DharmaPragya
Shanti Parva, Adhyaya 289
Containing 62 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 1
Verse 1 of 62
SANSKRIT TEXT
सांख्ये योगे च मे तात विशेषं वक्तुमर्हसि तव सर्वज्ञ सर्वं हि विदितं कुरुसत्तम
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 2
Verse 2 of 62
SANSKRIT TEXT
सांख्याः सांख्यं प्रशंसन्ति योगा योगं द्विजातयः वदन्ति कारणैः श्रैष्ठ्यं स्वपक्षोद्भावनाय वै
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 3
Verse 3 of 62
SANSKRIT TEXT
अनीश्वरः कथं मुच्येदित्येवं शत्रुकर्शन वदन्ति कारणैः श्रैष्ठ्यं योगाः सम्यङ्मनीषिणः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 4
Verse 4 of 62
SANSKRIT TEXT
वदन्ति कारणं चेदं सांख्याः सम्यग्द्विजातयः विज्ञायेह गतीः सर्वा विरक्तो विषयेषु यः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 5
Verse 5 of 62
SANSKRIT TEXT
ऊर्ध्वं स देहात्सुव्यक्तं विमुच्येदिति नान्यथा एतदाहुर्महाप्राज्ञाः सांख्यं वै मोक्षदर्शनम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 6
Verse 6 of 62
SANSKRIT TEXT
स्वपक्षे कारणं ग्राह्यं समर्थं वचनं हितम् शिष्टानां हि मतं ग्राह्यं त्वद्विधैः शिष्टसंमतैः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 7
Verse 7 of 62
SANSKRIT TEXT
प्रत्यक्षहेतवो योगाः सांख्याः शास्त्रविनिश्चयाः उभे चैते मते तत्त्वे मम तात युधिष्ठिर
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 8
Verse 8 of 62
SANSKRIT TEXT
उभे चैते मते ज्ञाने नृपते शिष्टसंमते अनुष्ठिते यथाशास्त्रं नयेतां परमां गतिम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 9
Verse 9 of 62
SANSKRIT TEXT
तुल्यं शौचं तयोर्युक्तं दया भूतेषु चानघ व्रतानां धारणं तुल्यं दर्शनं न समं तयोः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 10
Verse 10 of 62
SANSKRIT TEXT
यदि तुल्यं व्रतं शौचं दया चात्र पितामह तुल्यं न दर्शनं कस्मात्तन्मे ब्रूहि पितामह
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 11
Verse 11 of 62
SANSKRIT TEXT
रागं मोहं तथा स्नेहं कामं क्रोधं च केवलम् योगाच्छित्त्वादितो दोषान्पञ्चैतान्प्राप्नुवन्ति तत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 12
Verse 12 of 62
SANSKRIT TEXT
यथा चानिमिषाः स्थूला जालं छित्त्वा पुनर्जलम् प्राप्नुवन्ति तथा योगास्तत्पदं वीतकल्मषाः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 13
Verse 13 of 62
SANSKRIT TEXT
तथैव वागुरां छित्त्वा बलवन्तो यथा मृगाः प्राप्नुयुर्विमलं मार्गं विमुक्ताः सर्वबन्धनैः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 14
Verse 14 of 62
SANSKRIT TEXT
लोभजानि तथा राजन्बन्धनानि बलान्विताः छित्त्वा योगाः परं मार्गं गच्छन्ति विमलाः शिवम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 15
Verse 15 of 62
SANSKRIT TEXT
अबलाश्च मृगा राजन्वागुरासु तथापरे विनश्यन्ति न संदेहस्तद्वद्योगबलादृते
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 16
Verse 16 of 62
SANSKRIT TEXT
बलहीनाश्च कौन्तेय यथा जालगता झषाः अन्तं गच्छन्ति राजेन्द्र तथा योगाः सुदुर्बलाः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 17
Verse 17 of 62
SANSKRIT TEXT
यथा च शकुनाः सूक्ष्माः प्राप्य जालमरिंदम तत्र सक्ता विपद्यन्ते मुच्यन्ते च बलान्विताः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 18
Verse 18 of 62
SANSKRIT TEXT
कर्मजैर्बन्धनैर्बद्धास्तद्वद्योगाः परंतप अबला वै विनश्यन्ति मुच्यन्ते च बलान्विताः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 19
Verse 19 of 62
SANSKRIT TEXT
अल्पकश्च यथा राजन्वह्निः शाम्यति दुर्बलः आक्रान्त इन्धनैः स्थूलैस्तद्वद्योगोऽबलः प्रभो
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 20
Verse 20 of 62
SANSKRIT TEXT
स एव च यदा राजन्वह्निर्जातबलः पुनः समीरणयुतः कृत्स्नां दहेत्क्षिप्रं महीमपि
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 21
Verse 21 of 62
SANSKRIT TEXT
