DharmaPragya
Shanti Parva, Adhyaya 161
Containing 48 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 1
Verse 1 of 48
SANSKRIT TEXT
इत्युक्तवति भीष्मे तु तूष्णींभूते युधिष्ठिरः पप्रच्छावसरं गत्वा भ्रातॄन्विदुरपञ्चमान्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 2
Verse 2 of 48
SANSKRIT TEXT
धर्मे चार्थे च कामे च लोकवृत्तिः समाहिता तेषां गरीयान्कतमो मध्यमः को लघुश्च कः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 3
Verse 3 of 48
SANSKRIT TEXT
कस्मिंश्चात्मा नियन्तव्यस्त्रिवर्गविजयाय वै संतुष्टा नैष्ठिकं वाक्यं यथावद्वक्तुमर्हथ
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 4
Verse 4 of 48
SANSKRIT TEXT
ततोऽर्थगतितत्त्वज्ञः प्रथमं प्रतिभानवान् जगाद विदुरो वाक्यं धर्मशास्त्रमनुस्मरन्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 5
Verse 5 of 48
SANSKRIT TEXT
बाहुश्रुत्यं तपस्त्यागः श्रद्धा यज्ञक्रिया क्षमा भावशुद्धिर्दया सत्यं संयमश्चात्मसंपदः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 6
Verse 6 of 48
SANSKRIT TEXT
एतदेवाभिपद्यस्व मा ते भूच्चलितं मनः एतन्मूलौ हि धर्मार्थावेतदेकपदं हितम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 7
Verse 7 of 48
SANSKRIT TEXT
धर्मेणैवर्षयस्तीर्णा धर्मे लोकाः प्रतिष्ठिताः धर्मेण देवा दिविगा धर्मे चार्थः समाहितः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 8
Verse 8 of 48
SANSKRIT TEXT
धर्मो राजन्गुणश्रेष्ठो मध्यमो ह्यर्थ उच्यते कामो यवीयानिति च प्रवदन्ति मनीषिणः तस्माद्धर्मप्रधानेन भवितव्यं यतात्मना
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 9
Verse 9 of 48
SANSKRIT TEXT
समाप्तवचने तस्मिन्नर्थशास्त्रविशारदः पार्थो वाक्यार्थतत्त्वज्ञो जगौ वाक्यमतन्द्रितः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 10
Verse 10 of 48
SANSKRIT TEXT
कर्मभूमिरियं राजन्निह वार्त्ता प्रशस्यते कृषिवाणिज्यगोरक्ष्यं शिल्पानि विविधानि च
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 11
Verse 11 of 48
SANSKRIT TEXT
अर्थ इत्येव सर्वेषां कर्मणामव्यतिक्रमः न ऋतेऽर्थेन वर्तेते धर्मकामाविति श्रुतिः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 12
Verse 12 of 48
SANSKRIT TEXT
विजयी ह्यर्थवान्धर्ममाराधयितुमुत्तमम् कामं च चरितुं शक्तो दुष्प्रापमकृतात्मभिः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 13
Verse 13 of 48
SANSKRIT TEXT
अर्थस्यावयवावेतौ धर्मकामाविति श्रुतिः अर्थसिद्ध्या हि निर्वृत्तावुभावेतौ भविष्यतः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 14
Verse 14 of 48
SANSKRIT TEXT
उद्भूतार्थं हि पुरुषं विशिष्टतरयोनयः ब्रह्माणमिव भूतानि सततं पर्युपासते
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 15
Verse 15 of 48
SANSKRIT TEXT
जटाजिनधरा दान्ताः पङ्कदिग्धा जितेन्द्रियाः मुण्डा निस्तन्तवश्चापि वसन्त्यर्थार्थिनः पृथक्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 16
Verse 16 of 48
SANSKRIT TEXT
काषायवसनाश्चान्ये श्मश्रुला ह्रीसुसंवृताः विद्वांसश्चैव शान्ताश्च मुक्ताः सर्वपरिग्रहैः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 17
Verse 17 of 48
SANSKRIT TEXT
