हरिवंशपर्व, अध्याय 127: सप्तविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

ब्रह्मधस्य नागपाशमोचनं, कृष्णस्य वरुणालयगमनं, वरुणेन सह युद्धं, द्वारकाप्रत्यागमनं च Aniruddha freed, kRiShNa returns to dvAraka after a battle with varuNa अनिरुद्धस्य नागपाशतः मुक्तिः, तेन श्रीकृष्णादीनां वन्दनं, नारदस्य कथनेन तस्य वीर्यविवाहं, उषायाः विदायम, सर्वेषां द्वारकायां प्रस्थानम्, मार्गे श्रीकृष्णेन वरुणोपरि जयः, वरुणेन श्रीकृष्णस्य स्तुतिः पूजा च, श्रीकृष्णस्यागमनेन द्वारकावासिनां हर्षं, भगवतः आदेशात् पुरवासिभिः देवानां वन्दनं, इन्द्रेण श्रीकृष्णस्य प्रशंसा, सर्वेषां देवानां ऋषीणां च स्व स्व स्थाने गमनं वैशम्पायन उवाच ।

एवं वरान् बहून् प्राप्य बाणः प्रीतमनाऽभवत् ।

जगाम सह रुद्रेण महाकालत्वमागतः ॥ १॥

वासुदेवोऽपि बहुधा नारदं पर्यपृच्छत ।

क्वानिरुद्धोऽस्ति भगवन्संयतो नागबन्धनैः ॥ २॥

श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन स्नेहक्लिन्नं हि मे मनः ।

अनिरुद्धे हृते वीरे क्षुभिता द्वारका पुरी ॥ ३॥

शीघ्रं तं मोक्षयिष्यामो यदर्थं वयमागताः ।

अद्य तं नष्टशत्रुं वै द्रष्टुमिच्छामहे वयम् ॥ ४॥

स प्रदेशस्तु भगवन् विदितस्तव सुव्रत ।

एवमुक्तस्तु कृष्णेन नारदः प्रत्यभाषत ॥ ५॥

कन्यापुरे कुमारोऽसौ बद्धो नागैश्च माधव ।

एतस्मिन्नन्तरे शीघ्रं चित्रलेखा ह्युपस्थिता ॥ ६॥

बाणस्योत्तमशर्वस्य दैत्येन्द्रस्य महात्मनः ।

इदमन्तःपुरं देव प्रविशस्व यथासुखम् ॥ ७॥

ततः प्रविष्टास्ते सर्वे ह्यनिरुद्धस्य मोक्षणे ।

बलः सुपर्णः कृष्णस्तु प्रद्युम्नो नारदस्तथा ॥ ८॥

ततो दृष्ट्वैव गरुडं येऽनिरुद्धशरीरगाः ।

शररूपा महासर्पा वेष्टयित्वा तनुं स्थिताः ९ ॥

ते सर्वे सहसा देहात् तस्य निःसृत्य भोगिनः ।

क्षितिं समभिवर्तित्वा प्रकृत्यावस्थिताः शराः ॥ २.१२७.१०॥

दृष्टः स्पृष्टश्च कृष्णेन सोऽनिरुद्धो महायशाः ।

स्थितः प्रीतमना भूत्वा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ ११॥

अनिरुद्ध उवाच ।

देवदेव सदा युद्धे जेता त्वमसि केशव ।

न शक्तः प्रमुखे स्थातुं साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १२॥

ततो महाबलं देवं बलभद्रं यशस्विनम् ।

अभिवादयते हृष्टः सोऽनिरुद्धो महामनाः ॥ १३॥

माधवं च महात्मानमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।

खगोत्तमं महावीर्यं सुपर्णमभिवाद्य च ॥ १४॥

ततो मकरकेतुं च चित्रबाणधरं प्रभुम् ।

पितरं सोऽभ्युपागम्य प्रद्युम्नमभिवादयत् ॥ १५॥

सखीगणधृता चैव सा चोषा भवने स्थिता ।

बलं चातिबलं चैव वासुदेवं सुदुर्जयम् ॥ १६॥

असङ्ख्यातगतिं चैव सुपर्णमभिवाद्य च ।

पुष्पबाणधरं चैव लज्जमानाभ्यवादयत् ॥ १७॥

ततः शक्रस्य वचनान्नारदः परमद्युतिः ।

वासुदेवसमीपं स प्रहसन् पुनरागतः ॥ १८॥

वर्द्धापयति तं देवं गोविन्दं शत्रुसूदनम् ।

दिष्ट्या वर्द्धसि गोविन्द अनिरुद्धसमागमात् ॥ १९॥

ततोऽनिरुद्धसहिता नारदं प्रणताः स्थिताः ।

आशीर्भिर्वर्द्धयित्वा च देवर्षिः कृष्णमब्रवीत् ॥ २.१२७.२०॥

अनिरुद्धस्य वीर्याख्यो विवाहः क्रियतां विभो ।

जम्बूलमालिकां द्रष्टुं श्रद्धा हि मम जायते ॥ २१॥

ततः प्रहसिताः सर्वे नारदस्य वचःश्रवात् ।

कृष्णः प्रोवाच भगवन्क्रियतामाशु मा चिरम् ॥ २२॥

एतस्मिन्नन्तरे तात कुम्भाण्डः समुपस्थितः ।

वैवाहिकांस्तु सम्भारान्गृह्य कृष्णं नमस्य तु ॥ २३॥

कुम्भाण्ड उवाच ।

कृष्ण कृष्ण महाबाहो भव त्वमभयप्रदः ।

शरणागतोऽस्मि देवेश प्रसीदैषोऽञ्जलिस्तव ॥ २४॥

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वं प्रागेव चाच्युतः ।

अभयं यच्छते तस्मै कुम्भाण्डाय महात्मने ॥ २५॥

कुम्भाण्ड मन्त्रिणां श्रेष्ठ प्रीतोऽस्मि तव सुव्रत ।

सुकृतं ते विजानामि राष्ट्रिकोऽस्तु भवानिह ॥ २६॥

सज्ञातिपक्षः सुसुखी निर्वृतोऽस्तु भवानिह ।

राज्यं च ते मया दत्तं चिरं जीव ममाश्रयात् ॥ २७॥

एवं दत्त्वा राज्यमस्मै कुम्भाण्डाय महात्मने ।

विवाहमकरोत् तस्यानिरुद्धस्य जनार्दनः ।

ततस्तु भगवान् वह्निस्तत्र स्वयमुपस्थितः ॥ २८॥

स विवाहोऽनिरुद्धस्य नक्षत्रे च शुभेऽभवत् ।

ततोऽप्सरोगणश्चैव कौतुकं कर्तुमुद्यतः ॥ २९॥

स्नातस्त्वलङ्कृतस्तत्र सोऽनिरुद्धः स्वभार्यया ।

ततः स्निग्धैः शुभैर्वाक्यैर्गन्धर्वाश्च जगुस्तदा ॥ २.१२७.३०॥