तद्वज्जातबलो योगी दीप्ततेजा महाबलः अन्तकाल इवादित्यः कृत्स्नं संशोषयेज्जगत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 22
Verse 22 of 62
SANSKRIT TEXT
दुर्बलश्च यथा राजन्स्रोतसा ह्रियते नरः बलहीनस्तथा योगो विषयैर्ह्रियतेऽवशः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 23
Verse 23 of 62
SANSKRIT TEXT
तदेव च यथा स्रोतो विष्टम्भयति वारणः तद्वद्योगबलं लब्ध्वा व्यूहते विषयान्बहून्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 24
Verse 24 of 62
SANSKRIT TEXT
विशन्ति चावशाः पार्थ योगा योगबलान्विताः प्रजापतीनृषीन्देवान्महाभूतानि चेश्वराः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 25
Verse 25 of 62
SANSKRIT TEXT
न यमो नान्तकः क्रुद्धो न मृत्युर्भीमविक्रमः ईशते नृपते सर्वे योगस्यामिततेजसः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 26
Verse 26 of 62
SANSKRIT TEXT
आत्मनां च सहस्राणि बहूनि भरतर्षभ योगः कुर्याद्बलं प्राप्य तैश्च सर्वैर्महीं चरेत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 27
Verse 27 of 62
SANSKRIT TEXT
प्राप्नुयाद्विषयांश्चैव पुनश्चोग्रं तपश्चरेत् संक्षिपेच्च पुनः पार्थ सूर्यस्तेजोगुणानिव
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 28
Verse 28 of 62
SANSKRIT TEXT
बलस्थस्य हि योगस्य बन्धनेशस्य पार्थिव विमोक्षप्रभविष्णुत्वमुपपन्नमसंशयम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 29
Verse 29 of 62
SANSKRIT TEXT
बलानि योगे प्रोक्तानि मयैतानि विशां पते निदर्शनार्थं सूक्ष्माणि वक्ष्यामि च पुनस्तव
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 30
Verse 30 of 62
SANSKRIT TEXT
आत्मनश्च समाधाने धारणां प्रति चाभिभो निदर्शनानि सूक्ष्माणि शृणु मे भरतर्षभ
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 31
Verse 31 of 62
SANSKRIT TEXT
अप्रमत्तो यथा धन्वी लक्ष्यं हन्ति समाहितः युक्तः सम्यक्तथा योगी मोक्षं प्राप्नोत्यसंशयम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 32
Verse 32 of 62
SANSKRIT TEXT
स्नेहपूर्णे यथा पात्रे मन आधाय निश्चलम् पुरुषो यत्त आरोहेत्सोपानं युक्तमानसः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 33
Verse 33 of 62
SANSKRIT TEXT
युक्त्वा तथायमात्मानं योगः पार्थिव निश्चलम् करोत्यमलमात्मानं भास्करोपमदर्शनम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 34
Verse 34 of 62
SANSKRIT TEXT
यथा च नावं कौन्तेय कर्णधारः समाहितः महार्णवगतां शीघ्रं नयेत्पार्थिव पत्तनम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 35
Verse 35 of 62
SANSKRIT TEXT
तद्वदात्मसमाधानं युक्त्वा योगेन तत्त्ववित् दुर्गमं स्थानमाप्नोति हित्वा देहमिमं नृप
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 36
Verse 36 of 62
SANSKRIT TEXT
सारथिश्च यथा युक्त्वा सदश्वान्सुसमाहितः देशमिष्टं नयत्याशु धन्विनं पुरुषर्षभ
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 37
Verse 37 of 62
SANSKRIT TEXT
तथैव नृपते योगी धारणासु समाहितः प्राप्नोत्याशु परं स्थानं लक्षं मुक्त इवाशुगः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 38
Verse 38 of 62
SANSKRIT TEXT
आवेश्यात्मनि चात्मानं योगी तिष्ठति योऽचलः पापं हन्तेव मीनानां पदमाप्नोति सोऽजरम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 39
Verse 39 of 62
SANSKRIT TEXT
नाभ्यां कण्ठे च शीर्षे च हृदि वक्षसि पार्श्वयोः दर्शने स्पर्शने चापि घ्राणे चामितविक्रम
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 40
Verse 40 of 62
SANSKRIT TEXT
स्थानेष्वेतेषु यो योगी महाव्रतसमाहितः आत्मना सूक्ष्ममात्मानं युङ्क्ते सम्यग्विशां पते
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 41
Verse 41 of 62
SANSKRIT TEXT
स शीघ्रममलप्रज्ञः कर्म दग्ध्वा शुभाशुभम् उत्तमं योगमास्थाय यदीच्छति विमुच्यते
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 42
Verse 42 of 62
SANSKRIT TEXT
आहारान्कीदृशान्कृत्वा कानि जित्वा च भारत योगी बलमवाप्नोति तद्भवान्वक्तुमर्हति
