हरिवंशपर्व, अध्याय 125: पञ्चविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

ब्रह्मवाक्यात्कृष्णबाणयोर्युद्धनिवृत्तिः, पितामहजिज्ञासया मार्कण्डेयकर्तृतं हरिहरमाहात्म्यकीर्तनं स्तवकथनं च Fighting stops between rudra and KRiShNa and hymn to harihara श्रीकृष्णकस्य जृम्भास्त्रेण भगवतः शङ्करस्य जृम्भायाः वशीभूतभवनं, ब्रह्मणा शिवं विष्णोः सह तस्य एकत्वस्य स्मारणं, ब्रह्मणः पृच्छाकरणोपरि मार्कण्डेयेन हरिहरस्य एकत्वं स्थापयित्वा माहात्म्यसहितं हरिहरात्मकस्य स्तोत्रस्य वर्णनं वैशम्पायन उवाच ।

अन्धकारीकृते लोके प्रदीप्ते त्र्यम्बके तथा ।

न नन्दी नापि च रथो न रुद्रः प्रत्यदृश्यत ॥ १॥

द्विगुणं दीप्तदेहस्तु रोषेण च बलेन च ।

त्रिपुरान्तकरो बाणं जग्राह स चतुर्मुखम् ॥ २॥

सन्दधत् कार्मुकं चैव क्षेप्तुकामस्त्रिलोचनः ।

विज्ञातो वासुदेवेन चित्तज्ञेन महात्मना ॥ ३॥

जृम्भणं नाम सोऽप्यस्त्रं जग्राह पुरुषोत्तमः ।

हरं सञ्जृम्भयामास क्षिप्रकारी महाबलः ॥ ४॥

सशरः सधनुश्चैव हरस्तेनाशु जृम्भितः ।

संज्ञां न लेभे भगवान् विजेतासुररक्षसाम् ॥ ५॥

सशरं सधनुष्कं च दृष्ट्वाऽऽत्मानं विजृम्भितम् ।

बलोन्मत्तोऽथ बाणोऽसौ शर्वं चोदयतेऽसकृत् ॥ ६॥

ततो ननाद भूतात्मा स्निग्धगम्भीरया गिरा ।

प्रध्मापयामास तदा कृष्णः शङ्खं महाबलः ॥ ७॥

पाञ्चजन्यस्य घोषेण शार्ङ्गविस्फूर्जितेन च ।

देवं विजृम्भितं दृष्ट्वा सर्वभूतानि तत्रसुः ॥ ८॥

एतस्मिन्नन्तरे तत्र रुद्रस्य पार्षदा रणे ।

मायायुद्धं समाश्रित्य प्रद्युम्नं पर्यवारयन् ॥ ९॥

सर्वांस्तु निद्रावशगान्कृत्वा मकरकेतुमान् ।

दानवान् नाशयत् तत्र शरजालेन वीर्यवान् ।

प्रमाथगणभूयिष्ठांस्तत्र तत्र महाबलान् ॥ २.१२५.१०॥

ततस्तु जृम्भमाणस्य देवस्याक्लिष्टकर्मणः ।

ज्वाला प्रादुरभूद्वक्त्राद्दहन्तीव दिशो दश ॥ ११॥

ततस्तु धरणीदेवी पीड्यमाना महात्मभिः ।

ब्रह्माणं विश्वधातारं वेपमानाभ्युपागमत् ॥ १२॥

पृथिव्युवाच ।

देवदेव महाबाहो पीड्यामि परमौजसा ।

कृष्णरुद्रभराक्रान्ता भविष्यैकार्णवा पुनः ॥ १३॥

अविषह्यमिमं भारं चिन्तयस्व पितामह ।

लघ्वीभूता यथा देव धारयेयं चराचरम् ॥ १४॥

ततस्तु काश्यपीं देवीं प्रत्युवाच पितामहः ।

मुहूर्तं धारयात्मानमाशु लघ्वी भविष्यसि ॥ १५॥

वैशम्पायन उवाच ।

दृष्ट्वा तु भगवान् ब्रह्मा रुद्रं वचनमब्रवीत् ।

सृष्टो महासुरवधः किं भूयः परिरक्ष्यते ॥ १६॥

न च युद्धं महाबाहो तव कृष्णेन रोचते ।

न च बुध्यसि कृष्णं त्वमात्मानं तु द्विधा कृतम् ॥ १७॥

ततः शरीरयोगाद्धि भगवानव्ययः प्रभुः ।

प्रविश्य पश्यते कृत्स्नांस्त्रींल्लोकान्सचराचरान् ॥ १८॥

प्रविश्य योगं योगात्मा वरांस्ताननुचिन्तयन् ।

द्वारवत्यां यदुक्तं च तदनुस्मृत्य सर्वशः ।

जगाद नोत्तरं किञ्चिन्निवृत्तो ह्यभवत् तदा ॥ १९॥

आत्मानं कृष्णयोनिस्थं पश्यत ह्येकयोनिजम् ।

ततो निःसृत्य रुद्रस्तु न्यस्तवादोऽभवन्मृधे ॥ २.१२५.२०॥

ब्रह्माणं चाब्रवीद् रुद्रो न योत्स्ये भगवन्निति ।

कृष्णेन सह सङ्ग्रामे लघ्वी भवतु मेदिनी ॥ २१॥

ततः कृष्णोऽथ रुद्रश्च परिष्वज्य परस्परम् ।

परां प्रीतिमुपागम्य सङ्ग्रामादपजग्मतुः ॥ २२॥

न च तौ पश्यते कञ्चिद्योगिनौ योगमागतौ ।

एको ब्रह्मा तथा कृत्वा पश्यँल्लोकान्पितामहः ॥ २३॥

उवाचैतत् समुद्दिश्य मार्कण्डेयं सनारदम् ।

पार्श्वस्थं परिपप्रच्छ ज्ञात्वा वै दीर्घदर्शिनम् ॥ २४॥

पितामह उवाच ।

मन्दरस्य गिरेः पार्श्वे नलिन्यां भवकेशवौ ।

रात्रौ स्वप्नान्तरे ब्रह्मन्मया दृष्टौ हराच्युतौ ॥ २५॥

हरं च हरिरूपेण हरिं च हररूपिणम् ।

शङ्खचक्रगदापाणिं पीताम्बरधरं हरम् ॥ २६॥

त्रिशूलपट्टिशधरं व्याघ्रचर्मधरं हरिम् ।

गरुडस्थं चापि हरं हरिं च वृषभध्वजम् ॥ २७॥

विस्मयो मे महान्ब्रह्मन् दृष्ट्वा तत्परमाद्भुतम् ।

एतदाचक्ष्व भगवन् याथातथ्येन सुव्रत ॥ २८॥

मार्कण्डेय उवाच ।

शिवाय विष्णुरूपाय विष्णवे शिवरूपिणे ।

यथान्तरं न पश्यामि तेन तौ दिशतः शिवम् ॥ २९॥

अनादिमध्यनिधनमेतदक्षरमव्ययम् ।

तदेव ते प्रवक्ष्यामि रूपं हरिहरात्मकम् ॥ २.१२५.३०॥