Shanti Parva, Adhyaya 217

पुनरेव तु तं शक्रः प्रहसन्निदमब्रवीत्

निःश्वसन्तं यथा नागं प्रव्याहाराय भारत

यत्तद्यानसहस्रेण ज्ञातिभिः परिवारितः

लोकान्प्रतापयन्सर्वान्यास्यस्मानवितर्कयन्

दृष्ट्वा सुकृपणां चेमामवस्थामात्मनो बले

ज्ञातिमित्रपरित्यक्तः शोचस्याहो न शोचसि

प्रीतिं प्राप्यातुलां पूर्वं लोकांश्चात्मवशे स्थितान्

विनिपातमिमं चाद्य शोचस्याहो न शोचसि

अनित्यमुपलक्ष्येदं कालपर्यायमात्मनः

तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत्

अन्तवन्त इमे देहा भूतानाममराधिप

तेन शक्र न शोचामि नापराधादिदं मम

जीवितं च शरीरं च प्रेत्य वै सह जायते

उभे सह विवर्धेते उभे सह विनश्यतः

तदीदृशमिदं भावमवशः प्राप्य केवलम्

यद्येवमभिजानामि का व्यथा मे विजानतः

भूतानां निधनं निष्ठा स्रोतसामिव सागरः

नैतत्सम्यग्विजानन्तो नरा मुह्यन्ति वज्रभृत्

ये त्वेवं नाभिजानन्ति रजोमोहपरायणाः

ते कृच्छ्रं प्राप्य सीदन्ति बुद्धिर्येषां प्रणश्यति

बुद्धिलाभे हि पुरुषः सर्वं नुदति किल्बिषम्

विपाप्मा लभते सत्त्वं सत्त्वस्थः संप्रसीदति

ततस्तु ये निवर्तन्ते जायन्ते वा पुनः पुनः

कृपणाः परितप्यन्ते तेऽनर्थैः परिचोदिताः

अर्थसिद्धिमनर्थं च जीवितं मरणं तथा

सुखदुःखफलं चैव न द्वेष्मि न च कामये

हतं हन्ति हतो ह्येव यो नरो हन्ति कंचन

उभौ तौ न विजानीतो यश्च हन्ति हतश्च यः

हत्वा जित्वा च मघवन्यः कश्चित्पुरुषायते

अकर्ता ह्येव भवति कर्ता त्वेव करोति तत्

को हि लोकस्य कुरुते विनाशप्रभवावुभौ

कृतं हि तत्कृतेनैव कर्ता तस्यापि चापरः

पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम्

एतद्योनीनि भूतानि तत्र का परिदेवना

महाविद्योऽल्पविद्यश्च बलवान्दुर्बलश्च यः

दर्शनीयो विरूपश्च सुभगो दुर्भगश्च यः

सर्वं कालः समादत्ते गम्भीरः स्वेन तेजसा

तस्मिन्कालवशं प्राप्ते का व्यथा मे विजानतः

दग्धमेवानुदहति हतमेवानुहन्ति च

नश्यते नष्टमेवाग्रे लब्धव्यं लभते नरः

नास्य द्वीपः कुतः पारं नावारः संप्रदृश्यते

नान्तमस्य प्रपश्यामि विधेर्दिव्यस्य चिन्तयन्

यदि मे पश्यतः कालो भूतानि न विनाशयेत्

स्यान्मे हर्षश्च दर्पश्च क्रोधश्चैव शचीपते

तुषभक्षं तु मां ज्ञात्वा प्रविविक्तजने गृहे

बिभ्रतं गार्दभं रूपमादिश्य परिगर्हसे

इच्छन्नहं विकुर्यां हि रूपाणि बहुधात्मनः

विभीषणानि यानीक्ष्य पलायेथास्त्वमेव मे

कालः सर्वं समादत्ते कालः सर्वं प्रयच्छति

कालेन विधृतं सर्वं मा कृथाः शक्र पौरुषम्

पुरा सर्वं प्रव्यथते मयि क्रुद्धे पुरंदर

अवैमि त्वस्य लोकस्य धर्मं शक्र सनातनम्

त्वमप्येवमपेक्षस्व मात्मना विस्मयं गमः

प्रभवश्च प्रभावश्च नात्मसंस्थः कदाचन

कौमारमेव ते चित्तं तथैवाद्य यथा पुरा

समवेक्षस्व मघवन्बुद्धिं विन्दस्व नैष्ठिकीम्

देवा मनुष्याः पितरो गन्धर्वोरगराक्षसाः

आसन्सर्वे मम वशे तत्सर्वं वेत्थ वासव

नमस्तस्यै दिशेऽप्यस्तु यस्यां वैरोचनो बलिः

इति मामभ्यपद्यन्त बुद्धिमात्सर्यमोहिताः