Shanti Parva, Adhyaya 315

एतच्छ्रुत्वा गुरोर्वाक्यं व्यासशिष्या महौजसः

अन्योन्यं हृष्टमनसः परिषस्वजिरे तदा

उक्ताः स्मो यद्भगवता तदात्वायतिसंहितम्

तन्नो मनसि संरूढं करिष्यामस्तथा च तत्

अन्योन्यं च सभाज्यैवं सुप्रीतमनसः पुनः

विज्ञापयन्ति स्म गुरुं पुनर्वाक्यविशारदाः

शैलादस्मान्महीं गन्तुं काङ्क्षितं नो महामुने

वेदाननेकधा कर्तुं यदि ते रुचितं विभो

शिष्याणां वचनं श्रुत्वा पराशरसुतः प्रभुः

प्रत्युवाच ततो वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम्

क्षितिं वा देवलोकं वा गम्यतां यदि रोचते

अप्रमादश्च वः कार्यो ब्रह्म हि प्रचुरच्छलम्

तेऽनुज्ञातास्ततः सर्वे गुरुणा सत्यवादिना

जग्मुः प्रदक्षिणं कृत्वा व्यासं मूर्ध्नाभिवाद्य च

अवतीर्य महीं तेऽथ चातुर्होत्रमकल्पयन्

संयाजयन्तो विप्रांश्च राजन्यांश्च विशस्तथा

पूज्यमाना द्विजैर्नित्यं मोदमाना गृहे रताः

याजनाध्यापनरताः श्रीमन्तो लोकविश्रुताः

अवतीर्णेषु शिष्येषु व्यासः पुत्रसहायवान्

तूष्णीं ध्यानपरो धीमानेकान्ते समुपाविशत्

तं ददर्शाश्रमपदे नारदः सुमहातपाः

अथैनमब्रवीत्काले मधुराक्षरया गिरा

भो भो महर्षे वासिष्ठ ब्रह्मघोषो न वर्तते

एको ध्यानपरस्तूष्णीं किमास्से चिन्तयन्निव

ब्रह्मघोषैर्विरहितः पर्वतोऽयं न शोभते

रजसा तमसा चैव सोमः सोपप्लवो यथा

न भ्राजते यथापूर्वं निषादानामिवालयः

देवर्षिगणजुष्टोऽपि वेदध्वनिनिराकृतः

ऋषयश्च हि देवाश्च गन्धर्वाश्च महौजसः

विमुक्ता ब्रह्मघोषेण न भ्राजन्ते यथा पुरा

नारदस्य वचः श्रुत्वा कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत्

महर्षे यत्त्वया प्रोक्तं वेदवादविचक्षण

एतन्मनोनुकूलं मे भवानर्हति भाषितुम्

सर्वज्ञः सर्वदर्शी च सर्वत्र च कुतूहली

त्रिषु लोकेषु यद्वृत्तं सर्वं तव मते स्थितम्

तदाज्ञापय विप्रर्षे ब्रूहि किं करवाणि ते

यन्मया समनुष्ठेयं ब्रह्मर्षे तदुदाहर

वियुक्तस्येह शिष्यैर्मे नातिहृष्टमिदं मनः

अनाम्नायमला वेदा ब्राह्मणस्याव्रतं मलम्

मलं पृथिव्या वाहीकाः स्त्रीणां कौतूहलं मलम्

अधीयतां भवान्वेदान्सार्धं पुत्रेण धीमता

विधुन्वन्ब्रह्मघोषेण रक्षोभयकृतं तमः

नारदस्य वचः श्रुत्वा व्यासः परमधर्मवित्

तथेत्युवाच संहृष्टो वेदाभ्यासे दृढव्रतः

शुकेन सह पुत्रेण वेदाभ्यासमथाकरोत्

स्वरेणोच्चैः स शैक्षेण लोकानापूरयन्निव

तयोरभ्यसतोरेवं नानाधर्मप्रवादिनोः

वातोऽतिमात्रं प्रववौ समुद्रानिलवेजितः

ततोऽनध्याय इति तं व्यासः पुत्रमवारयत्

शुको वारितमात्रस्तु कौतूहलसमन्वितः

अपृच्छत्पितरं ब्रह्मन्कुतो वायुरभूदयम्

आख्यातुमर्हति भवान्वायोः सर्वं विचेष्टितम्

शुकस्यैतद्वचः श्रुत्वा व्यासः परमविस्मितः

अनध्यायनिमित्तेऽस्मिन्निदं वचनमब्रवीत्

दिव्यं ते चक्षुरुत्पन्नं स्वस्थं ते निर्मलं मनः

तमसा रजसा चापि त्यक्तः सत्त्वे व्यवस्थितः

आदर्शे स्वामिव छायां पश्यस्यात्मानमात्मना

न्यस्यात्मनि स्वयं वेदान्बुद्ध्या समनुचिन्तय

देवयानचरो विष्णोः पितृयानश्च तामसः

द्वावेतौ प्रेत्य पन्थानौ दिवं चाधश्च गच्छतः