Anushasana Parva, Adhyaya 4

श्रूयतां पार्थ तत्त्वेन विश्वामित्रो यथा पुरा

ब्राह्मणत्वं गतस्तात ब्रह्मर्षित्वं तथैव च

भरतस्यान्वये चैवाजमीढो नाम पार्थिवः

बभूव भरतश्रेष्ठ यज्वा धर्मभृतां वरः

तस्य पुत्रो महानासीज्जह्नुर्नाम नरेश्वरः

दुहितृत्वमनुप्राप्ता गङ्गा यस्य महात्मनः

तस्यात्मजस्तुल्यगुणः सिन्धुद्वीपो महायशाः

सिन्धुद्वीपाच्च राजर्षिर्बलाकाश्वो महाबलः

वल्लभस्तस्य तनयः साक्षाद्धर्म इवापरः

कुशिकस्तस्य तनयः सहस्राक्षसमद्युतिः

कुशिकस्यात्मजः श्रीमान्गाधिर्नाम जनेश्वरः

अपुत्रः स महाबाहुर्वनवासमुदावसत्

कन्या जज्ञे सुता तस्य वने निवसतः सतः

नाम्ना सत्यवती नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि

तां वव्रे भार्गवः श्रीमांश्च्यवनस्यात्मजः प्रभुः

ऋचीक इति विख्यातो विपुले तपसि स्थितः

स तां न प्रददौ तस्मै ऋचीकाय महात्मने

दरिद्र इति मत्वा वै गाधिः शत्रुनिबर्हणः

प्रत्याख्याय पुनर्यान्तमब्रवीद्राजसत्तमः

शुल्कं प्रदीयतां मह्यं ततो वेत्स्यसि मे सुताम्

किं प्रयच्छामि राजेन्द्र तुभ्यं शुल्कमहं नृप

दुहितुर्ब्रूह्यसंसक्तो मात्राभूत्ते विचारणा

चन्द्ररश्मिप्रकाशानां हयानां वातरंहसाम्

एकतः श्यामकर्णानां सहस्रं देहि भार्गव

ततः स भृगुशार्दूलश्च्यवनस्यात्मजः प्रभुः

अब्रवीद्वरुणं देवमादित्यं पतिमम्भसाम्

एकतः श्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम्

सहस्रं वातवेगानां भिक्षे त्वां देवसत्तम

तथेति वरुणो देव आदित्यो भृगुसत्तमम्

उवाच यत्र ते छन्दस्तत्रोत्थास्यन्ति वाजिनः

ध्यातमात्रे ऋचीकेन हयानां चन्द्रवर्चसाम्

गङ्गाजलात्समुत्तस्थौ सहस्रं विपुलौजसाम्

अदूरे कन्यकुब्जस्य गङ्गायास्तीरमुत्तमम्

अश्वतीर्थं तदद्यापि मानवाः परिचक्षते

तत्तदा गाधये तात सहस्रं वाजिनां शुभम्

ऋचीकः प्रददौ प्रीतः शुल्कार्थं जपतां वरः

ततः स विस्मितो राजा गाधिः शापभयेन च

ददौ तां समलंकृत्य कन्यां भृगुसुताय वै

जग्राह पाणिं विधिना तस्य ब्रह्मर्षिसत्तमः

सा च तं पतिमासाद्य परं हर्षमवाप ह

स तुतोष च विप्रर्षिस्तस्या वृत्तेन भारत

छन्दयामास चैवैनां वरेण वरवर्णिनीम्

मात्रे तत्सर्वमाचख्यौ सा कन्या राजसत्तमम्

अथ तामब्रवीन्माता सुतां किंचिदवाङ्मुखीम्

ममापि पुत्रि भर्ता ते प्रसादं कर्तुमर्हति

अपत्यस्य प्रदानेन समर्थः स महातपाः

ततः सा त्वरितं गत्वा तत्सर्वं प्रत्यवेदयत्

मातुश्चिकीर्षितं राजन्नृचीकस्तामथाब्रवीत्

गुणवन्तमपत्यं वै त्वं च सा जनयिष्यथः

जनन्यास्तव कल्याणि मा भूद्वै प्रणयोऽन्यथा

तव चैव गुणश्लाघी पुत्र उत्पत्स्यते शुभे

अस्मद्वंशकरः श्रीमांस्तव भ्राता च वंशकृत्

ऋतुस्नाता च साश्वत्थं त्वं च वृक्षमुदुम्बरम्

परिष्वजेथाः कल्याणि तत इष्टमवाप्स्यथः

चरुद्वयमिदं चैव मन्त्रपूतं शुचिस्मिते

त्वं च सा चोपयुञ्जीथां ततः पुत्राववाप्स्यथः

ततः सत्यवती हृष्टा मातरं प्रत्यभाषत

यदृचीकेन कथितं तच्चाचख्यौ चरुद्वयम्

तामुवाच ततो माता सुतां सत्यवतीं तदा

पुत्रि मूर्ध्ना प्रपन्नायाः कुरुष्व वचनं मम