DharmaPragya
Anushasana Parva, Adhyaya 1
Containing 76 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 1
Verse 1 of 76
SANSKRIT TEXT
शमो बहुविधाकारः सूक्ष्म उक्तः पितामह न च मे हृदये शान्तिरस्ति कृत्वेदमीदृशम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 2
Verse 2 of 76
SANSKRIT TEXT
अस्मिन्नर्थे बहुविधा शान्तिरुक्ता त्वयानघ स्वकृते का नु शान्तिः स्याच्छमाद्बहुविधादपि
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 3
Verse 3 of 76
SANSKRIT TEXT
शराचितशरीरं हि तीव्रव्रणमुदीक्ष्य च शमं नोपलभे वीर दुष्कृतान्येव चिन्तयन्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 4
Verse 4 of 76
SANSKRIT TEXT
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं प्रस्रवन्तं यथाचलम् त्वां दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्र सीदे वर्षास्विवाम्बुजम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 5
Verse 5 of 76
SANSKRIT TEXT
अतः कष्टतरं किं नु मत्कृते यत्पितामहः इमामवस्थां गमितः प्रत्यमित्रै रणाजिरे तथैवान्ये नृपतयः सहपुत्राः सबान्धवाः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 6
Verse 6 of 76
SANSKRIT TEXT
वयं हि धार्तराष्ट्राश्च कालमन्युवशानुगाः कृत्वेदं निन्दितं कर्म प्राप्स्यामः कां गतिं नृप
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 7
Verse 7 of 76
SANSKRIT TEXT
अहं तव ह्यन्तकरः सुहृद्वधकरस्तथा न शान्तिमधिगच्छामि पश्यंस्त्वां दुःखितं क्षितौ
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 8
Verse 8 of 76
SANSKRIT TEXT
परतन्त्रं कथं हेतुमात्मानमनुपश्यसि कर्मण्यस्मिन्महाभाग सूक्ष्मं ह्येतदतीन्द्रियम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 9
Verse 9 of 76
SANSKRIT TEXT
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् संवादं मृत्युगौतम्योः काललुब्धकपन्नगैः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 10
Verse 10 of 76
SANSKRIT TEXT
गौतमी नाम कौन्तेय स्थविरा शमसंयुता सर्पेण दष्टं स्वं पुत्रमपश्यद्गतचेतनम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 11
Verse 11 of 76
SANSKRIT TEXT
अथ तं स्नायुपाशेन बद्ध्वा सर्पममर्षितः लुब्धकोऽर्जुनको नाम गौतम्याः समुपानयत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 12
Verse 12 of 76
SANSKRIT TEXT
तां चाब्रवीदयं ते स पुत्रहा पन्नगाधमः ब्रूहि क्षिप्रं महाभागे वध्यतां केन हेतुना
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 13
Verse 13 of 76
SANSKRIT TEXT
अग्नौ प्रक्षिप्यतामेष च्छिद्यतां खण्डशोऽपि वा न ह्ययं बालहा पापश्चिरं जीवितुमर्हति
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 14
Verse 14 of 76
SANSKRIT TEXT
विसृजैनमबुद्धिस्त्वं न वध्योऽर्जुनक त्वया को ह्यात्मानं गुरुं कुर्यात्प्राप्तव्ये सति चिन्तयन्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 15
Verse 15 of 76
SANSKRIT TEXT
प्लवन्ते धर्मलघवो लोकेऽम्भसि यथा प्लवाः मज्जन्ति पापगुरवः शस्त्रं स्कन्नमिवोदके
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 16
Verse 16 of 76
SANSKRIT TEXT
न चामृत्युर्भविता वै हतेऽस्मि;न्को वात्ययः स्यादहतेऽस्मिञ्जनस्य अस्योत्सर्गे प्राणयुक्तस्य जन्तो;र्मृत्योर्लोकं को नु गच्छेदनन्तम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 17
Verse 17 of 76
SANSKRIT TEXT
जानाम्येवं नेह गुणागुणज्ञाः; सर्वे नियुक्ता गुरवो वै भवन्ति स्वस्थस्यैते तूपदेशा भवन्ति; तस्मात्क्षुद्रं सर्पमेनं हनिष्ये
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 18
Verse 18 of 76
SANSKRIT TEXT
समीप्सन्तः कालयोगं त्यजन्ति; सद्यः शुचं त्वर्थविदस्त्यजन्ति श्रेयः क्षयः शोचतां नित्यशो हि; तस्मात्त्याज्यं जहि शोकं हतेऽस्मिन्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 19
