Shanti Parva, Adhyaya 200

पितामह महाप्राज्ञ पुण्डरीकाक्षमच्युतम्

कर्तारमकृतं विष्णुं भूतानां प्रभवाप्ययम्

नारायणं हृषीकेशं गोविन्दमपराजितम्

तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छामि केशवम्

श्रुतोऽयमर्थो रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पतः

नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च

असितो देवलस्तात वाल्मीकिश्च महातपाः

मार्कण्डेयश्च गोविन्दे कथयत्यद्भुतं महत्

केशवो भरतश्रेष्ठ भगवानीश्वरः प्रभुः

पुरुषः सर्वमित्येव श्रूयते बहुधा विभुः

किं तु यानि विदुर्लोके ब्राह्मणाः शार्ङ्गधन्वनः

माहात्म्यानि महाबाहो शृणु तानि युधिष्ठिर

यानि चाहुर्मनुष्येन्द्र ये पुराणविदो जनाः

अशेषेण हि गोविन्दे कीर्तयिष्यामि तान्यहम्

महाभूतानि भूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः

वायुर्ज्योतिस्तथा चापः खं गां चैवान्वकल्पयत्

स दृष्ट्वा पृथिवीं चैव सर्वभूतेश्वरः प्रभुः

अप्स्वेव शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः

सर्वतेजोमयस्तस्मिञ्शयानः शयने शुभे

सोऽग्रजं सर्वभूतानां संकर्षणमचिन्तयत्

आश्रयं सर्वभूतानां मनसेति विशुश्रुम

स धारयति भूतात्मा उभे भूतभविष्यती

ततस्तस्मिन्महाबाहो प्रादुर्भूते महात्मनि

भास्करप्रतिमं दिव्यं नाभ्यां पद्ममजायत

स तत्र भगवान्देवः पुष्करे भासयन्दिशः

ब्रह्मा समभवत्तात सर्वभूतपितामहः

तस्मिन्नपि महाबाहो प्रादुर्भूते महात्मनि

तमसः पूर्वजो जज्ञे मधुर्नाम महासुरः

तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धिं समास्थितम्

ब्रह्मणोपचितिं कुर्वञ्जघान पुरुषोत्तमः

तस्य तात वधात्सर्वे देवदानवमानवाः

मधुसूदनमित्याहुर्वृषभं सर्वसात्वताम्

ब्रह्मा तु ससृजे पुत्रान्मानसान्दक्षसप्तमान्

मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्

मरीचिः कश्यपं तात पुत्रं चासृजदग्रजम्

मानसं जनयामास तैजसं ब्रह्मसत्तमम्

अङ्गुष्ठादसृजद्ब्रह्मा मरीचेरपि पूर्वजम्

सोऽभवद्भरतश्रेष्ठ दक्षो नाम प्रजापतिः

तस्य पूर्वमजायन्त दश तिस्रश्च भारत

प्रजापतेर्दुहितरस्तासां ज्येष्ठाभवद्दितिः

सर्वधर्मविशेषज्ञः पुण्यकीर्तिर्महायशाः

मारीचः कश्यपस्तात सर्वासामभवत्पतिः

उत्पाद्य तु महाभागस्तासामवरजा दश

ददौ धर्माय धर्मज्ञो दक्ष एव प्रजापतिः

धर्मस्य वसवः पुत्रा रुद्राश्चामिततेजसः

विश्वेदेवाश्च साध्याश्च मरुत्वन्तश्च भारत

अपरास्तु यवीयस्यस्ताभ्योऽन्याः सप्तविंशतिः

सोमस्तासां महाभागः सर्वासामभवत्पतिः

इतरास्तु व्यजायन्त गन्धर्वांस्तुरगान्द्विजान्

गाश्च किंपुरुषान्मत्स्यानौद्भिदांश्च वनस्पतीन्

आदित्यानदितिर्जज्ञे देवश्रेष्ठान्महाबलान्

तेषां विष्णुर्वामनोऽभूद्गोविन्दश्चाभवत्प्रभुः

तस्य विक्रमणादेव देवानां श्रीर्व्यवर्धत

दानवाश्च पराभूता दैतेयी चासुरी प्रजा

विप्रचित्तिप्रधानांश्च दानवानसृजद्दनुः

दितिस्तु सर्वानसुरान्महासत्त्वान्व्यजायत

अहोरात्रं च कालं च यथर्तु मधुसूदनः

पूर्वाह्णं चापराह्णं च सर्वमेवान्वकल्पयत्

बुद्ध्यापः सोऽसृजन्मेघांस्तथा स्थावरजङ्गमान्

पृथिवीं सोऽसृजद्विश्वां सहितां भूरितेजसा