Adi Parva, Adhyaya 155

अमर्षी द्रुपदो राजा कर्मसिद्धान्द्विजर्षभान्

अन्विच्छन्परिचक्राम ब्राह्मणावसथान्बहून्

पुत्रजन्म परीप्सन्वै शोकोपहतचेतनः

नास्ति श्रेष्ठं ममापत्यमिति नित्यमचिन्तयत्

जातान्पुत्रान्स निर्वेदाद्धिग्बन्धूनिति चाब्रवीत्

निःश्वासपरमश्चासीद्द्रोणं प्रतिचिकीर्षया

प्रभावं विनयं शिक्षां द्रोणस्य चरितानि च

क्षात्रेण च बलेनास्य चिन्तयन्नान्वपद्यत

प्रतिकर्तुं नृपश्रेष्ठो यतमानोऽपि भारत

अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गाकूले परिभ्रमन्

ब्राह्मणावसथं पुण्यमाससाद महीपतिः

तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रती द्विजः

तथैव नामहाभागः सोऽपश्यत्संशितव्रतौ

याजोपयाजौ ब्रह्मर्षी शाम्यन्तौ पृषतात्मजः

संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ

तारणे युक्तरूपौ तौ ब्राह्मणावृषिसत्तमौ

स तावामन्त्रयामास सर्वकामैरतन्द्रितः

बुद्ध्वा तयोर्बलं बुद्धिं कनीयांसमुपह्वरे

प्रपेदे छन्दयन्कामैरुपयाजं धृतव्रतम्

पादशुश्रूषणे युक्तः प्रियवाक्सर्वकामदः

अर्हयित्वा यथान्यायमुपयाजमुवाच सः

येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे

उपयाज कृते तस्मिन्गवां दातास्मि तेऽर्बुदम्

यद्वा तेऽन्यद्द्विजश्रेष्ठ मनसः सुप्रियं भवेत्

सर्वं तत्ते प्रदाताहं न हि मेऽस्त्यत्र संशयः

इत्युक्तो नाहमित्येवं तमृषिः प्रत्युवाच ह

आराधयिष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्पुनः

ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं स द्विजोत्तमः

उपयाजोऽब्रवीद्राजन्काले मधुरया गिरा

ज्येष्ठो भ्राता ममागृह्णाद्विचरन्वननिर्झरे

अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम्

तदपश्यमहं भ्रातुरसांप्रतमनुव्रजन्

विमर्शं संकरादाने नायं कुर्यात्कथंचन

दृष्ट्वा फलस्य नापश्यद्दोषा येऽस्यानुबन्धिकाः

विविनक्ति न शौचं यः सोऽन्यत्रापि कथं भवेत्

संहिताध्ययनं कुर्वन्वसन्गुरुकुले च यः

भैक्षमुच्छिष्टमन्येषां भुङ्क्ते चापि सदा सदा

कीर्तयन्गुणमन्नानामघृणी च पुनः पुनः

तमहं फलार्थिनं मन्ये भ्रातरं तर्कचक्षुषा

तं वै गच्छस्व नृपते स त्वां संयाजयिष्यति

जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन्

उपयाजवचः श्रुत्वा नृपतिः सर्वधर्मवित्

अभिसंपूज्य पूजार्हमृषिं याजमुवाच ह

अयुतानि ददान्यष्टौ गवां याजय मां विभो

द्रोणवैराभिसंतप्तं त्वं ह्लादयितुमर्हसि

स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्रह्मास्त्रे चाप्यनुत्तमः

तस्माद्द्रोणः पराजैषीन्मां वै स सखिविग्रहे

क्षत्रियो नास्ति तुल्योऽस्य पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः

कौरवाचार्यमुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः

द्रोणस्य शरजालानि प्राणिदेहहराणि च

षडरत्नि धनुश्चास्य दृश्यतेऽप्रतिमं महत्

स हि ब्राह्मणवेगेन क्षात्रं वेगमसंशयम्

प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः

क्षत्रोच्छेदाय विहितो जामदग्न्य इवास्थितः

तस्य ह्यस्त्रबलं घोरमप्रसह्यं नरैर्भुवि

ब्राह्ममुच्चारयंस्तेजो हुताहुतिरिवानलः

समेत्य स दहत्याजौ क्षत्रं ब्रह्मपुरःसरः

ब्रह्मक्षत्रे च विहिते ब्रह्मतेजो विशिष्यते

सोऽहं क्षत्रबलाद्धीनो ब्रह्मतेजः प्रपेदिवान्

द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं ब्रह्मवित्तमम्

द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेयं युधि दुर्जयम्

तत्कर्म कुरु मे याज निर्वपाम्यर्बुदं गवाम्

तथेत्युक्त्वा तु तं याजो याज्यार्थमुपकल्पयत्

गुर्वर्थ इति चाकाममुपयाजमचोदयत्

याजो द्रोणविनाशाय प्रतिजज्ञे तथा च सः