DharmaPragya
Shanti Parva, Adhyaya 295
Containing 46 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 1
Verse 1 of 46
SANSKRIT TEXT
सांख्यदर्शनमेतावदुक्तं ते नृपसत्तम विद्याविद्ये त्विदानीं मे त्वं निबोधानुपूर्वशः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 2
Verse 2 of 46
SANSKRIT TEXT
अविद्यामाहुरव्यक्तं सर्गप्रलयधर्मि वै सर्गप्रलयनिर्मुक्तं विद्यां वै पञ्चविंशकम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 3
Verse 3 of 46
SANSKRIT TEXT
परस्परमविद्यां वै तन्निबोधानुपूर्वशः यथोक्तमृषिभिस्तात सांख्यस्यास्य निदर्शनम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 4
Verse 4 of 46
SANSKRIT TEXT
कर्मेन्द्रियाणां सर्वेषां विद्या बुद्धीन्द्रियं स्मृतम् बुद्धीन्द्रियाणां च तथा विशेषा इति नः श्रुतम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 5
Verse 5 of 46
SANSKRIT TEXT
विशेषाणां मनस्तेषां विद्यामाहुर्मनीषिणः मनसः पञ्चभूतानि विद्या इत्यभिचक्षते
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 6
Verse 6 of 46
SANSKRIT TEXT
अहंकारस्तु भूतानां पञ्चानां नात्र संशयः अहंकारस्य च तथा बुद्धिर्विद्या नरेश्वर
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 7
Verse 7 of 46
SANSKRIT TEXT
बुद्धेः प्रकृतिरव्यक्तं तत्त्वानां परमेश्वरम् विद्या ज्ञेया नरश्रेष्ठ विधिश्च परमः स्मृतः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 8
Verse 8 of 46
SANSKRIT TEXT
अव्यक्तस्य परं प्राहुर्विद्यां वै पञ्चविंशकम् सर्वस्य सर्वमित्युक्तं ज्ञेयं ज्ञानस्य पार्थिव
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 9
Verse 9 of 46
SANSKRIT TEXT
ज्ञानमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञेयं वै पञ्चविंशकम् तथैव ज्ञानमव्यक्तं विज्ञाता पञ्चविंशकः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 10
Verse 10 of 46
SANSKRIT TEXT
विद्याविद्यार्थतत्त्वेन मयोक्तं ते विशेषतः अक्षरं च क्षरं चैव यदुक्तं तन्निबोध मे
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 11
Verse 11 of 46
SANSKRIT TEXT
उभावेतौ क्षरावुक्तावुभावेतौ च नक्षरौ कारणं तु प्रवक्ष्यामि यथा ख्यातौ तु तत्त्वतः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 12
Verse 12 of 46
SANSKRIT TEXT
अनादिनिधनावेतावुभावेवेश्वरौ मतौ तत्त्वसंज्ञावुभावेतौ प्रोच्येते ज्ञानचिन्तकैः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 13
Verse 13 of 46
SANSKRIT TEXT
सर्गप्रलयधर्मित्वादव्यक्तं प्राहुरक्षरम् तदेतद्गुणसर्गाय विकुर्वाणं पुनः पुनः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 14
Verse 14 of 46
SANSKRIT TEXT
गुणानां महदादीनामुत्पद्यति परस्परम् अधिष्ठानात्क्षेत्रमाहुरेतत्तत्पञ्चविंशकम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 15
Verse 15 of 46
SANSKRIT TEXT
यदा तु गुणजालं तदव्यक्तात्मनि संक्षिपेत् तदा सह गुणैस्तैस्तु पञ्चविंशो विलीयते
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 16
Verse 16 of 46
SANSKRIT TEXT
गुणा गुणेषु लीयन्ते तदैका प्रकृतिर्भवेत् क्षेत्रज्ञोऽपि यदा तात तत्क्षेत्रे संप्रलीयते
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 17
Verse 17 of 46
SANSKRIT TEXT
तदाक्षरत्वं प्रकृतिर्गच्छते गुणसंज्ञिता निर्गुणत्वं च वैदेह गुणेषु प्रतिवर्तनात्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 18
Verse 18 of 46
SANSKRIT TEXT
एवमेव च क्षेत्रज्ञः क्षेत्रज्ञानपरिक्षये प्रकृत्या निर्गुणस्त्वेष इत्येवमनुशुश्रुम
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 19
Verse 19 of 46
SANSKRIT TEXT
क्षरो भवत्येष यदा तदा गुणवतीमथ प्रकृतिं त्वभिजानाति निर्गुणत्वं तथात्मनः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 20
Verse 20 of 46
SANSKRIT TEXT
तदा विशुद्धो भवति प्रकृतेः परिवर्जनात् अन्योऽहमन्येयमिति यदा बुध्यति बुद्धिमान्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 21
Verse 21 of 46
SANSKRIT TEXT
तदैषोऽन्यत्वतामेति न च मिश्रत्वमाव्रजेत् प्रकृत्या चैव राजेन्द्र नमिश्रोऽन्यश्च दृश्यते
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 22
Verse 22 of 46
SANSKRIT TEXT
यदा तु गुणजालं तत्प्राकृतं विजुगुप्सते पश्यते चापरं पश्यं तदा पश्यन्न संज्वरेत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 23
Verse 23 of 46
SANSKRIT TEXT
किं मया कृतमेतावद्योऽहं कालमिमं जनम् मत्स्यो जालं ह्यविज्ञानादनुवर्तितवांस्तथा