अर्थार्थिनः सन्ति केचिदपरे स्वर्गकाङ्क्षिणः कुलप्रत्यागमाश्चैके स्वं स्वं मार्गमनुष्ठिताः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 18
Verse 18 of 48
SANSKRIT TEXT
आस्तिका नास्तिकाश्चैव नियताः संयमे परे अप्रज्ञानं तमोभूतं प्रज्ञानं तु प्रकाशता
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 19
Verse 19 of 48
SANSKRIT TEXT
भृत्यान्भोगैर्द्विषो दण्डैर्यो योजयति सोऽर्थवान् एतन्मतिमतां श्रेष्ठ मतं मम यथातथम् अनयोस्तु निबोध त्वं वचनं वाक्यकण्ठयोः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 20
Verse 20 of 48
SANSKRIT TEXT
ततो धर्मार्थकुशलौ माद्रीपुत्रावनन्तरम् नकुलः सहदेवश्च वाक्यं जगदतुः परम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 21
Verse 21 of 48
SANSKRIT TEXT
आसीनश्च शयानश्च विचरन्नपि च स्थितः अर्थयोगं दृढं कुर्याद्योगैरुच्चावचैरपि
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 22
Verse 22 of 48
SANSKRIT TEXT
अस्मिंस्तु वै सुसंवृत्ते दुर्लभे परमप्रिये इह कामानवाप्नोति प्रत्यक्षं नात्र संशयः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 23
Verse 23 of 48
SANSKRIT TEXT
योऽर्थो धर्मेण संयुक्तो धर्मो यश्चार्थसंयुतः मध्विवामृतसंयुक्तं तस्मादेतौ मताविह
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 24
Verse 24 of 48
SANSKRIT TEXT
अनर्थस्य न कामोऽस्ति तथार्थोऽधर्मिणः कुतः तस्मादुद्विजते लोको धर्मार्थाद्यो बहिष्कृतः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 25
Verse 25 of 48
SANSKRIT TEXT
तस्माद्धर्मप्रधानेन साध्योऽर्थः संयतात्मना विश्वस्तेषु च भूतेषु कल्पते सर्व एव हि
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 26
Verse 26 of 48
SANSKRIT TEXT
धर्मं समाचरेत्पूर्वं तथार्थं धर्मसंयुतम् ततः कामं चरेत्पश्चात्सिद्धार्थस्य हि तत्फलम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 27
Verse 27 of 48
SANSKRIT TEXT
विरेमतुस्तु तद्वाक्यमुक्त्वा तावश्विनोः सुतौ भीमसेनस्तदा वाक्यमिदं वक्तुं प्रचक्रमे
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 28
Verse 28 of 48
SANSKRIT TEXT
नाकामः कामयत्यर्थं नाकामो धर्ममिच्छति नाकामः कामयानोऽस्ति तस्मात्कामो विशिष्यते
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 29
Verse 29 of 48
SANSKRIT TEXT
कामेन युक्ता ऋषयस्तपस्येव समाहिताः पलाशफलमूलाशा वायुभक्षाः सुसंयताः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 30
Verse 30 of 48
SANSKRIT TEXT
वेदोपवादेष्वपरे युक्ताः स्वाध्यायपारगाः श्राद्धयज्ञक्रियायां च तथा दानप्रतिग्रहे
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 31
Verse 31 of 48
SANSKRIT TEXT
वणिजः कर्षका गोपाः कारवः शिल्पिनस्तथा दैवकर्मकृतश्चैव युक्ताः कामेन कर्मसु
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 32
Verse 32 of 48
SANSKRIT TEXT
समुद्रं चाविशन्त्यन्ये नराः कामेन संयुताः कामो हि विविधाकारः सर्वं कामेन संततम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 33
Verse 33 of 48
SANSKRIT TEXT
नास्ति नासीन्नाभविष्यद्भूतं कामात्मकात्परम् एतत्सारं महाराज धर्मार्थावत्र संश्रितौ
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 34
Verse 34 of 48
SANSKRIT TEXT
नवनीतं यथा दध्नस्तथा कामोऽर्थधर्मतः श्रेयस्तैलं च पिण्याकाद्घृतं श्रेय उदश्वितः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 35
