Adi Parva, Adhyaya 110

तं व्यतीतमतिक्रम्य राजा स्वमिव बान्धवम्

सभार्यः शोकदुःखार्तः पर्यदेवयदातुरः

सतामपि कुले जाताः कर्मणा बत दुर्गतिम्

प्राप्नुवन्त्यकृतात्मानः कामजालविमोहिताः

शश्वद्धर्मात्मना जातो बाल एव पिता मम

जीवितान्तमनुप्राप्तः कामात्मैवेति नः श्रुतम्

तस्य कामात्मनः क्षेत्रे राज्ञः संयतवागृषिः

कृष्णद्वैपायनः साक्षाद्भगवान्मामजीजनत्

तस्याद्य व्यसने बुद्धिः संजातेयं ममाधमा

त्यक्तस्य देवैरनयान्मृगयायां दुरात्मनः

मोक्षमेव व्यवस्यामि बन्धो हि व्यसनं महत्

सुवृत्तिमनुवर्तिष्ये तामहं पितुरव्ययाम्

अतीव तपसात्मानं योजयिष्याम्यसंशयम्

तस्मादेकोऽहमेकाहमेकैकस्मिन्वनस्पतौ

चरन्भैक्षं मुनिर्मुण्डश्चरिष्यामि महीमिमाम्

पांसुना समवच्छन्नः शून्यागारप्रतिश्रयः

वृक्षमूलनिकेतो वा त्यक्तसर्वप्रियाप्रियः

न शोचन्न प्रहृष्यंश्च तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः

निराशीर्निर्नमस्कारो निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः

न चाप्यवहसन्कंचिन्न कुर्वन्भ्रुकुटीं क्वचित्

प्रसन्नवदनो नित्यं सर्वभूतहिते रतः

जङ्गमाजङ्गमं सर्वमविहिंसंश्चतुर्विधम्

स्वासु प्रजास्विव सदा समः प्राणभृतां प्रति

एककालं चरन्भैक्षं कुलानि द्वे च पञ्च च

असंभवे वा भैक्षस्य चरन्ननशनान्यपि

अल्पमल्पं यथाभोज्यं पूर्वलाभेन जातु चित्

नित्यं नातिचरँल्लाभे अलाभे सप्त पूरयन्

वास्यैकं तक्षतो बाहुं चन्दनेनैकमुक्षतः

नाकल्याणं न कल्याणं प्रध्यायन्नुभयोस्तयोः

न जिजीविषुवत्किंचिन्न मुमूर्षुवदाचरन्

मरणं जीवितं चैव नाभिनन्दन्न च द्विषन्

याः काश्चिज्जीवता शक्याः कर्तुमभ्युदयक्रियाः

ताः सर्वाः समतिक्रम्य निमेषादिष्ववस्थितः

तासु सर्वास्ववस्थासु त्यक्तसर्वेन्द्रियक्रियः

संपरित्यक्तधर्मात्मा सुनिर्णिक्तात्मकल्मषः

निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो व्यतीतः सर्ववागुराः

न वशे कस्यचित्तिष्ठन्सधर्मा मातरिश्वनः

एतया सततं वृत्त्या चरन्नेवंप्रकारया

देहं संधारयिष्यामि निर्भयं मार्गमास्थितः

नाहं श्वाचरिते मार्गे अवीर्यकृपणोचिते

स्वधर्मात्सततापेते रमेयं वीर्यवर्जितः

सत्कृतोऽसक्तृतो वापि योऽन्यां कृपणचक्षुषा

उपैति वृत्तिं कामात्मा स शुनां वर्तते पथि

एवमुक्त्वा सुदुःखार्तो निःश्वासपरमो नृपः

अवेक्षमाणः कुन्तीं च माद्रीं च समभाषत

कौसल्या विदुरः क्षत्ता राजा च सह बन्धुभिः

आर्या सत्यवती भीष्मस्ते च राजपुरोहिताः

ब्राह्मणाश्च महात्मानः सोमपाः संशितव्रताः

पौरवृद्धाश्च ये तत्र निवसन्त्यस्मदाश्रयाः

प्रसाद्य सर्वे वक्तव्याः पाण्डुः प्रव्रजितो वनम्

निशम्य वचनं भर्तुर्वनवासे धृतात्मनः

तत्समं वचनं कुन्ती माद्री च समभाषताम्

अन्येऽपि ह्याश्रमाः सन्ति ये शक्या भरतर्षभ

आवाभ्यां धर्मपत्नीभ्यां सह तप्त्वा तपो महत्

त्वमेव भविता सार्थः स्वर्गस्यापि न संशयः

प्रणिधायेन्द्रियग्रामं भर्तृलोकपरायणे

त्यक्तकामसुखे ह्यावां तप्स्यावो विपुलं तपः

यदि आवां महाप्राज्ञ त्यक्ष्यसि त्वं विशां पते

अद्यैवावां प्रहास्यावो जीतिवं नात्र संशयः

यदि व्यवसितं ह्येतद्युवयोर्धर्मसंहितम्

स्ववृत्तिमनुवर्तिष्ये तामहं पितुरव्ययाम्

त्यक्तग्राम्यसुखाचारस्तप्यमानो महत्तपः

वल्कली फलमूलाशी चरिष्यामि महावने