाद्धि तत्पापं ब्राह्मणः समवाप्नुयात्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 68
Verse 68 of 70
SANSKRIT TEXT
विमृश्य तस्मात्प्राज्ञेन वक्तव्यं धर्ममिच्छता सत्यानृतेन हि कृत उपदेशो हिनस्ति वै
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 69
Verse 69 of 70
SANSKRIT TEXT
वक्तव्यमिह पृष्टेन विनिश्चित्य विपर्ययम् स चोपदेशः कर्तव्यो येन धर्ममवाप्नुयात्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 10, Verse 70
Verse 70 of 70
SANSKRIT TEXT
एतत्ते सर्वमाख्यातमुपदेशे कृते सति महान्क्लेशो हि भवति तस्मान्नोपदिशेत्क्वचित्
No translation available in english for this verse.