Verse 19 of 76
SANSKRIT TEXT
न चैवार्तिर्विद्यतेऽस्मद्विधानां; धर्मारामः सततं सज्जनो हि नित्यायस्तो बालजनो न चास्ति; धर्मो ह्येष प्रभवाम्यस्य नाहम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 20
Verse 20 of 76
SANSKRIT TEXT
न ब्राह्मणानां कोपोऽस्ति कुतः कोपाच्च यातना मार्दवात्क्षम्यतां साधो मुच्यतामेष पन्नगः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 21
Verse 21 of 76
SANSKRIT TEXT
हत्वा लाभः श्रेय एवाव्ययं स्या;त्सद्यो लाभो बलवद्भिः प्रशस्तः कालाल्लाभो यस्तु सद्यो भवेत; हते श्रेयः कुत्सिते त्वीदृशे स्यात्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 22
Verse 22 of 76
SANSKRIT TEXT
कार्थप्राप्तिर्गृह्य शत्रुं निहत्य; का वा शान्तिः प्राप्य शत्रुं नमुक्त्वा कस्मात्सौम्य भुजगे न क्षमेयं; मोक्षं वा किं कारणं नास्य कुर्याम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 23
Verse 23 of 76
SANSKRIT TEXT
अस्मादेकस्माद्बहवो रक्षितव्या; नैको बहुभ्यो गौतमि रक्षितव्यः कृतागसं धर्मविदस्त्यजन्ति; सरीसृपं पापमिमं जहि त्वम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 24
Verse 24 of 76
SANSKRIT TEXT
नास्मिन्हते पन्नगे पुत्रको मे; संप्राप्स्यते लुब्धक जीवितं वै गुणं चान्यं नास्य वधे प्रपश्ये; तस्मात्सर्पं लुब्धक मुञ्च जीवम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 25
Verse 25 of 76
SANSKRIT TEXT
वृत्रं हत्वा देवराट्श्रेष्ठभाग्वै; यज्ञं हत्वा भागमवाप चैव शूली देवो देववृत्तं कुरु त्वं; क्षिप्रं सर्पं जहि मा भूद्विशङ्का
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 26
Verse 26 of 76
SANSKRIT TEXT
असकृत्प्रोच्यमानापि गौतमी भुजगं प्रति लुब्धकेन महाभागा पापे नैवाकरोन्मतिम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 27
Verse 27 of 76
SANSKRIT TEXT
ईषदुच्छ्वसमानस्तु कृच्छ्रात्संस्तभ्य पन्नगः उत्ससर्ज गिरं मन्दां मानुषीं पाशपीडितः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 28
Verse 28 of 76
SANSKRIT TEXT
को न्वर्जुनक दोषोऽत्र विद्यते मम बालिश अस्वतन्त्रं हि मां मृत्युर्विवशं यदचूचुदत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 29
Verse 29 of 76
SANSKRIT TEXT
तस्यायं वचनाद्दष्टो न कोपेन न काम्यया तस्य तत्किल्बिषं लुब्ध विद्यते यदि किल्बिषम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 30
Verse 30 of 76
SANSKRIT TEXT
यद्यन्यवशगेनेदं कृतं ते पन्नगाशुभम् कारणं वै त्वमप्यत्र तस्मात्त्वमपि किल्बिषी
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 31
Verse 31 of 76
SANSKRIT TEXT
मृत्पात्रस्य क्रियायां हि दण्डचक्रादयो यथा कारणत्वे प्रकल्प्यन्ते तथा त्वमपि पन्नग
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 32
Verse 32 of 76
SANSKRIT TEXT
किल्बिषी चापि मे वध्यः किल्बिषी चासि पन्नग आत्मानं कारणं ह्यत्र त्वमाख्यासि भुजंगम
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 33
Verse 33 of 76
SANSKRIT TEXT
सर्व एते ह्यस्ववशा दण्डचक्रादयो यथा तथाहमपि तस्मान्मे नैष हेतुर्मतस्तव
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 34
Verse 34 of 76
SANSKRIT TEXT
अथ वा मतमेतत्ते तेऽप्यन्योन्यप्रयोजकाः कार्यकारणसंदेहो भवत्यन्योन्यचोदनात्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 35
Verse 35 of 76
SANSKRIT TEXT
एवं सति न दोषो मे नास्मि वध्यो न किल्बिषी किल्बिषं समवाये स्यान्मन्यसे यदि किल्बिषम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 36
Verse 36 of 76
SANSKRIT TEXT
कारणं यदि न स्याद्वै न कर्ता स्यास्त्वमप्युत विनाशे कारणं त्वं च तस्माद्वध्योऽसि मे मतः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 37
Verse 37 of 76
SANSKRIT TEXT
