Shanti Parva, Adhyaya 261

एतावदनुपश्यन्तो यतयो यान्ति मार्गगाः

नैषां सर्वेषु लोकेषु कश्चिदस्ति व्यतिक्रमः

निर्द्वंद्वा निर्नमस्कारा निराशीर्बन्धना बुधाः

विमुक्ताः सर्वपापेभ्यश्चरन्ति शुचयोऽमलाः

अपवर्गेऽथ संत्यागे बुद्धौ च कृतनिश्चयाः

ब्रह्मिष्ठा ब्रह्मभूताश्च ब्रह्मण्येव कृतालयाः

विशोका नष्टरजसस्तेषां लोकाः सनातनाः

तेषां गतिं परां प्राप्य गार्हस्थ्ये किं प्रयोजनम्

यद्येषा परमा निष्ठा यद्येषा परमा गतिः

गृहस्थानव्यपाश्रित्य नाश्रमोऽन्यः प्रवर्तते

यथा मातरमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः

एवं गृहस्थमाश्रित्य वर्तन्त इतरेऽऽश्रमाः

गृहस्थ एव यजते गृहस्थस्तप्यते तपः

गार्हस्थ्यमस्य धर्मस्य मूलं यत्किंचिदेजते

प्रजनाद्ध्यभिनिर्वृत्ताः सर्वे प्राणभृतो मुने

प्रजनं चाप्युतान्यत्र न कथंचन विद्यते

यास्ताः स्युर्बहिरोषध्यो बह्वरण्यास्तथा द्विज

ओषधिभ्यो बहिर्यस्मात्प्राणी कश्चिन्न विद्यते

कस्यैषा वाग्भवेत्सत्या मोक्षो नास्ति गृहादिति

अश्रद्दधानैरप्राज्ञैः सूक्ष्मदर्शनवर्जितैः

निराशैरलसैः श्रान्तैस्तप्यमानैः स्वकर्मभिः

श्रमस्योपरमो दृष्टः प्रव्रज्या नाम पण्डितैः

त्रैलोक्यस्यैव हेतुर्हि मर्यादा शाश्वती ध्रुवा

ब्राह्मणो नाम भगवाञ्जन्मप्रभृति पूज्यते

प्राग्गर्भाधानान्मन्त्रा हि प्रवर्तन्ते द्विजातिषु

अविश्रम्भेषु वर्तन्ते विश्रम्भेष्वप्यसंशयम्

दाहः पुनः संश्रयणे संस्थिते पात्रभोजनम्

दानं गवां पशूनां वा पिण्डानां चाप्सु मज्जनम्

अर्चिष्मन्तो बर्हिषदः क्रव्यादाः पितरः स्मृताः

मृतस्याप्यनुमन्यन्ते मन्त्रा मन्त्राश्च कारणम्

एवं क्रोशत्सु वेदेषु कुतो मोक्षोऽस्ति कस्यचित्

ऋणवन्तो यदा मर्त्याः पितृदेवद्विजातिषु

श्रिया विहीनैरलसैः पण्डितैरपलापितम्

वेदवादापरिज्ञानं सत्याभासमिवानृतम्

न वै पापैर्ह्रियते कृष्यते वा; यो ब्राह्मणो यजते वेदशास्त्रैः

ऊर्ध्वं यज्ञः पशुभिः सार्धमेति; संतर्पितस्तर्पयते च कामैः

न वेदानां परिभवान्न शाठ्येन न मायया

महत्प्राप्नोति पुरुषो ब्रह्म ब्रह्मणि विन्दति

दर्शं च पौर्णमासं च अग्निहोत्रं च धीमताम्

चातुर्मास्यानि चैवासंस्तेषु यज्ञः सनातनः

अनारम्भाः सुधृतयः शुचयो ब्रह्मसंश्रिताः

ब्रह्मणैव स्म ते देवांस्तर्पयन्त्यमृतैषिणः

सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतानि पश्यतः

देवापि मार्गे मुह्यन्ति अपदस्य पदैषिणः

चतुर्द्वारं पुरुषं चतुर्मुखं; चतुर्धा चैनमुपयाति निन्दा

बाहुभ्यां वाच उदरादुपस्था;त्तेषां द्वारं द्वारपालो बुभूषेत्

नाक्षैर्दीव्येन्नाददीतान्यवित्तं; न वायोनीयस्य शृतं प्रगृह्णेत्

क्रुद्धो न चैव प्रहरेत धीमां;स्तथास्य तत्पाणिपादं सुगुप्तम्

नाक्रोशमर्छेन्न मृषा वदेच्च; न पैशुनं जनवादं च कुर्यात्

सत्यव्रतो मितभाषोऽप्रमत्त;स्तथास्य वाग्द्वारमथो सुगुप्तम्

नानाशनः स्यान्न महाशनः स्या;दलोलुपः साधुभिरागतः स्यात्

यात्रार्थमाहारमिहाददीत; तथास्य स्याज्जाठरी द्वारगुप्तिः

न वीरपत्नीं विहरेत नारीं; न चापि नारीमनृतावाह्वयीत

भार्याव्रतं ह्यात्मनि धारयीत; तथास्योपस्थद्वारगुप्तिर्भवेत

द्वाराणि यस्य सर्वाणि सुगुप्तानि मनीषिणः

उपस्थमुदरं बाहू वाक्चतुर्थी स वै द्विजः

मोघान्यगुप्तद्वारस्य सर्वाण्येव भवन्त्युत

किं तस्य तपसा कार्यं किं यज्ञेन किमात्मना

अनुत्तरीयवसनमनुपस्तीर्णशायिनम्

बाहूपधानं शाम्यन्तं तं देवा ब्राह्मणं विदुः

द्वंद्वारामेषु सर्वेषु य एको रमते मुनिः

परेषामननुध्यायंस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः