DharmaPragya
Shanti Parva, Adhyaya 88
Containing 38 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 1
Verse 1 of 38
SANSKRIT TEXT
राष्ट्रगुप्तिं च मे राजन्राष्ट्रस्यैव च संग्रहम् सम्यग्जिज्ञासमानाय प्रब्रूहि भरतर्षभ
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 2
Verse 2 of 38
SANSKRIT TEXT
राष्ट्रगुप्तिं च ते सम्यग्राष्ट्रस्यैव च संग्रहम् हन्त सर्वं प्रवक्ष्यामि तत्त्वमेकमनाः शृणु
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 3
Verse 3 of 38
SANSKRIT TEXT
ग्रामस्याधिपतिः कार्यो दशग्राम्यस्तथापरः द्विगुणायाः शतस्यैवं सहस्रस्य च कारयेत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 4
Verse 4 of 38
SANSKRIT TEXT
ग्रामे यान्ग्रामदोषांश्च ग्रामिकः परिपालयेत् तान्ब्रूयाद्दशपायासौ स तु विंशतिपाय वै
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 5
Verse 5 of 38
SANSKRIT TEXT
सोऽपि विंशत्यधिपतिर्वृत्तं जानपदे जने ग्रामाणां शतपालाय सर्वमेव निवेदयेत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 6
Verse 6 of 38
SANSKRIT TEXT
यानि ग्रामीणभोज्यानि ग्रामिकस्तान्युपाश्नुयात् दशपस्तेन भर्तव्यस्तेनापि द्विगुणाधिपः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 7
Verse 7 of 38
SANSKRIT TEXT
ग्रामं ग्रामशताध्यक्षो भोक्तुमर्हति सत्कृतः महान्तं भरतश्रेष्ठ सुस्फीतजनसंकुलम् तत्र ह्यनेकमायत्तं राज्ञो भवति भारत
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 8
Verse 8 of 38
SANSKRIT TEXT
शाखानगरमर्हस्तु सहस्रपतिरुत्तमम् धान्यहैरण्यभोगेन भोक्तुं राष्ट्रिय उद्यतः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 9
Verse 9 of 38
SANSKRIT TEXT
तथा यद्ग्रामकृत्यं स्याद्ग्रामिकृत्यं च ते स्वयम् धर्मज्ञः सचिवः कश्चित्तत्प्रपश्येदतन्द्रितः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 10
Verse 10 of 38
SANSKRIT TEXT
नगरे नगरे च स्यादेकः सर्वार्थचिन्तकः उच्चैःस्थाने घोररूपो नक्षत्राणामिव ग्रहः भवेत्स तान्परिक्रामेत्सर्वानेव सदा स्वयम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 11
Verse 11 of 38
SANSKRIT TEXT
विक्रयं क्रयमध्वानं भक्तं च सपरिव्ययम् योगक्षेमं च संप्रेक्ष्य वणिजः कारयेत्करान्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 12
Verse 12 of 38
SANSKRIT TEXT
उत्पत्तिं दानवृत्तिं च शिल्पं संप्रेक्ष्य चासकृत् शिल्पप्रतिकरानेव शिल्पिनः प्रति कारयेत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 13
Verse 13 of 38
SANSKRIT TEXT
उच्चावचकरा न्याय्याः पूर्वराज्ञां युधिष्ठिर यथा यथा न हीयेरंस्तथा कुर्यान्महीपतिः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 14
Verse 14 of 38
SANSKRIT TEXT
फलं कर्म च संप्रेक्ष्य ततः सर्वं प्रकल्पयेत् फलं कर्म च निर्हेतु न कश्चित्संप्रवर्तयेत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 15
Verse 15 of 38
SANSKRIT TEXT
यथा राजा च कर्ता च स्यातां कर्मणि भागिनौ समवेक्ष्य तथा राज्ञा प्रणेयाः सततं कराः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 16
Verse 16 of 38
SANSKRIT TEXT
नोच्छिन्द्यादात्मनो मूलं परेषां वापि तृष्णया ईहाद्वाराणि संरुध्य राजा संप्रीतिदर्शनः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 17
Verse 17 of 38
SANSKRIT TEXT
प्रद्विषन्ति परिख्यातं राजानमतिखादिनम् प्रद्विष्टस्य कुतः श्रेयः संप्रियो लभते प्रियम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 18
Verse 18 of 38
SANSKRIT TEXT
वत्सौपम्येन दोग्धव्यं राष्ट्रमक्षीणबुद्धिना भृतो वत्सो जातबलः पीडां सहति भारत
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 19
Verse 19 of 38
SANSKRIT TEXT
