Shanti Parva, Adhyaya 253

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्

तुलाधारस्य वाक्यानि धर्मे जाजलिना सह

वने वनचरः कश्चिज्जाजलिर्नाम वै द्विजः

सागरोद्देशमागम्य तपस्तेपे महातपाः

नियतो नियताहारश्चीराजिनजटाधरः

मलपङ्कधरो धीमान्बहून्वर्षगणान्मुनिः

स कदाचिन्महातेजा जलवासो महीपते

चचार लोकान्विप्रर्षिः प्रेक्षमाणो मनोजवः

स चिन्तयामास मुनिर्जलमध्ये कदाचन

विप्रेक्ष्य सागरान्तां वै महीं सवनकाननाम्

न मया सदृशोऽस्तीह लोके स्थावरजङ्गमे

अप्सु वैहायसं गच्छेन्मया योऽन्यः सहेति वै

स दृश्यमानो रक्षोभिर्जलमध्येऽवदत्ततः

अब्रुवंश्च पिशाचास्तं नैवं त्वं वक्तुमर्हसि

तुलाधारो वणिग्धर्मा वाराणस्यां महायशाः

सोऽप्येवं नार्हते वक्तुं यथा त्वं द्विजसत्तम

इत्युक्तो जाजलिर्भूतैः प्रत्युवाच महातपाः

पश्येयं तमहं प्राज्ञं तुलाधारं यशस्विनम्

इति ब्रुवाणं तमृषिं रक्षांस्युद्धृत्य सागरात्

अब्रुवन्गच्छ पन्थानमास्थायेमं द्विजोत्तम

इत्युक्तो जाजलिर्भूतैर्जगाम विमनास्तदा

वाराणस्यां तुलाधारं समासाद्याब्रवीद्वचः

किं कृतं सुकृतं कर्म तात जाजलिना पुरा

येन सिद्धिं परां प्राप्तस्तन्नो व्याख्यातुमर्हसि

अतीव तपसा युक्तो घोरेण स बभूव ह

नद्युपस्पर्शनरतः सायं प्रातर्महातपाः

अग्नीन्परिचरन्सम्यक्स्वाध्यायपरमो द्विजः

वानप्रस्थविधानज्ञो जाजलिर्ज्वलितः श्रिया

सत्ये तपसि तिष्ठन्स न च धर्ममवैक्षत

वर्षास्वाकाशशायी स हेमन्ते जलसंश्रयः

वातातपसहो ग्रीष्मे न च धर्ममविन्दत

दुःखशय्याश्च विविधा भूमौ च परिवर्तनम्

ततः कदाचित्स मुनिर्वर्षास्वाकाशमास्थितः

अन्तरिक्षाज्जलं मूर्ध्ना प्रत्यगृह्णान्मुहुर्मुहुः

अथ तस्य जटाः क्लिन्ना बभूवुर्ग्रथिताः प्रभो

अरण्यगमनान्नित्यं मलिनो मलसंयुताः

स कदाचिन्निराहारो वायुभक्षो महातपाः

तस्थौ काष्ठवदव्यग्रो न चचाल च कर्हिचित्

तस्य स्म स्थाणुभूतस्य निर्विचेष्टस्य भारत

कुलिङ्गशकुनौ राजन्नीडं शिरसि चक्रतुः

स तौ दयावान्विप्रर्षिरुपप्रैक्षत दम्पती

कुर्वाणं नीडकं तत्र जटासु तृणतन्तुभिः

यदा स न चलत्येव स्थाणुभूतो महातपाः

ततस्तौ परिविश्वस्तौ सुखं तत्रोषतुस्तदा

अतीतास्वथ वर्षासु शरत्काल उपस्थिते

प्राजापत्येन विधिना विश्वासात्काममोहितौ

तत्रापातयतां राजञ्शिरस्यण्डानि खेचरौ

तान्यबुध्यत तेजस्वी स विप्रः संशितव्रतः

बुद्ध्वा च स महातेजा न चचालैव जाजलिः

धर्मे धृतमना नित्यं नाधर्मं स त्वरोचयत्

अहन्यहनि चागम्य ततस्तौ तस्य मूर्धनि

आश्वासितौ वै वसतः संप्रहृष्टौ तदा विभो

अण्डेभ्यस्त्वथ पुष्टेभ्यः प्रजायन्त शकुन्तकाः

व्यवर्धन्त च तत्रैव न चाकम्पत जाजलिः

स रक्षमाणस्त्वण्डानि कुलिङ्गानां यतव्रतः

तथैव तस्थौ धर्मात्मा निर्विचेष्टः समाहितः

ततस्तु कालसमये बभूवुस्तेऽथ पक्षिणः

बुबुधे तांश्च स मुनिर्जातपक्षाञ्शकुन्तकान्

ततः कदाचित्तांस्तत्र पश्यन्पक्षीन्यतव्रतः

बभूव परमप्रीतस्तदा मतिमतां वरः