Shanti Parva, Adhyaya 57

नित्योद्युक्तेन वै राज्ञा भवितव्यं युधिष्ठिर

प्रशाम्यते च राजा हि नारीवोद्यमवर्जितः

भगवानुशना चाह श्लोकमत्र विशां पते

तमिहैकमना राजन्गदतस्त्वं निबोध मे

द्वावेतौ ग्रसते भूमिः सर्पो बिलशयानिव

राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम्

तदेतन्नरशार्दूल हृदि त्वं कर्तुमर्हसि

संधेयानपि संधत्स्व विरोध्यांश्च विरोधय

सप्ताङ्गे यश्च ते राज्ये वैपरीत्यं समाचरेत्

गुरुर्वा यदि वा मित्रं प्रतिहन्तव्य एव सः

मरुत्तेन हि राज्ञायं गीतः श्लोकः पुरातनः

राज्याधिकारे राजेन्द्र बृहस्पतिमतः पुरा

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः

उत्पथप्रतिपन्नस्य परित्यागो विधीयते

बाहोः पुत्रेण राज्ञा च सगरेणेह धीमता

असमञ्जाः सुतो ज्येष्ठस्त्यक्तः पौरहितैषिणा

असमञ्जाः सरय्वां प्राक्पौराणां बालकान्नृप

न्यमज्जयदतः पित्रा निर्भर्त्स्य स विवासितः

ऋषिणोद्दालकेनापि श्वेतकेतुर्महातपाः

मिथ्या विप्रानुपचरन्संत्यक्तो दयितः सुतः

लोकरञ्जनमेवात्र राज्ञां धर्मः सनातनः

सत्यस्य रक्षणं चैव व्यवहारस्य चार्जवम्

न हिंस्यात्परवित्तानि देयं काले च दापयेत्

विक्रान्तः सत्यवाक्क्षान्तो नृपो न चलते पथः

गुप्तमन्त्रो जितक्रोधो शास्त्रार्थगतनिश्चयः

धर्मे चार्थे च कामे च मोक्षे च सततं रतः

त्रय्या संवृतरन्ध्रश्च राजा भवितुमर्हति

वृजिनस्य नरेन्द्राणां नान्यत्संवरणात्परम्

चातुर्वर्ण्यस्य धर्माश्च रक्षितव्या महीक्षिता

धर्मसंकररक्षा हि राज्ञां धर्मः सनातनः

न विश्वसेच्च नृपतिर्न चात्यर्थं न विश्वसेत्

षाड्गुण्यगुणदोषांश्च नित्यं बुद्ध्यावलोकयेत्

द्विट्छिद्रदर्शी नृपतिर्नित्यमेव प्रशस्यते

त्रिवर्गविदितार्थश्च युक्तचारोपधिश्च यः

कोशस्योपार्जनरतिर्यमवैश्रवणोपमः

वेत्ता च दशवर्गस्य स्थानवृद्धिक्षयात्मनः

अभृतानां भवेद्भर्ता भृतानां चान्ववेक्षकः

नृपतिः सुमुखश्च स्यात्स्मितपूर्वाभिभाषिता

उपासिता च वृद्धानां जिततन्द्रीरलोलुपः

सतां वृत्ते स्थितमतिः सन्तो ह्याचारदर्शिनः

न चाददीत वित्तानि सतां हस्तात्कदाचन

असद्भ्यस्तु समादद्यात्सद्भ्यः संप्रतिपादयेत्

स्वयं प्रहर्तादाता च वश्यात्मा वश्यसाधनः

काले दाता च भोक्ता च शुद्धाचारस्तथैव च

शूरान्भक्तानसंहार्यान्कुले जातानरोगिणः

शिष्टाञ्शिष्टाभिसंबन्धान्मानिनो नावमानिनः

विद्याविदो लोकविदः परलोकान्ववेक्षकान्

धर्मेषु निरतान्साधूनचलानचलानिव

सहायान्सततं कुर्याद्राजा भूतिपुरस्कृतः

तैस्तुल्यश्च भवेद्भोगैश्छत्रमात्राज्ञयाधिकः

प्रत्यक्षा च परोक्षा च वृत्तिश्चास्य भवेत्सदा

एवं कृत्वा नरेन्द्रो हि न खेदमिह विन्दति

सर्वातिशङ्की नृपतिर्यश्च सर्वहरो भवेत्

स क्षिप्रमनृजुर्लुब्धः स्वजनेनैव बाध्यते

शुचिस्तु पृथिवीपालो लोकचित्तग्रहे रतः

न पतत्यरिभिर्ग्रस्तः पतितश्चावतिष्ठते

अक्रोधनोऽथाव्यसनी मृदुदण्डो जितेन्द्रियः

राजा भवति भूतानां विश्वास्यो हिमवानिव

प्राज्ञो न्यायगुणोपेतः पररन्ध्रेषु तत्परः

सुदर्शः सर्ववर्णानां नयापनयवित्तथा