भविष्यपर्व, अध्याय 29: पौष्करे

देवासुराणां तपःसिद्धिः DevAsurANAM tapaHsiddhiH तपसःप्रभावेण देवानां उत्कर्षं जनमेजय उवाच ।

संयुज्य तपसा देवाः किमकुर्वंस्ततः परम् ।

न हि तद् विद्यते लोके तपसा यन्न लभ्यते ॥ १॥

वैशम्पायन उवाच ।

अथ दीक्षां समास्थाय सर्वे विष्णुमया गणाः ।

पुष्करादग्निमुद्धृत्य प्रणीय च यथाविधि ॥ २॥

वहुवुर्मन्त्रविधिना ब्राह्मणा मन्त्रचोदिताः ।

हविषा मन्त्रपूतेन यथा वै विधिरेव च ॥ ३॥

स चाग्निर्विधिवत्तत्र वर्धते ब्रह्मतेजसा ।

तेजोभिर्बहुलीभूतः प्रभुः पुरुषविग्रहः ॥ ४॥

ब्रह्मदण्ड इति ख्यातो वपुषा निर्दहन्निव ।

दिव्यरूपप्रहरणो ह्यसिचर्मधनुर्धरः ॥ ५॥

सगदो लाङ्गली चक्री शरी चर्मी परश्वधी ।

शूली वज्री स्वङ्गपाणिः शक्तिमान् वरकार्मुकः ॥ ६॥

विष्णुश्चक्रधरः खड्गी मुसली लाङ्गलायुधः ।

नरो लाङ्गलमालम्ब्य मुसलं च महाबलः ॥ ७॥

वज्रमिन्द्रस्तपोयोगाच्छतपर्याणमक्षिपत् ।

रुद्रः शूलं पिनाकं च मनसाधारयद् भुवि ॥ ८॥

मृत्युर्दण्डं पाशमापः कालः शक्तिमगृह्णत ।

जग्राह परशुं त्वष्टा कुबेरश्च परश्वधम् ॥ ९॥

निर्विकारैः समायुक्ताः शतशोऽथ सहस्रशः ।

विश्वकर्मा च त्वष्टा च चक्राते ह्यायुधं बहु ॥ ३.२९.१०॥

इन्द्रायाग्निरथं प्रादात् सूर्याय च प्रतापिने ।

परमात्मा ददौ कृष्णो रुद्राय च महात्मने ॥ ११॥

छन्दोभिरेव त्वष्टा च स चकाराथ वाहिनीं विश्वकर्मा विमानानि चकार बहुभिः क्रमैः ॥ १२॥

शरीरांशं समुद्धृत्य विष्णुः सत्यपराक्रमः ।

पुष्करात् पर्वणि वनात् पृतनार्थं प्रवर्तयन् ॥ १३॥

द्यां चैव सूर्यऋक्षाणां वाचा वै समकल्पयत् ।

यथा स पूज्यः सङ्ग्रामे शत्रून् निर्बिभिदे रणे ॥ १४॥

स तं दण्डं समुचितं निर्विकारं समाहितम् ।

ब्रह्मा जग्राह विधिना अन्तर्धानगतः प्रभुः ॥ १५॥

स्वैः प्रभावैश्च विधिना सोऽस्त्रग्रामं चतुर्विधम् ।

ऐन्द्रमाग्नेयवायव्ये रौद्रं रौद्रेण वर्चसा ॥ १६॥

एभिर्विकारैः संयुक्ता दितेः पुत्रा महाबलाः ।

तपसा शिक्षया चैव स्वास्त्रैः प्रहरणैरपि ॥ १७॥

बलेन चतुरङ्गेण वीर्येण सुसमाहिताः ।

अप्रधृष्या रणे सर्वे समपद्यन्त वै तदा ॥ १८॥

ते विहाय गुहामध्यं सभाण्डोपस्करे रथे ।

मन्दरस्य गिरेः पादे विचेरुर्वसुधातले ॥ १९॥

चतुरङ्गं बलं सर्वं संहृत्य तमसः प्रभुः ।

विष्णुरेव महायोगांश्चचार वसुधातले ॥ ३.२९.२०॥

भूयोऽन्यत्तप आसेदुश्चरन्तो ब्राह्मणैः सह ।

तैश्च सर्वैः सुरगणैर्धर्मचीरनिवासिभिः ॥ २१॥