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 24
Verse 24 of 46
SANSKRIT TEXT
अहमेव हि संमोहादन्यमन्यं जनाज्जनम् मत्स्यो यथोदकज्ञानादनुवर्तितवानिह
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 25
Verse 25 of 46
SANSKRIT TEXT
मत्स्योऽन्यत्वं यथाज्ञानादुदकान्नाभिमन्यते आत्मानं तद्वदज्ञानादन्यत्वं चैव वेद्म्यहम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 26
Verse 26 of 46
SANSKRIT TEXT
ममास्तु धिगबुद्धस्य योऽहं मग्नमिमं पुनः अनुवर्तितवान्मोहादन्यमन्यं जनाज्जनम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 27
Verse 27 of 46
SANSKRIT TEXT
अयमत्र भवेद्बन्धुरनेन सह मोक्षणम् साम्यमेकत्वमायातो यादृशस्तादृशस्त्वहम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 28
Verse 28 of 46
SANSKRIT TEXT
तुल्यतामिह पश्यामि सदृशोऽहमनेन वै अयं हि विमलो व्यक्तमहमीदृशकस्तथा
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 29
Verse 29 of 46
SANSKRIT TEXT
योऽहमज्ञानसंमोहादज्ञया संप्रवृत्तवान् ससङ्गयाहं निःसङ्गः स्थितः कालमिमं त्वहम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 30
Verse 30 of 46
SANSKRIT TEXT
अनयाहं वशीभूतः कालमेतं न बुद्धवान् उच्चमध्यमनीचानां तामहं कथमावसे
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 31
Verse 31 of 46
SANSKRIT TEXT
समानयानया चेह सहवासमहं कथम् गच्छाम्यबुद्धभावत्वादेषेदानीं स्थिरो भवे
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 32
Verse 32 of 46
SANSKRIT TEXT
सहवासं न यास्यामि कालमेतद्धि वञ्चनात् वञ्चितोऽस्म्यनया यद्धि निर्विकारो विकारया
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 33
Verse 33 of 46
SANSKRIT TEXT
न चायमपराधोऽस्या अपराधो ह्ययं मम योऽहमत्राभवं सक्तः पराङ्मुखमुपस्थितः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 34
Verse 34 of 46
SANSKRIT TEXT
ततोऽस्मि बहुरूपासु स्थितो मूर्तिष्वमूर्तिमान् अमूर्तश्चापि मूर्तात्मा ममत्वेन प्रधर्षितः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 35
Verse 35 of 46
SANSKRIT TEXT
प्रकृतेरनयत्वेन तासु तास्विह योनिषु निर्ममस्य ममत्वेन किं कृतं तासु तासु च योनीषु वर्तमानेन नष्टसंज्ञेन चेतसा
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 36
Verse 36 of 46
SANSKRIT TEXT
न ममात्रानया कार्यमहंकारकृतात्मया आत्मानं बहुधा कृत्वा येयं भूयो युनक्ति माम् इदानीमेष बुद्धोऽस्मि निर्ममो निरहंकृतः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 37
Verse 37 of 46
SANSKRIT TEXT
ममत्वमनया नित्यमहंकारकृतात्मकम् अपेत्याहमिमां हित्वा संश्रयिष्ये निरामयम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 38
Verse 38 of 46
SANSKRIT TEXT
अनेन साम्यं यास्यामि नानयाहमचेतसा क्षमं मम सहानेन नैकत्वमनया सह एवं परमसंबोधात्पञ्चविंशोऽनुबुद्धवान्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 39
Verse 39 of 46
SANSKRIT TEXT
अक्षरत्वं नियच्छेत त्यक्त्वा क्षरमनामयम् अव्यक्तं व्यक्तधर्माणं सगुणं निर्गुणं तथा निर्गुणं प्रथमं दृष्ट्वा तादृग्भवति मैथिल
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 40
Verse 40 of 46
SANSKRIT TEXT
अक्षरक्षरयोरेतदुक्तं तव निदर्शनम् मयेह ज्ञानसंपन्नं यथाश्रुतिनिदर्शनात्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 41
Verse 41 of 46
SANSKRIT TEXT
निःसंदिग्धं च सूक्ष्मं च विबुद्धं विमलं तथा प्रवक्ष्यामि तु ते भूयस्तन्निबोध यथाश्रुतम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 42
Verse 42 of 46
SANSKRIT TEXT
सांख्ययोगौ मया प्रोक्तौ शास्त्रद्वयनिदर्शनात् यदेव शास्त्रं सांख्योक्तं योगदर्शनमेव तत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 43
Verse 43 of 46
SANSKRIT TEXT
प्रबोधनकरं ज्ञानं सांख्यानामवनीपते विस्पष्टं प्रोच्यते तत्र शिष्याणां हितकाम्यया
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 44
Verse 44 of 46
SANSKRIT TEXT
बृहच्चैव हि तच्छास्त्रमित्याहुः कुशला जनाः अस्मिंश्च शास्त्रे योगानां पुनर्दधि पुनः शरः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 45
Verse 45 of 46
SANSKRIT TEXT
पञ्चविंशात्परं तत्त्वं न पश्यति नराधिप सांख्यानां तु परं तत्र यथावदनुवर्णितम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 295, Verse 46
Verse 46 of 46
SANSKRIT TEXT
बुद्धमप्रतिबुद्धं च बुध्यमानं च तत्त्वतः बुध्यमानं च बुद्धं च प्राहुर्योगनिदर्शनम्
No translation available in english for this verse.