Adi Parva, Adhyaya 189

पुरा वै नैमिषारण्ये देवाः सत्रमुपासते

तत्र वैवस्वतो राजञ्शामित्रमकरोत्तदा

ततो यमो दीक्षितस्तत्र राज;न्नामारयत्किंचिदपि प्रजाभ्यः

ततः प्रजास्ता बहुला बभूवुः; कालातिपातान्मरणात्प्रहीणाः

ततस्तु शक्रो वरुणः कुबेरः; साध्या रुद्रा वसवश्चाश्विनौ च

प्रणेतारं भुवनस्य प्रजापतिं; समाजग्मुस्तत्र देवास्तथान्ये

ततोऽब्रुवँल्लोकगुरुं समेता; भयं नस्तीव्रं मानुषाणां विवृद्ध्या

तस्माद्भयादुद्विजन्तः सुखेप्सवः; प्रयाम सर्वे शरणं भवन्तम्

किं वो भयं मानुषेभ्यो यूयं सर्वे यदामराः

मा वो मर्त्यसकाशाद्वै भयं भवतु कर्हिचित्

मर्त्या ह्यमर्त्याः संवृत्ता न विशेषोऽस्ति कश्चन

अविशेषादुद्विजन्तो विशेषार्थमिहागताः

वैवस्वतो व्यापृतः सत्रहेतो;स्तेन त्विमे न म्रियन्ते मनुष्याः

तस्मिन्नेकाग्रे कृतसर्वकार्ये; तत एषां भवितैवान्तकालः

वैवस्वतस्यापि तनुर्विभूता; वीर्येण युष्माकमुत प्रयुक्ता

सैषामन्तो भविता ह्यन्तकाले; तनुर्हि वीर्यं भविता नरेषु

ततस्तु ते पूर्वजदेववाक्यं; श्रुत्वा देवा यत्र देवा यजन्ते

समासीनास्ते समेता महाबला; भागीरथ्यां ददृशुः पुण्डरीकम्

दृष्ट्वा च तद्विस्मितास्ते बभूवु;स्तेषामिन्द्रस्तत्र शूरो जगाम

सोऽपश्यद्योषामथ पावकप्रभां; यत्र गङ्गा सततं संप्रसूता

सा तत्र योषा रुदती जलार्थिनी; गङ्गां देवीं व्यवगाह्यावतिष्ठत्

तस्याश्रुबिन्दुः पतितो जले वै; तत्पद्ममासीदथ तत्र काञ्चनम्

तदद्भुतं प्रेक्ष्य वज्री तदानी;मपृच्छत्तां योषितमन्तिकाद्वै

का त्वं कथं रोदिषि कस्य हेतो;र्वाक्यं तथ्यं कामयेह ब्रवीहि

त्वं वेत्स्यसे मामिह यास्मि शक्र; यदर्थं चाहं रोदिमि मन्दभाग्या

आगच्छ राजन्पुरतोऽहं गमिष्ये; द्रष्टासि तद्रोदिमि यत्कृतेऽहम्

तां गच्छन्तीमन्वगच्छत्तदानीं; सोऽपश्यदारात्तरुणं दर्शनीयम्

सिंहासनस्थं युवतीसहायं; क्रीडन्तमक्षैर्गिरिराजमूर्ध्नि

तमब्रवीद्देवराजो ममेदं; त्वं विद्धि विश्वं भुवनं वशे स्थितम्

ईशोऽहमस्मीति समन्युरब्रवी;द्दृष्ट्वा तमक्षैः सुभृशं प्रमत्तम्

क्रुद्धं तु शक्रं प्रसमीक्ष्य देवो; जहास शक्रं च शनैरुदैक्षत

संस्तम्भितोऽभूदथ देवराज;स्तेनेक्षितः स्थाणुरिवावतस्थे

यदा तु पर्याप्तमिहास्य क्रीडया; तदा देवीं रुदतीं तामुवाच

आनीयतामेष यतोऽहमारा;न्मैनं दर्पः पुनरप्याविशेत

ततः शक्रः स्पृष्टमात्रस्तया तु; स्रस्तैरङ्गैः पतितोऽभूद्धरण्याम्

तमब्रवीद्भगवानुग्रतेजा; मैवं पुनः शक्र कृथाः कथंचित्

विवर्तयैनं च महाद्रिराजं; बलं च वीर्यं च तवाप्रमेयम्

विवृत्य चैवाविश मध्यमस्य; यत्रासते त्वद्विधाः सूर्यभासः

स तद्विवृत्य शिखरं महागिरे;स्तुल्यद्युतींश्चतुरोऽन्यान्ददर्श

स तानभिप्रेक्ष्य बभूव दुःखितः; कच्चिन्नाहं भविता वै यथेमे

ततो देवो गिरिशो वज्रपाणिं; विवृत्य नेत्रे कुपितोऽभ्युवाच

दरीमेतां प्रविश त्वं शतक्रतो; यन्मां बाल्यादवमंस्थाः पुरस्तात्

उक्तस्त्वेवं विभुना देवराजः; प्रवेपमानो भृशमेवाभिषङ्गात्

स्रस्तैरङ्गैरनिलेनेव नुन्न;मश्वत्थपत्रं गिरिराजमूर्ध्नि

स प्राञ्जलिर्विनतेनाननेन; प्रवेपमानः सहसैवमुक्तः

उवाच चेदं बहुरूपमुग्रं; द्रष्टा शेषस्य भगवंस्त्वं भवाद्य

तमब्रवीदुग्रधन्वा प्रहस्य; नैवंशीलाः शेषमिहाप्नुवन्ति

एतेऽप्येवं भवितारः पुरस्ता;त्तस्मादेतां दरिमाविश्य शेध्वम्

शेषोऽप्येवं भविता वो न संशयो; योनिं सर्वे मानुषीमाविशध्वम्

तत्र यूयं कर्म कृत्वाविषह्यं; बहूनन्यान्निधनं प्रापयित्वा

आगन्तारः पुनरेवेन्द्रलोकं; स्वकर्मणा पूर्वजितं महार्हम्

सर्वं मया भाषितमेतदेवं; कर्तव्यमन्यद्विविधार्थवच्च

गमिष्यामो मानुषं देवलोका;द्दुराधरो विहितो यत्र मोक्षः

देवास्त्वस्मानादधीरञ्जनन्यां; धर्मो वायुर्मघवानश्विनौ च

एतच्छ्रुत्वा वज्रपाणिर्वचस्तु; देवश्रेष्ठं पुनरेवेदमाह

वीर्येणाहं पुरुषं कार्यहेतो;र्दद्यामेषां पञ्चमं मत्प्रसूतम्

तेषां कामं भगवानुग्रधन्वा; प्रादादिष्टं सन्निसर्गाद्यथोक्तम्

तां चाप्येषां योषितं लोककान्तां; श्रियं भार्यां व्यदधान्मानुषेषु

तैरेव सार्धं तु ततः स देवो; जगाम नारायणमप्रमेयम्

स चापि तद्व्यदधात्सर्वमेव; ततः सर्वे संबभूवुर्धरण्याम्