Shanti Parva, Adhyaya 84

ह्रीनिषेधाः सदा सन्तः सत्यार्जवसमन्विताः

शक्ताः कथयितुं सम्यक्ते तव स्युः सभासदः

अत्याढ्यांश्चातिशूरांश्च ब्राह्मणांश्च बहुश्रुतान्

सुसंतुष्टांश्च कौन्तेय महोत्साहांश्च कर्मसु

एतान्सहायाँल्लिप्सेथाः सर्वास्वापत्सु भारत

कुलीनः पूजितो नित्यं न हि शक्तिं निगूहति

प्रसन्नं ह्यप्रसन्नं वा पीडितं हृतमेव वा

आवर्तयति भूयिष्ठं तदेको ह्यनुपालितः

कुलीना देशजाः प्राज्ञा रूपवन्तो बहुश्रुताः

प्रगल्भाश्चानुरक्ताश्च ते तव स्युः परिच्छदाः

दौष्कुलेयाश्च लुब्धाश्च नृशंसा निरपत्रपाः

ते त्वां तात निषेवेयुर्यावदार्द्रकपाणयः

अर्थमानार्घ्यसत्कारैर्भोगैरुच्चावचैः प्रियान्

यानर्थभाजो मन्येथास्ते ते स्युः सुखभागिनः

अभिन्नवृत्ता विद्वांसः सद्वृत्ताश्चरितव्रताः

न त्वां नित्यार्थिनो जह्युरक्षुद्राः सत्यवादिनः

अनार्या ये न जानन्ति समयं मन्दचेतसः

तेभ्यः प्रतिजुगुप्सेथा जानीयाः समयच्युतान्

नैकमिच्छेद्गणं हित्वा स्याच्चेदन्यतरग्रहः

यस्त्वेको बहुभिः श्रेयान्कामं तेन गणं त्यजेत्

श्रेयसो लक्षणं ह्येतद्विक्रमो यस्य दृश्यते

कीर्तिप्रधानो यश्च स्यात्समये यश्च तिष्ठति

समर्थान्पूजयेद्यश्च नास्पर्ध्यैः स्पर्धते च यः

न च कामाद्भयात्क्रोधाल्लोभाद्वा धर्ममुत्सृजेत्

अमानी सत्यवाक्शक्तो जितात्मा मान्यमानिता

स ते मन्त्रसहायः स्यात्सर्वावस्थं परीक्षितः

कुलीनः सत्यसंपन्नस्तितिक्षुर्दक्ष आत्मवान्

शूरः कृतज्ञः सत्यश्च श्रेयसः पार्थ लक्षणम्

तस्यैवं वर्तमानस्य पुरुषस्य विजानतः

अमित्राः संप्रसीदन्ति ततो मित्रीभवन्त्यपि

अत ऊर्ध्वममात्यानां परीक्षेत गुणागुणान्

संयतात्मा कृतप्रज्ञो भूतिकामश्च भूमिपः

संबद्धाः पुरुषैराप्तैरभिजातैः स्वदेशजैः

अहार्यैरव्यभीचारैः सर्वतः सुपरीक्षितैः

योधाः स्रौवास्तथा मौलास्तथैवान्येऽप्यवस्कृताः

कर्तव्या भूतिकामेन पुरुषेण बुभूषता

येषां वैनयिकी बुद्धिः प्रकृता चैव शोभना

तेजो धैर्यं क्षमा शौचमनुराग स्थितिर्धृतिः

परीक्षितगुणान्नित्यं प्रौढभावान्धुरंधरान्

पञ्चोपधाव्यतीतांश्च कुर्याद्राजार्थकारिणः

पर्याप्तवचनान्वीरान्प्रतिपत्तिविशारदान्

कुलीनान्सत्यसंपन्नानिङ्गितज्ञाननिष्ठुरान्

देशकालविधानज्ञान्भर्तृकार्यहितैषिणः

नित्यमर्थेषु सर्वेषु राजा कुर्वीत मन्त्रिणः

हीनतेजा ह्यसंहृष्टो नैव जातु व्यवस्यति

अवश्यं जनयत्येव सर्वकर्मसु संशयान्

एवमल्पश्रुतो मन्त्री कल्याणाभिजनोऽप्युत

धर्मार्थकामयुक्तोऽपि नालं मन्त्रं परीक्षितुम्

तथैवानभिजातोऽपि काममस्तु बहुश्रुतः

अनायक इवाचक्षुर्मुह्यत्यूह्येषु कर्मसु

यो वा ह्यस्थिरसंकल्पो बुद्धिमानागतागमः

उपायज्ञोऽपि नालं स कर्म यापयितुं चिरम्

केवलात्पुनराचारात्कर्मणो नोपपद्यते

परिमर्शो विशेषाणामश्रुतस्येह दुर्मतेः

मन्त्रिण्यननुरक्ते तु विश्वासो न हि विद्यते

तस्मादननुरक्ताय नैव मन्त्रं प्रकाशयेत्

व्यथयेद्धि स राजानं मन्त्रिभिः सहितोऽनृजुः

मारुतोपहतच्छिद्रैः प्रविश्याग्निरिव द्रुमम्

संक्रुध्यत्येकदा स्वामी स्थानाच्चैवापकर्षति

वाचा क्षिपति संरब्धस्ततः पश्चात्प्रसीदति