Verse 35 of 48
SANSKRIT TEXT
श्रेयः पुष्पफलं काष्ठात्कामो धर्मार्थयोर्वरः पुष्पतो मध्विव रसः कामात्संजायते सुखम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 36
Verse 36 of 48
SANSKRIT TEXT
सुचारुवेषाभिरलंकृताभि;र्मदोत्कटाभिः प्रियवादिनीभिः रमस्व योषाभिरुपेत्य कामं; कामो हि राजंस्तरसाभिपाती
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 37
Verse 37 of 48
SANSKRIT TEXT
बुद्धिर्ममैषा परिषत्स्थितस्य; मा भूद्विचारस्तव धर्मपुत्र स्यात्संहितं सद्भिरफल्गुसारं; समेत्य वाक्यं परमानृशंस्यम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 38
Verse 38 of 48
SANSKRIT TEXT
धर्मार्थकामाः सममेव सेव्या; यस्त्वेकसेवी स नरो जघन्यः द्वयोस्तु दक्षं प्रवदन्ति मध्यं; स उत्तमो यो निरतस्त्रिवर्गे
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 39
Verse 39 of 48
SANSKRIT TEXT
प्राज्ञः सुहृच्चन्दनसारलिप्तो; विचित्रमाल्याभरणैरुपेतः ततो वचः संग्रहविग्रहेण; प्रोक्त्वा यवीयान्विरराम भीमः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 40
Verse 40 of 48
SANSKRIT TEXT
ततो मुहूर्तादथ धर्मराजो; वाक्यानि तेषामनुचिन्त्य सम्यक् उवाच वाचावितथं स्मयन्वै; बहुश्रुतो धर्मभृतां वरिष्ठः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 41
Verse 41 of 48
SANSKRIT TEXT
निःसंशयं निश्चितधर्मशास्त्राः; सर्वे भवन्तो विदितप्रमाणाः विज्ञातुकामस्य ममेह वाक्य;मुक्तं यद्वै नैष्ठिकं तच्छ्रुतं मे इह त्ववश्यं गदतो ममापि; वाक्यं निबोधध्वमनन्यभावाः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 42
Verse 42 of 48
SANSKRIT TEXT
यो वै न पापे निरतो न पुण्ये; नार्थे न धर्मे मनुजो न कामे विमुक्तदोषः समलोष्टकाञ्चनः; स मुच्यते दुःखसुखार्थसिद्धेः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 43
Verse 43 of 48
SANSKRIT TEXT
भूतानि जातीमरणान्वितानि; जराविकारैश्च समन्वितानि भूयश्च तैस्तैः प्रतिबोधितानि; मोक्षं प्रशंसन्ति न तं च विद्मः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 44
Verse 44 of 48
SANSKRIT TEXT
स्नेहे नबद्धस्य न सन्ति तानी;त्येवं स्वयंभूर्भगवानुवाच बुधाश्च निर्वाणपरा वदन्ति; तस्मान्न कुर्यात्प्रियमप्रियं च
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 45
Verse 45 of 48
SANSKRIT TEXT
एतत्प्रधानं न तु कामकारो; यथा नियुक्तोऽस्मि तथा चरामि भूतानि सर्वाणि विधिर्नियुङ्क्ते; विधिर्बलीयानिति वित्त सर्वे
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 46
Verse 46 of 48
SANSKRIT TEXT
न कर्मणाप्नोत्यनवाप्यमर्थं; यद्भावि सर्वं भवतीति वित्त त्रिवर्गहीनोऽपि हि विन्दतेऽर्थं; तस्मादिदं लोकहिताय गुह्यम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 47
Verse 47 of 48
SANSKRIT TEXT
ततस्तदग्र्यं वचनं मनोनुगं; समस्तमाज्ञाय ततोऽतिहेतुमत् तदा प्रणेदुश्च जहर्षिरे च ते; कुरुप्रवीराय च चक्रुरञ्जलीन्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 161, Verse 48
Verse 48 of 48
SANSKRIT TEXT
सुचारुवर्णाक्षरशब्दभूषितां; मनोनुगां निर्धुतवाक्यकण्टकाम् निशम्य तां पार्थिव पार्थभाषितां; गिरं नरेन्द्राः प्रशशंसुरेव ते पुनश्च पप्रच्छ सरिद्वरासुतं; ततः परं धर्ममहीनसत्त्वः
No translation available in english for this verse.