भविष्यपर्व, अध्याय 125: हंसडिम्भकोपाख्याने

सात्यकिडिम्भकयोर्युद्धम् SAtyaki - Dimbhaka battle सात्यकिडिम्भकयोः युद्धं वैशम्पायन उवाच ।

युद्धं चक्रतुरत्यर्थं ततो डिम्भकसात्यकी ।

तावुभौ बलिनौ वीरौ विख्यातौ क्षत्रियेषु च ॥ १॥

कृतश्रमौ महायुद्धे सततं वृद्धसेविनौ ।

सात्यकिर्दशभिर्वीरो डिम्भकं वेदपारगम् ॥ २॥

अविध्यन्निशितैर्बाणैः स्तने वक्त्रे तथोरसि ।

स तेन विद्धो बलिना डिम्भकः क्षत्रियोत्तमः ॥ ३॥

नाराचैः पञ्चसाहस्रैर्विव्याध युधि गर्वितः ।

तानन्तरे वृष्णिवीरो निषिद्धन् निनदन् ब्रुवन् ॥ ४॥

अथ क्रुद्धो नृपवरो विद्धः सप्तभिराशुगैः ।

पुनः शतसहस्रेण प्रत्यविध्यत सात्यकिम् ॥ ५॥

सात्यकिस्त्वथ विक्रान्तो धनुश्चिच्छेद तस्य तत् ।

अर्धचन्द्रेण तीक्ष्णेन डिम्भकस्य स यादवः ॥ ६॥

आजघ्ने डिम्भको वीरश्चापमादाय चापरम् ।

क्षुरप्रेणाथ रौद्रेण तैलधौतेन विक्रमी ॥ ७॥

स तेन विद्धो बाणेन वमञ्छोणितकं नृप ।

अतीव शुशुभे राजन् वसन्ते किंशुको यथा ॥ ८॥

धनुश्चिच्छेद भूयस्तु गृहीतं यत्पुनर्महत् ।

ततोऽन्यद् धनुरादाय डिम्भको यादवेश्वरम् ॥ ९॥

जघान निशितैर्बाणैः सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ।

स धनुः पुनरत्युग्रं चिच्छेद युधि सात्यकिः ॥ ३.१२५.१०॥

शरेण तीक्ष्णपुङ्खेन डिम्भकस्य दुरात्मनः ।

ततोऽन्यद् धनुरादाय सत्वरं स नृपोत्तमः ॥ ११॥

धनुषा तेन राजेन्द्र सात्यकिं विव्यधे पुनः ।

एवं धनूंषि राजेन्द्र शतं पञ्च च पञ्च च ॥ १२॥

छित्त्वा ननाद शैनेयः सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ।

धनुषी तौ परित्यज्य वीरौ डिम्भकसात्यकी ॥ १३॥

खड्गौ प्रगृह्य चात्युग्रौ युद्धाय समुपस्थितौ ।

तौ हि खङ्गविदां श्रेष्ठौ वीरौ डिम्भकसात्यकी ॥ १४॥

दौःशासनिर्महाभागः सौमदत्तिस्तथैव च ।

अभिमन्युश्च विक्रान्तो नकुलश्च तथैव च ॥ १५॥

एते खङ्गविदां श्रेष्ठाः कीर्तिता युधि सत्तमाः ।

एतेष्वेतौ नृपश्रेष्ठौ षट्सु वै नृपसत्तम ॥ १६॥

तावेतावसिना युद्धं चक्रतुर्युद्धलालसौ ।

भ्रान्तमुद्भ्रान्तमाविद्धं प्रविद्धं बाहुनिःसृतम् ॥ १७॥

आकरं विकरं भिन्नं निर्मर्यादममानुषम् ।

सङ्कोचितं कुलचितं सव्यजानु विजानु च ॥ १८॥

आहिकं चित्रकं क्षिप्तं कुसुम्बं लम्बनं धृतम् ।

सर्वबाहु विनिर्बाहु सव्येतरमथोत्तरम् ॥ १९॥

त्रिबाहु तुङ्गबाहुत्वं सव्योन्नतमुदासि च ।

पट्टिकं मौष्टिकं चैव यौधिकं प्रथितं तथा ॥ ३.१२५.२०॥

इति प्रकारान् द्वात्रिंशच्चक्रतुः खड्गयोधिनौ ।

पुनः पुनः प्रहरन्तौ न च श्रममुपेयतुः ॥ २१॥

पुष्करस्थौ महाराज युद्धाय कृतनिश्चयौ ।

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ २२॥

तुष्टुवुस्तौ महाराज जये कृतपरिश्रमौ ।

अहो वीर्यमहो धैर्यमनयोर्बाहुशालिनोः ॥ २३॥

एतावेव रणे शक्तौ खड्गे धनुषि पारगौ ।

एकः शिष्यो गिरीशस्य द्रोणस्यान्यो हि धीमतः ॥ २४॥

अर्जुनः सात्यकिश्चैव वासुदेवो जगत्पतिः ।

त्रय एते महावीराः प्रथिताः सङ्गरे सदा ॥ २५॥

डिम्भकः शक्तिभृच्छर्वस्त्रय एते महारथाः ।

प्रसिद्धाः सर्व एवैते वीर्येषु च बलेषु च ॥ २६॥

इति ते देवगन्धर्वाः सिद्धा यक्षा महोरगाः ।

दिविस्थिताः समं ब्रूयुर्युद्धदर्शनलालसाः ॥ २७॥