Shanti Parva, Adhyaya 306

अव्यक्तस्थं परं यत्तत्पृष्टस्तेऽहं नराधिप

परं गुह्यमिमं प्रश्नं शृणुष्वावहितो नृप

यथार्षेणेह विधिना चरतावमतेन ह

मयादित्यादवाप्तानि यजूंषि मिथिलाधिप

महता तपसा देवस्तपिष्ठः सेवितो मया

प्रीतेन चाहं विभुना सूर्येणोक्तस्तदानघ

वरं वृणीष्व विप्रर्षे यदिष्टं ते सुदुर्लभम्

तत्ते दास्यामि प्रीतात्मा मत्प्रसादो हि दुर्लभः

ततः प्रणम्य शिरसा मयोक्तस्तपतां वरः

यजूंषि नोपयुक्तानि क्षिप्रमिच्छामि वेदितुम्

ततो मां भगवानाह वितरिष्यामि ते द्विज

सरस्वतीह वाग्भूता शरीरं ते प्रवेक्ष्यति

ततो मामाह भगवानास्यं स्वं विवृतं कुरु

विवृतं च ततो मेऽऽस्यं प्रविष्टा च सरस्वती

ततो विदह्यमानोऽहं प्रविष्टोऽम्भस्तदानघ

अविज्ञानादमर्षाच्च भास्करस्य महात्मनः

ततो विदह्यमानं मामुवाच भगवान्रविः

मुहूर्तं सह्यतां दाहस्ततः शीतीभविष्यसि

शीतीभूतं च मां दृष्ट्वा भगवानाह भास्करः

प्रतिष्ठास्यति ते वेदः सोत्तरः सखिलो द्विज

कृत्स्नं शतपथं चैव प्रणेष्यसि द्विजर्षभ

तस्यान्ते चापुनर्भावे बुद्धिस्तव भविष्यति

प्राप्स्यसे च यदिष्टं तत्सांख्ययोगेप्सितं पदम्

एतावदुक्त्वा भगवानस्तमेवाभ्यवर्तत

ततोऽनुव्याहृतं श्रुत्वा गते देवे विभावसौ

गृहमागत्य संहृष्टोऽचिन्तयं वै सरस्वतीम्

ततः प्रवृत्तातिशुभा स्वरव्यञ्जनभूषिता

ओंकारमादितः कृत्वा मम देवी सरस्वती

ततोऽहमर्घ्यं विधिवत्सरस्वत्यै न्यवेदयम्

तपतां च वरिष्ठाय निषण्णस्तत्परायणः

ततः शतपथं कृत्स्नं सरहस्यं ससंग्रहम्

चक्रे सपरिशेषं च हर्षेण परमेण ह

कृत्वा चाध्ययनं तेषां शिष्याणां शतमुत्तमम्

विप्रियार्थं सशिष्यस्य मातुलस्य महात्मनः

ततः सशिष्येण मया सूर्येणेव गभस्तिभिः

व्याप्तो यज्ञो महाराज पितुस्तव महात्मनः

मिषतो देवलस्यापि ततोऽर्धं हृतवानहम्

स्ववेददक्षिणायाथ विमर्दे मातुलेन ह

सुमन्तुनाथ पैलेन तथा जैमिनिना च वै

पित्रा ते मुनिभिश्चैव ततोऽहमनुमानितः

दश पञ्च च प्राप्तानि यजूंष्यर्कान्मयानघ

तथैव लोमहर्षाच्च पुराणमवधारितम्

बीजमेतत्पुरस्कृत्य देवीं चैव सरस्वतीम्

सूर्यस्य चानुभावेन प्रवृत्तोऽहं नराधिप

कर्तुं शतपथं वेदमपूर्वं कारितं च मे

यथाभिलषितं मार्गं तथा तच्चोपपादितम्

शिष्याणामखिलं कृत्स्नमनुज्ञातं ससंग्रहम्

सर्वे च शिष्याः शुचयो गताः परमहर्षिताः

शाखाः पञ्चदशेमास्तु विद्या भास्करदर्शिताः

प्रतिष्ठाप्य यथाकामं वेद्यं तदनुचिन्तयम्

किमत्र ब्रह्मण्यमृतं किं च वेद्यमनुत्तमम्

चिन्तये तत्र चागत्य गन्धर्वो मामपृच्छत

विश्वावसुस्ततो राजन्वेदान्तज्ञानकोविदः

चतुर्विंशतिकान्प्रश्नान्पृष्ट्वा वेदस्य पार्थिव

पञ्चविंशतिमं प्रश्नं पप्रच्छान्वीक्षिकीं तथा

विश्वाविश्वं तथाश्वाश्वं मित्रं वरुणमेव च

ज्ञानं ज्ञेयं तथाज्ञो ज्ञः कस्तपा अतपास्तथा

सूर्यादः सूर्य इति च विद्याविद्ये तथैव च

वेद्यावेद्यं तथा राजन्नचलं चलमेव च

अपूर्वमक्षयं क्षय्यमेतत्प्रश्नमनुत्तमम्

अथोक्तश्च मया राजन्राजा गन्धर्वसत्तमः

पृष्टवाननुपूर्वेण प्रश्नमुत्तममर्थवत्