न कर्म कुरुते वत्सो भृशं दुग्धो युधिष्ठिर राष्ट्रमप्यतिदुग्धं हि न कर्म कुरुते महत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 20
Verse 20 of 38
SANSKRIT TEXT
यो राष्ट्रमनुगृह्णाति परिगृह्य स्वयं नृपः संजातमुपजीवन्स लभते सुमहत्फलम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 21
Verse 21 of 38
SANSKRIT TEXT
आपदर्थं हि निचयान्राजान इह चिन्वते राष्ट्रं च कोशभूतं स्यात्कोशो वेश्मगतस्तथा
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 22
Verse 22 of 38
SANSKRIT TEXT
पौरजानपदान्सर्वान्संश्रितोपाश्रितांस्तथा यथाशक्त्यनुकम्पेत सर्वानभ्यन्तरानपि
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 23
Verse 23 of 38
SANSKRIT TEXT
बाह्यं जनं भेदयित्वा भोक्तव्यो मध्यमः सुखम् एवं न संप्रकुप्यन्ते जनाः सुखितदुःखिताः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 24
Verse 24 of 38
SANSKRIT TEXT
प्रागेव तु करादानमनुभाष्य पुनः पुनः संनिपत्य स्वविषये भयं राष्ट्रे प्रदर्शयेत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 25
Verse 25 of 38
SANSKRIT TEXT
इयमापत्समुत्पन्ना परचक्रभयं महत् अपि नान्ताय कल्पेत वेणोरिव फलागमः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 26
Verse 26 of 38
SANSKRIT TEXT
अरयो मे समुत्थाय बहुभिर्दस्युभिः सह इदमात्मवधायैव राष्ट्रमिच्छन्ति बाधितुम्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 27
Verse 27 of 38
SANSKRIT TEXT
अस्यामापदि घोरायां संप्राप्ते दारुणे भये परित्राणाय भवतां प्रार्थयिष्ये धनानि वः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 28
Verse 28 of 38
SANSKRIT TEXT
प्रतिदास्ये च भवतां सर्वं चाहं भयक्षये नारयः प्रतिदास्यन्ति यद्धरेयुर्बलादितः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 29
Verse 29 of 38
SANSKRIT TEXT
कलत्रमादितः कृत्वा नश्येत्स्वं स्वयमेव हि अपि चेत्पुत्रदारार्थमर्थसंचय इष्यते
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 30
Verse 30 of 38
SANSKRIT TEXT
नन्दामि वः प्रभावेन पुत्राणामिव चोदये यथाशक्त्यनुगृह्णामि राष्ट्रस्यापीडया च वः
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 31
Verse 31 of 38
SANSKRIT TEXT
आपत्स्वेव च वोढव्यं भवद्भिः सद्गवैरिव न वः प्रियतरं कार्यं धनं कस्यांचिदापदि
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 32
Verse 32 of 38
SANSKRIT TEXT
इति वाचा मधुरया श्लक्ष्णया सोपचारया स्वरश्मीनभ्यवसृजेद्युगमादाय कालवित्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 33
Verse 33 of 38
SANSKRIT TEXT
प्रचारं भृत्यभरणं व्ययं गोग्रामतो भयम् योगक्षेमं च संप्रेक्ष्य गोमिनः कारयेत्करान्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 34
Verse 34 of 38
SANSKRIT TEXT
उपेक्षिता हि नश्येयुर्गोमिनोऽरण्यवासिनः तस्मात्तेषु विशेषेण मृदुपूर्वं समाचरेत्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 35
Verse 35 of 38
SANSKRIT TEXT
सान्त्वनं रक्षणं दानमवस्था चाप्यभीक्ष्णशः गोमिनां पार्थ कर्तव्यं संविभागाः प्रियाणि च
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 36
Verse 36 of 38
SANSKRIT TEXT
अजस्रमुपयोक्तव्यं फलं गोमिषु सर्वतः प्रभावयति राष्ट्रं च व्यवहारं कृषिं तथा
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 37
Verse 37 of 38
SANSKRIT TEXT
तस्माद्गोमिषु यत्नेन प्रीतिं कुर्याद्विचक्षणः दयावानप्रमत्तश्च करान्संप्रणयन्मृदून्
No translation available in english for this verse.
Shanti Parva, Adhyaya 88, Verse 38
Verse 38 of 38
SANSKRIT TEXT
सर्वत्र क्षेमचरणं सुलभं तात गोमिभिः न ह्यतः सदृशं किंचिद्धनमस्ति युधिष्ठिर
No translation available in english for this verse.