भविष्यपर्व, अध्याय 33: वाराहे

वराहप्रादुर्भाववर्णनम् The description of varAha prAdurbhAva वाराहावतारस्य उपक्रमः जनमेजय उवाच ।

प्रादुर्भावः पुराणेषु विष्णोरमिततेजसः ।

सतां कथयतां विप्र वाराह इति नः श्रुतः ॥ १॥

न जानतेऽस्य चरितं न विधिं नैव विस्तरम् ।

न कर्म गुणवद्भावं न हेतुं न मनीषितम् ॥ २॥

किमात्मको वराहोऽसौ का मूर्तिः कास्य देवता ।

किमाचारः किं प्रभावः किं वा तेन पुरा कृतम् ॥ ३॥

एतन्मे संशयत्वेन वाराहं श्रुतिविस्तरम् ।

यज्ञार्थं च समेतानां द्विजातीनां महात्मनाम् ॥ ४॥

वैशम्पायन उवाच ।

एतत् ते कथयिष्यामि पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।

नानाश्रुतिसमायुक्तं कृष्णद्वैपायनेरितम् ।

महावराहचरितं कृष्णस्याद्भुतकर्मणः ॥ ५॥

यथा नारायणो राजन् वाराहं वपुरास्थितः ।

दंष्ट्र्या गां समुद्रस्थामुज्जहारारिसूदनः ॥ ६॥

छान्दसीभिरुदाराभिः श्रुतिभिः समलङ्कृतः ।

शुचिः प्रयत्नवान् भूत्वा निबोध जनमेजय ॥ ७॥

इदं पुराणं परमं पुण्यं वेदैश्च सम्मितम् ।

नानाश्रुतिसमायुक्तं नास्तिकाय न कीर्तयेत् ॥ ८॥

पुराणमेतदखिलं साङ्ख्यं योगं तथैव च ।

कार्त्स्न्येन विधिना प्रोक्तं योऽस्यार्थं ज्ञास्यते पुमान् ॥ ९॥

विश्वेदेवास्तथा साध्या रुद्रादित्यास्तथाश्विनौ ।

प्रजानां पतयश्चैव सप्त चैव महर्षयः ॥ ३.३३.१०॥

मनःसङ्कल्पजाश्चैव पूर्वजाश्च महर्षयः ।

वसवोऽप्सरसश्चैव गन्धर्वा यक्षराक्षसाः ॥ ११॥

दैत्याः पिशाचा नागाश्च भूतानि विविधानि च ।

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा म्लेच्छादयो भुवि ॥ १२॥

चतुष्पदानि सर्वाणि तिर्यग्योनिगतानि च ।

जङ्गमानि च सत्त्वानि यच्चान्यज्जीवसंज्ञितम् ॥ १३॥

पूर्णे युगसहस्रान्ते ब्राह्मेऽहनि तथागते ।

निर्वाणे सर्वभूतानां सर्वोत्पातसमुद्भवे ॥ १४॥

हिरण्यरेतास्त्रिशिखस्ततो भूत्वा वृषाकपिः ।

शिखाभिर्विविधाँल्लोकान् संशोषयति देहिनः ॥ १५॥

दह्यमानास्ततस्तस्य तेजोराशिभिरग्रतः ।

विवर्णवर्णा दग्धाङ्गा हतार्चिष्मद्भिराननैः ॥ १६॥

साङ्गोपनिषदा वेदा इतिहासपुरोगमाः ।

सर्वविद्याश्रयाश्चैव सत्यधर्मपरायणाः ॥ १७॥

ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा छन्दतो विश्वतोमुखम् ।

सर्वे देवगणाश्चैव त्रयस्त्रिंशच्च कोटयः ॥ १८॥

तस्मिन्नहनि सम्प्राप्ते तं हंसं महदक्षरम् ।

प्रविशन्ति महायोगं हरिं नारायणं प्रभुम् ॥ १९॥

तेषां भूयः प्रविष्टानां निधनोत्पत्तिरुच्यते ।

यथा सूर्यस्य सततमुदयास्तमयाविह ॥ ३.३३.२०॥

पूर्णे युगसहस्रान्ते कल्पो निःशेष उच्यते ।

तस्मिञ्जीवकृतं सर्वं निःशेषमवतिष्ठते ॥ २१॥

संहृत्य लोकान् सर्वान् स सदेवासुरपन्नगान् ।

कृत्वाऽऽत्मगर्भे भगवानास्त एको जगद्गुरुः ॥ २२॥

यः स्रष्टा सर्वभूतानां कल्पान्तेषु पुनः पुनः ।

अव्यक्तः शाश्वतो देवस्तस्य सर्वमिदं जगत् ॥ २३॥

नष्टार्ककिरणे लोके चन्द्ररश्मिविवर्जिते ।

त्यक्तभूताग्निपवने क्षीणयज्ञवषट्क्रिये ॥ २४॥

अपक्षिगणसङ्घाते सर्वप्राण्यचरे पथि ।

अमर्यादाकुले रौद्रे सर्वतस्तमसावृते ॥ २५॥

अदृश्ये सर्वलोकेऽस्मिन्नभावे सर्वकर्मणाम् ।

प्रशान्ते सर्वसम्पाते नष्टे वैरपरिग्रहे ॥ २६॥

गते स्वभावसंस्थानं लोके नारायणात्मके ।

परमेष्ठी हृषीकेशः शयनायोपचक्रमे ॥ २७॥

पीतवासा लोहिताक्षः कृष्णो जीमूतसन्निभः ।

शिखासहस्रविकचं जटाभारं समुद्वहन् ॥ २८॥

श्रीवत्सकलिलं पुण्यं रक्तचन्दनभूषितम् ।

वक्षो बिभ्रन्महाबाहुः सविद्युदिव तोयदः ॥ २९॥

पुण्डरीकसहस्रस्य मालास्य शुशुभे तदा ।

पत्नी चैव स्वयं लक्ष्मीर्देहमावृत्य तिष्ठति ॥ ३.३३.३०॥