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 43
Verse 43 of 62
SANSKRIT TEXT
कणानां भक्षणे युक्तः पिण्याकस्य च भक्षणे स्नेहानां वर्जने युक्तो योगी बलमवाप्नुयात्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 44
Verse 44 of 62
SANSKRIT TEXT
भुञ्जानो यावकं रूक्षं दीर्घकालमरिंदम एकारामो विशुद्धात्मा योगी बलमवाप्नुयात्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 45
Verse 45 of 62
SANSKRIT TEXT
पक्षान्मासानृतूंश्चित्रान्संचरंश्च गुहास्तथा अपः पीत्वा पयोमिश्रा योगी बलमवाप्नुयात्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 46
Verse 46 of 62
SANSKRIT TEXT
अखण्डमपि वा मासं सततं मनुजेश्वर उपोष्य सम्यक्शुद्धात्मा योगी बलमवाप्नुयात्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 47
Verse 47 of 62
SANSKRIT TEXT
कामं जित्वा तथा क्रोधं शीतोष्णे वर्षमेव च भयं निद्रां तथा श्वासं पौरुषं विषयांस्तथा
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 48
Verse 48 of 62
SANSKRIT TEXT
अरतिं दुर्जयां चैव घोरां तृष्णां च पार्थिव स्पर्शान्सर्वांस्तथा तन्द्रीं दुर्जयां नृपसत्तम
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 49
Verse 49 of 62
SANSKRIT TEXT
दीपयन्ति महात्मानः सूक्ष्ममात्मानमात्मना वीतरागा महाप्राज्ञा ध्यानाध्ययनसंपदा
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 50
Verse 50 of 62
SANSKRIT TEXT
दुर्गस्त्वेष मतः पन्था ब्राह्मणानां विपश्चिताम् न कश्चिद्व्रजति ह्यस्मिन्क्षेमेण भरतर्षभ
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 51
Verse 51 of 62
SANSKRIT TEXT
यथा कश्चिद्वनं घोरं बहुसर्पसरीसृपम् श्वभ्रवत्तोयहीनं च दुर्गमं बहुकण्टकम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 52
Verse 52 of 62
SANSKRIT TEXT
अभक्तमटवीप्रायं दावदग्धमहीरुहम् पन्थानं तस्कराकीर्णं क्षेमेणाभिपतेद्युवा
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 53
Verse 53 of 62
SANSKRIT TEXT
योगमार्गं तथासाद्य यः कश्चिद्भजते द्विजः क्षेमेणोपरमेन्मार्गाद्बहुदोषो हि स स्मृतः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 54
Verse 54 of 62
SANSKRIT TEXT
सुस्थेयं क्षुरधारासु निशितासु महीपते धारणासु तु योगस्य दुःस्थेयमकृतात्मभिः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 55
Verse 55 of 62
SANSKRIT TEXT
विपन्ना धारणास्तात नयन्ति नशुभां गतिम् नेतृहीना यथा नावः पुरुषानर्णवे नृप
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 56
Verse 56 of 62
SANSKRIT TEXT
यस्तु तिष्ठति कौन्तेय धारणासु यथाविधि मरणं जन्म दुःखं च सुखं च स विमुञ्चति
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 57
Verse 57 of 62
SANSKRIT TEXT
नानाशास्त्रेषु निष्पन्नं योगेष्विदमुदाहृतम् परं योगं तु यत्कृत्स्नं निश्चितं तद्द्विजातिषु
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 58
Verse 58 of 62
SANSKRIT TEXT
परं हि तद्ब्रह्म महन्महात्म;न्ब्रह्माणमीशं वरदं च विष्णुम् भवं च धर्मं च षडाननं च; षड्ब्रह्मपुत्रांश्च महानुभावान्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 59
Verse 59 of 62
SANSKRIT TEXT
तमश्च कष्टं सुमहद्रजश्च; सत्त्वं च शुद्धं प्रकृतिं परां च सिद्धिं च देवीं वरुणस्य पत्नीं; तेजश्च कृत्स्नं सुमहच्च धैर्यम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 60
Verse 60 of 62
SANSKRIT TEXT
ताराधिपं वै विमलं सतारं; विश्वांश्च देवानुरगान्पितॄंश्च शैलांश्च कृत्स्नानुदधींश्च घोरा;न्नदीश्च सर्वाः सवनान्घनांश्च
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 61
Verse 61 of 62
SANSKRIT TEXT
नागान्नगान्यक्षगणान्दिशश्च; गन्धर्वसंघान्पुरुषान्स्त्रियश्च परस्परं प्राप्य महान्महात्मा; विशेत योगी नचिराद्विमुक्तः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 289, Verse 62
Verse 62 of 62
SANSKRIT TEXT
कथा च येयं नृपते प्रसक्ता; देवे महावीर्यमतौ शुभेयम् योगान्स सर्वानभिभूय मर्त्या;न्नारायणात्मा कुरुते महात्मा
No translation available in english for this verse.