Shanti Parva, Adhyaya 121

अयं पितामहेनोक्तो राजधर्मः सनातनः

ईश्वरश्च महादण्डो दण्डे सर्वं प्रतिष्ठितम्

देवतानामृषीणां च पितॄणां च महात्मनाम्

यक्षरक्षःपिशाचानां मर्त्यानां च विशेषतः

सर्वेषां प्राणिनां लोके तिर्यक्ष्वपि निवासिनाम्

सर्वव्यापी महातेजा दण्डः श्रेयानिति प्रभो

इत्येतदुक्तं भवता सर्वं दण्ड्यं चराचरम्

दृश्यते लोकमासक्तं ससुरासुरमानुषम्

एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं तत्त्वेन भरतर्षभ

को दण्डः कीदृशो दण्डः किंरूपः किंपरायणः

किमात्मकः कथंभूतः कतिमूर्तिः कथंप्रभुः

जागर्ति स कथं दण्डः प्रजास्ववहितात्मकः

कश्च पूर्वापरमिदं जागर्ति परिपालयन्

कश्च विज्ञायते पूर्वं कोऽपरो दण्डसंज्ञितः

किंसंस्थश्च भवेद्दण्डः का चास्य गतिरिष्यते

शृणु कौरव्य यो दण्डो व्यवहार्यो यथा च सः

यस्मिन्हि सर्वमायत्तं स दण्ड इह केवलः

धर्मस्याख्या महाराज व्यवहार इतीष्यते

तस्य लोपः कथं न स्याल्लोकेष्ववहितात्मनः

इत्यर्थं व्यवहारस्य व्यवहारत्वमिष्यते

अपि चैतत्पुरा राजन्मनुना प्रोक्तमादितः

सुप्रणीतेन दण्डेन प्रियाप्रियसमात्मना

प्रजा रक्षति यः सम्यग्धर्म एव स केवलः

अथोक्तमेतद्वचनं प्रागेव मनुना पुरा

जन्म चोक्तं वसिष्ठेन ब्रह्मणो वचनं महत्

प्रागिदं वचनं प्रोक्तमतः प्राग्वचनं विदुः

व्यवहारस्य चाख्यानाद्व्यवहार इहोच्यते

दण्डात्त्रिवर्गः सततं सुप्रणीतात्प्रवर्तते

दैवं हि परमो दण्डो रूपतोऽग्निरिवोच्छिखः

नीलोत्पलदलश्यामश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः

अष्टपान्नैकनयनः शङ्कुकर्णोर्ध्वरोमवान्

जटी द्विजिह्वस्ताम्रास्यो मृगराजतनुच्छदः

एतद्रूपं बिभर्त्युग्रं दण्डो नित्यं दुरावरः

असिर्गदा धनुः शक्तिस्त्रिशूलं मुद्गरः शरः

मुसलं परशुश्चक्रं प्रासो दण्डर्ष्टितोमराः

सर्वप्रहरणीयानि सन्ति यानीह कानिचित्

दण्ड एव हि सर्वात्मा लोके चरति मूर्तिमान्

भिन्दंश्छिन्दन्रुजन्कृन्तन्दारयन्पाटयंस्तथा

घातयन्नभिधावंश्च दण्ड एव चरत्युत

असिर्विशसनो धर्मस्तीक्ष्णवर्त्मा दुरासदः

श्रीगर्भो विजयः शास्ता व्यवहारः प्रजागरः

शास्त्रं ब्राह्मणमन्त्रश्च शास्ता प्राग्वचनं गतः

धर्मपालोऽक्षरो देवः सत्यगो नित्यगो ग्रहः

असङ्गो रुद्रतनयो मनुज्येष्ठः शिवंकरः

नामान्येतानि दण्डस्य कीर्तितानि युधिष्ठिर

दण्डो हि भगवान्विष्णुर्यज्ञो नारायणः प्रभुः

शश्वद्रूपं महद्बिभ्रन्महापुरुष उच्यते

यथोक्ता ब्रह्मकन्येति लक्ष्मीर्नीतिः सरस्वती

दण्डनीतिर्जगद्धात्री दण्डो हि बहुविग्रहः

अर्थानर्थौ सुखं दुःखं धर्माधर्मौ बलाबले

दौर्भाग्यं भागधेयं च पुण्यापुण्ये गुणागुणौ

कामाकामावृतुर्मासः शर्वरी दिवसः क्षणः

अप्रसादः प्रसादश्च हर्षः क्रोधः शमो दमः

दैवं पुरुषकारश्च मोक्षामोक्षौ भयाभये

हिंसाहिंसे तपो यज्ञः संयमोऽथ विषाविषम्

अन्तश्चादिश्च मध्यं च कृत्यानां च प्रपञ्चनम्

मदः प्रमादो दर्पश्च दम्भो धैर्यं नयानयौ

अशक्तिः शक्तिरित्येव मानस्तम्भौ व्ययाव्ययौ

विनयश्च विसर्गश्च कालाकालौ च भारत

अनृतं ज्ञाज्ञता सत्यं श्रद्धाश्रद्धे तथैव च

क्लीबता व्यवसायश्च लाभालाभौ जयाजयौ

तीक्ष्णता मृदुता मृत्युरागमानागमौ तथा

विराद्धिश्चैव राद्धिश्च कार्याकार्ये बलाबले