असत्यपि कृते कार्ये नेह पन्नग लिप्यते तस्मान्नात्रैव हेतुः स्याद्वध्यः किं बहु भाषसे
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 38
Verse 38 of 76
SANSKRIT TEXT
कार्याभावे क्रिया न स्यात्सत्यसत्यपि कारणे तस्मात्त्वमस्मिन्हेतौ मे वाच्यो हेतुर्विशेषतः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 39
Verse 39 of 76
SANSKRIT TEXT
यद्यहं कारणत्वेन मतो लुब्धक तत्त्वतः अन्यः प्रयोगे स्यादत्र किल्बिषी जन्तुनाशने
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 40
Verse 40 of 76
SANSKRIT TEXT
वध्यस्त्वं मम दुर्बुद्धे बालघाती नृशंसकृत् भाषसे किं बहु पुनर्वध्यः सन्पन्नगाधम
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 41
Verse 41 of 76
SANSKRIT TEXT
यथा हवींषि जुह्वाना मखे वै लुब्धकर्त्विजः न फलं प्राप्नुवन्त्यत्र परलोके तथा ह्यहम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 42
Verse 42 of 76
SANSKRIT TEXT
तथा ब्रुवति तस्मिंस्तु पन्नगे मृत्युचोदिते आजगाम ततो मृत्युः पन्नगं चाब्रवीदिदम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 43
Verse 43 of 76
SANSKRIT TEXT
कालेनाहं प्रणुदितः पन्नग त्वामचूचुदम् विनाशहेतुर्नास्य त्वमहं वा प्राणिनः शिशोः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 44
Verse 44 of 76
SANSKRIT TEXT
यथा वायुर्जलधरान्विकर्षति ततस्ततः तद्वज्जलदवत्सर्प कालस्याहं वशानुगः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 45
Verse 45 of 76
SANSKRIT TEXT
सात्त्विका राजसाश्चैव तामसा ये च केचन भावाः कालात्मकाः सर्वे प्रवर्तन्ते हि जन्तुषु
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 46
Verse 46 of 76
SANSKRIT TEXT
जङ्गमाः स्थावराश्चैव दिवि वा यदि वा भुवि सर्वे कालात्मकाः सर्प कालात्मकमिदं जगत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 47
Verse 47 of 76
SANSKRIT TEXT
प्रवृत्तयश्च या लोके तथैव च निवृत्तयः तासां विकृतयो याश्च सर्वं कालात्मकं स्मृतम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 48
Verse 48 of 76
SANSKRIT TEXT
आदित्यश्चन्द्रमा विष्णुरापो वायुः शतक्रतुः अग्निः खं पृथिवी मित्र ओषध्यो वसवस्तथा
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 49
Verse 49 of 76
SANSKRIT TEXT
सरितः सागराश्चैव भावाभावौ च पन्नग सर्वे कालेन सृज्यन्ते ह्रियन्ते च तथा पुनः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 50
Verse 50 of 76
SANSKRIT TEXT
एवं ज्ञात्वा कथं मां त्वं सदोषं सर्प मन्यसे अथ चैवंगते दोषो मयि त्वमपि दोषवान्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 51
Verse 51 of 76
SANSKRIT TEXT
निर्दोषं दोषवन्तं वा न त्वा मृत्यो ब्रवीम्यहम् त्वयाहं चोदित इति ब्रवीम्येतावदेव तु
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 52
Verse 52 of 76
SANSKRIT TEXT
यदि काले तु दोषोऽस्ति यदि तत्रापि नेष्यते दोषो नैव परीक्ष्यो मे न ह्यत्राधिकृता वयम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 53
Verse 53 of 76
SANSKRIT TEXT
निर्मोक्षस्त्वस्य दोषस्य मया कार्यो यथा तथा मृत्यो विदोषः स्यामेव यथा तन्मे प्रयोजनम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 54
Verse 54 of 76
SANSKRIT TEXT
सर्पोऽथार्जुनकं प्राह श्रुतं ते मृत्युभाषितम् नानागसं मां पाशेन संतापयितुमर्हसि
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 55
Verse 55 of 76
SANSKRIT TEXT
मृत्योः श्रुतं मे वचनं तव चैव भुजंगम नैव तावद्विदोषत्वं भवति त्वयि पन्नग
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 56
Verse 56 of 76
SANSKRIT TEXT
मृत्युस्त्वं चैव हेतुर्हि जन्तोरस्य विनाशने उभयं कारणं मन्ये न कारणमकारणम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 57
Verse 57 of 76
SANSKRIT TEXT
