Shanti Parva, Adhyaya 35

कानि कृत्वेह कर्माणि प्रायश्चित्तीयते नरः

किं कृत्वा चैव मुच्येत तन्मे ब्रूहि पितामह

अकुर्वन्विहितं कर्म प्रतिषिद्धानि चाचरन्

प्रायश्चित्तीयते ह्येवं नरो मिथ्या च वर्तयन्

सूर्येणाभ्युदितो यश्च ब्रह्मचारी भवत्युत

तथा सूर्याभिनिर्मुक्तः कुनखी श्यावदन्नपि

परिवित्तिः परिवेत्ता ब्रह्मोज्झो यश्च कुत्सकः

दिधिषूपतिस्तथा यः स्यादग्रेदिधिषुरेव च

अवकीर्णी भवेद्यश्च द्विजातिवधकस्तथा

अतीर्थे ब्रह्मणस्त्यागी तीर्थे चाप्रतिपादकः

ग्रामयाजी च कौन्तेय राज्ञश्च परिविक्रयी

शूद्रस्त्रीवधको यश्च पूर्वः पूर्वस्तु गर्हितः

वृथापशुसमालम्भी वनदाहस्य कारकः

अनृतेनोपचर्ता च प्रतिरोद्धा गुरोस्तथा

यश्चाग्नीनपविध्येत तथैव ब्रह्मविक्रयी

एतान्येनांसि सर्वाणि व्युत्क्रान्तसमयश्च यः

अकार्याण्यपि वक्ष्यामि यानि तानि निबोध मे

लोकवेदविरुद्धानि तान्येकाग्रमनाः शृणु

स्वधर्मस्य परित्यागः परधर्मस्य च क्रिया

अयाज्ययाजनं चैव तथाभक्ष्यस्य भक्षणम्

शरणागतसंत्यागो भृत्यस्याभरणं तथा

रसानां विक्रयश्चापि तिर्यग्योनिवधस्तथा

आधानादीनि कर्माणि शक्तिमान्न करोति यः

अप्रयच्छंश्च सर्वाणि नित्यं देयानि भारत

दक्षिणानामदानं च ब्राह्मणस्वाभिमर्शनम्

सर्वाण्येतान्यकार्याणि प्राहुर्धर्मविदो जनाः

पित्रा विभजते पुत्रो यश्च स्याद्गुरुतल्पगः

अप्रजायन्नधर्मेण भवत्याधर्मिको जनः

उक्तान्येतानि कर्माणि विस्तरेणेतरेण च

यानि कुर्वन्नकुर्वंश्च प्रायश्चित्तीयते जनः

एतान्येव तु कर्माणि क्रियमाणानि मानवान्

येषु येषु निमित्तेषु न लिम्पन्त्यथ तच्छृणु

प्रगृह्य शस्त्रमायान्तमपि वेदान्तगं रणे

जिघांसन्तं निहत्याजौ न तेन ब्रह्महा भवेत्

अपि चाप्यत्र कौन्तेय मन्त्रो वेदेषु पठ्यते

वेदप्रमाणविहितं तं धर्मं प्रब्रवीमि ते

अपेतं ब्राह्मणं वृत्ताद्यो हन्यादाततायिनम्

न तेन ब्रह्महा स स्यान्मन्युस्तं मन्युमृच्छति

प्राणात्यये तथाज्ञानादाचरन्मदिरामपि

अचोदितो धर्मपरः पुनः संस्कारमर्हति

एतत्ते सर्वमाख्यातं कौन्तेयाभक्ष्यभक्षणम्

प्रायश्चित्तविधानेन सर्वमेतेन शुध्यति

गुरुतल्पं हि गुर्वर्थे न दूषयति मानवम्

उद्दालकः श्वेतकेतुं जनयामास शिष्यतः

स्तेयं कुर्वंस्तु गुर्वर्थमापत्सु न निबध्यते

बहुशः कामकारेण न चेद्यः संप्रवर्तते

अन्यत्र ब्राह्मणस्वेभ्य आददानो न दुष्यति

स्वयमप्राशिता यश्च न स पापेन लिप्यते

प्राणत्राणेऽनृतं वाच्यमात्मनो वा परस्य वा

गुर्वर्थे स्त्रीषु चैव स्याद्विवाहकरणेषु च

नावर्तते व्रतं स्वप्ने शुक्रमोक्षे कथंचन

आज्यहोमः समिद्धेऽग्नौ प्रायश्चित्तं विधीयते

पारिवित्त्यं च पतिते नास्ति प्रव्रजिते तथा

भिक्षिते पारदार्यं च न तद्धर्मस्य दूषकम्

वृथापशुसमालम्भं नैव कुर्यान्न कारयेत्

अनुग्रहः पशूणां हि संस्कारो विधिचोदितः

अनर्हे ब्राह्मणे दत्तमज्ञानात्तन्न दूषकम्

सकारणं तथा तीर्थेऽतीर्थे वा प्रतिपादनम्

स्त्रियस्तथापचारिण्यो निष्कृतिः स्याददूषिका

अपि सा पूयते तेन न तु भर्ता प्रदुष्यते