Shanti Parva, Adhyaya 274

पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद

अस्ति वृत्रवधादेव विवक्षा मम जायते

ज्वरेण मोहितो वृत्रः कथितस्ते जनाधिप

निहतो वासवेनेह वज्रेणेति ममानघ

कथमेष महाप्राज्ञ ज्वरः प्रादुरभूत्कुतः

ज्वरोत्पत्तिं निपुणतः श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो

शृणु राजञ्ज्वरस्येह संभवं लोकविश्रुतम्

विस्तरं चास्य वक्ष्यामि यादृशं चैव भारत

पुरा मेरोर्महाराज शृङ्गं त्रैलोक्यविश्रुतम्

ज्योतिष्कं नाम सावित्रं सर्वरत्नविभूषितम्

अप्रमेयमनाधृष्यं सर्वलोकेषु भारत

तत्र देवो गिरितटे हेमधातुविभूषिते

पर्यङ्क इव विभ्राजन्नुपविष्टो बभूव ह

शैलराजसुता चास्य नित्यं पार्श्वे स्थिता बभौ

तथा देवा महात्मानो वसवश्च महौजसः

तथैव च महात्मानावश्विनौ भिषजां वरौ

तथा वैश्रवणो राजा गुह्यकैरभिसंवृतः

यक्षाणामधिपः श्रीमान्कैलासनिलयः प्रभुः

अङ्गिरःप्रमुखाश्चैव तथा देवर्षयोऽपरे

विश्वावसुश्च गन्धर्वस्तथा नारदपर्वतौ

अप्सरोगणसंघाश्च समाजग्मुरनेकशः

ववौ शिवः सुखो वायुर्नानागन्धवहः शुचिः

सर्वर्तुकुसुमोपेताः पुष्पवन्तो महाद्रुमाः

तथा विद्याधराश्चैव सिद्धाश्चैव तपोधनाः

महादेवं पशुपतिं पर्युपासन्त भारत

भूतानि च महाराज नानारूपधराण्यथ

राक्षसाश्च महारौद्राः पिशाचाश्च महाबलाः

बहुरूपधरा हृष्टा नानाप्रहरणोद्यताः

देवस्यानुचरास्तत्र तस्थिरे चानलोपमाः

नन्दी च भगवांस्तत्र देवस्यानुमते स्थितः

प्रगृह्य ज्वलितं शूलं दीप्यमानं स्वतेजसा

गङ्गा च सरितां श्रेष्ठा सर्वतीर्थजलोद्भवा

पर्युपासत तं देवं रूपिणी कुरुनन्दन

एवं स भगवांस्तत्र पूज्यमानः सुरर्षिभिः

देवैश्च सुमहाभागैर्महादेवो व्यतिष्ठत

कस्यचित्त्वथ कालस्य दक्षो नाम प्रजापतिः

पूर्वोक्तेन विधानेन यक्ष्यमाणोऽन्वपद्यत

ततस्तस्य मखं देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः

गमनाय समागम्य बुद्धिमापेदिरे तदा

ते विमानैर्महात्मानो ज्वलितैर्ज्वलनप्रभाः

देवस्यानुमतेऽगच्छन्गङ्गाद्वारमिति श्रुतिः

प्रस्थिता देवता दृष्ट्वा शैलराजसुता तदा

उवाच वचनं साध्वी देवं पशुपतिं पतिम्

भगवन्क्व नु यान्त्येते देवाः शक्रपुरोगमाः

ब्रूहि तत्त्वेन तत्त्वज्ञ संशयो मे महानयम्

दक्षो नाम महाभागे प्रजानां पतिरुत्तमः

हयमेधेन यजते तत्र यान्ति दिवौकसः

यज्ञमेतं महाभाग किमर्थं नाभिगच्छसि

केन वा प्रतिषेधेन गमनं ते न विद्यते

सुरैरेव महाभागे सर्वमेतदनुष्ठितम्

यज्ञेषु सर्वेषु मम न भाग उपकल्पितः

पूर्वोपायोपपन्नेन मार्गेण वरवर्णिनि

न मे सुराः प्रयच्छन्ति भागं यज्ञस्य धर्मतः

भगवन्सर्वभूतेषु प्रभवाभ्यधिको गुणैः

अजेयश्चाप्रधृष्यश्च तेजसा यशसा श्रिया

अनेन ते महाभाग प्रतिषेधेन भागतः

अतीव दुःखमुत्पन्नं वेपथुश्च ममानघ

एवमुक्त्वा तु सा देवी देवं पशुपतिं पतिम्

तूष्णींभूताभवद्राजन्दह्यमानेन चेतसा

अथ देव्या मतं ज्ञात्वा हृद्गतं यच्चिकीर्षितम्

स समाज्ञापयामास तिष्ठ त्वमिति नन्दिनम्