धिङ्मृत्युं च दुरात्मानं क्रूरं दुःखकरं सताम् त्वां चैवाहं वधिष्यामि पापं पापस्य कारणम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 58
Verse 58 of 76
SANSKRIT TEXT
विवशौ कालवशगावावां तद्दिष्टकारिणौ नावां दोषेण गन्तव्यौ यदि सम्यक्प्रपश्यसि
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 59
Verse 59 of 76
SANSKRIT TEXT
युवामुभौ कालवशौ यदि वै मृत्युपन्नगौ हर्षक्रोधौ कथं स्यातामेतदिच्छामि वेदितुम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 60
Verse 60 of 76
SANSKRIT TEXT
याः काश्चिदिह चेष्टाः स्युः सर्वाः कालप्रचोदिताः पूर्वमेवैतदुक्तं हि मया लुब्धक कालतः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 61
Verse 61 of 76
SANSKRIT TEXT
तस्मादुभौ कालवशावावां तद्दिष्टकारिणौ नावां दोषेण गन्तव्यौ त्वया लुब्धक कर्हिचित्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 62
Verse 62 of 76
SANSKRIT TEXT
अथोपगम्य कालस्तु तस्मिन्धर्मार्थसंशये अब्रवीत्पन्नगं मृत्युं लुब्धमर्जुनकं च तम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 63
Verse 63 of 76
SANSKRIT TEXT
नैवाहं नाप्ययं मृत्युर्नायं लुब्धक पन्नगः किल्बिषी जन्तुमरणे न वयं हि प्रयोजकाः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 64
Verse 64 of 76
SANSKRIT TEXT
अकरोद्यदयं कर्म तन्नोऽर्जुनक चोदकम् प्रणाशहेतुर्नान्योऽस्य वध्यतेऽयं स्वकर्मणा
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 65
Verse 65 of 76
SANSKRIT TEXT
यदनेन कृतं कर्म तेनायं निधनं गतः विनाशहेतुः कर्मास्य सर्वे कर्मवशा वयम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 66
Verse 66 of 76
SANSKRIT TEXT
कर्मदायादवाँल्लोकः कर्मसंबन्धलक्षणः कर्माणि चोदयन्तीह यथान्योन्यं तथा वयम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 67
Verse 67 of 76
SANSKRIT TEXT
यथा मृत्पिण्डतः कर्ता कुरुते यद्यदिच्छति एवमात्मकृतं कर्म मानवः प्रतिपद्यते
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 68
Verse 68 of 76
SANSKRIT TEXT
यथा छायातपौ नित्यं सुसंबद्धौ निरन्तरम् तथा कर्म च कर्ता च संबद्धावात्मकर्मभिः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 69
Verse 69 of 76
SANSKRIT TEXT
एवं नाहं न वै मृत्युर्न सर्पो न तथा भवान् न चेयं ब्राह्मणी वृद्धा शिशुरेवात्र कारणम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 70
Verse 70 of 76
SANSKRIT TEXT
तस्मिंस्तथा ब्रुवाणे तु ब्राह्मणी गौतमी नृप स्वकर्मप्रत्ययाँल्लोकान्मत्वार्जुनकमब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 71
Verse 71 of 76
SANSKRIT TEXT
नैव कालो न भुजगो न मृत्युरिह कारणम् स्वकर्मभिरयं बालः कालेन निधनं गतः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 72
Verse 72 of 76
SANSKRIT TEXT
मया च तत्कृतं कर्म येनायं मे मृतः सुतः यातु कालस्तथा मृत्युर्मुञ्चार्जुनक पन्नगम्
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 73
Verse 73 of 76
SANSKRIT TEXT
ततो यथागतं जग्मुर्मृत्युः कालोऽथ पन्नगः अभूद्विरोषोऽर्जुनको विशोका चैव गौतमी
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 74
Verse 74 of 76
SANSKRIT TEXT
एतच्छ्रुत्वा शमं गच्छ मा भूश्चिन्तापरो नृप स्वकर्मप्रत्ययाँल्लोकांस्त्रीन्विद्धि मनुजर्षभ
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 75
Verse 75 of 76
SANSKRIT TEXT
न तु त्वया कृतं पार्थ नापि दुर्योधनेन वै कालेन तत्कृतं विद्धि विहता येन पार्थिवाः
No translation available in english for this verse.
Anushasana Parva, Adhyaya 1, Verse 76
Verse 76 of 76
SANSKRIT TEXT
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा बभूव विगतज्वरः युधिष्ठिरो महातेजाः पप्रच्छेदं च धर्मवित्
No translation available in english for this verse.