Shanti Parva, Adhyaya 288

सत्यं क्षमां दमं प्रज्ञां प्रशंसन्ति पितामह

विद्वांसो मनुजा लोके कथमेतन्मतं तव

अत्र ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम्

साध्यानामिह संवादं हंसस्य च युधिष्ठिर

हंसो भूत्वाथ सौवर्णस्त्वजो नित्यः प्रजापतिः

स वै पर्येति लोकांस्त्रीनथ साध्यानुपागमत्

शकुने वयं स्म देवा वै साध्यास्त्वामनुयुज्महे

पृच्छामस्त्वां मोक्षधर्मं भवांश्च किल मोक्षवित्

श्रुतोऽसि नः पण्डितो धीरवादी; साधुशब्दः पतते ते पतत्रिन्

किं मन्यसे श्रेष्ठतमं द्विज त्वं; कस्मिन्मनस्ते रमते महात्मन्

तन्नः कार्यं पक्षिवर प्रशाधि; यत्कार्याणां मन्यसे श्रेष्ठमेकम्

यत्कृत्वा वै पुरुषः सर्वबन्धै;र्विमुच्यते विहगेन्द्रेह शीघ्रम्

इदं कार्यममृताशाः शृणोमि; तपो दमः सत्यमात्माभिगुप्तिः

ग्रन्थीन्विमुच्य हृदयस्य सर्वा;न्प्रियाप्रिये स्वं वशमानयीत

नारुंतुदः स्यान्न नृशंसवादी; न हीनतः परमभ्याददीत

ययास्य वाचा पर उद्विजेत; न तां वदेद्रुशतीं पापलोक्याम्

वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति; यैराहतः शोचति रात्र्यहानि

परस्य नामर्मसु ते पतन्ति; तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु

परश्चेदेनमतिवादबाणै;र्भृशं विध्येच्छम एवेह कार्यः

संरोष्यमाणः प्रतिमृष्यते यः; स आदत्ते सुकृतं वै परस्य

क्षेपाभिमानादभिषङ्गव्यलीकं; निगृह्णाति ज्वलितं यश्च मन्युम्

अदुष्टचेता मुदितोऽनसूयुः; स आदत्ते सुकृतं वै परेषाम्

आक्रुश्यमानो न वदामि किंचि;त्क्षमाम्यहं ताड्यमानश्च नित्यम्

श्रेष्ठं ह्येतत्क्षममप्याहुरार्याः; सत्यं तथैवार्जवमानृशंस्यम्

वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमः

दमस्योपनिषन्मोक्ष एतत्सर्वानुशासनम्

वाचो वेगं मनसः क्रोधवेगं; विवित्सावेगमुदरोपस्थवेगम्

एतान्वेगान्यो विषहत्युदीर्णां;स्तं मन्येऽहं ब्राह्मणं वै मुनिं च

अक्रोधनः क्रुध्यतां वै विशिष्ट;स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टः

अमानुषान्मानुषो वै विशिष्ट;स्तथाज्ञानाज्ज्ञानवान्वै प्रधानः

आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेव तितिक्षतः

आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति

यो नात्युक्तः प्राह रूक्षं प्रियं वा; यो वा हतो न प्रतिहन्ति धैर्यात्

पापं च यो नेच्छति तस्य हन्तु;स्तस्मै देवाः स्पृहयन्ते सदैव

पापीयसः क्षमेतैव श्रेयसः सदृशस्य च

विमानितो हतोऽऽक्रुष्ट एवं सिद्धिं गमिष्यति

सदाहमार्यान्निभृतोऽप्युपासे; न मे विवित्सा न च मेऽस्ति रोषः

न चाप्यहं लिप्समानः परैमि; न चैव किंचिद्विषमेण यामि

नाहं शप्तः प्रतिशपामि किंचि;द्दमं द्वारं ह्यमृतस्येह वेद्मि

गुह्यं ब्रह्म तदिदं वो ब्रवीमि; न मानुषाच्छ्रेष्ठतरं हि किंचित्

विमुच्यमानः पापेभ्यो घनेभ्य इव चन्द्रमाः

विरजाः कालमाकाङ्क्षन्धीरो धैर्येण सिध्यति

यः सर्वेषां भवति ह्यर्चनीय; उत्सेचने स्तम्भ इवाभिजातः

यस्मै वाचं सुप्रशस्तां वदन्ति; स वै देवान्गच्छति संयतात्मा

न तथा वक्तुमिच्छन्ति कल्याणान्पुरुषे गुणान्

यथैषां वक्तुमिच्छन्ति नैर्गुण्यमनुयुञ्जकाः

यस्य वाङ्मनसी गुप्ते सम्यक्प्रणिहिते सदा

वेदास्तपश्च त्यागश्च स इदं सर्वमाप्नुयात्

आक्रोशनावमानाभ्यामबुधाद्वर्धते बुधः

तस्मान्न वर्धयेदन्यं न चात्मानं विहिंसयेत्

अमृतस्येव संतृप्येदवमानस्य वै द्विजः

सुखं ह्यवमतः शेते योऽवमन्ता स नश्यति

यत्क्रोधनो यजते यद्ददाति; यद्वा तपस्तप्यति यज्जुहोति

वैवस्वतस्तद्धरतेऽस्य सर्वं; मोघः श्रमो भवति क्रोधनस्य

चत्वारि यस्य द्वाराणि सुगुप्तान्यमरोत्तमाः

उपस्थमुदरं हस्तौ वाक्चतुर्थी स धर्मवित्

सत्यं दमं ह्यार्जवमानृशंस्यं; धृतिं तितिक्षामभिसेवमानः

स्वाध्यायनित्योऽस्पृहयन्परेषा;मेकान्तशील्यूर्ध्वगतिर्भवेत्सः

सर्वानेताननुचरन्वत्सवच्चतुरः स्तनान्

न पावनतमं किंचित्सत्यादध्यगमं क्वचित्