हरिवंशपर्व, अध्याय 107: शम्बरवधे

शम्बरवधः Shambara eliminated प्रद्युम्नेन शम्बरासुरस्य वधं वैशम्पायन उवाच ।

शम्बरस्तु ततः क्रुद्धो मुद्गरं तं समाददे ।

मुद्गरे गृह्यमाणे तु द्वादशार्काः समुत्थिताः ॥ १॥

पर्वताश्चलिताः सर्वे तथैव वसुधातलम् ।

उन्मार्गाः सागरा याताः सङ्क्षुब्धाश्चापि देवताः ॥ २॥

गृध्रचक्राकुलं व्योम उल्कापातो बभूव ह ।

ववर्ष रुधिरं देवः परुषं पवनो ववौ ॥ ३॥

एवं दृष्ट्वा महोत्पातान् प्रद्युम्नः स त्वरान्वितः ।

अवतीर्य रथाद् वीरः कृताञ्जलिपुटः स्थितः ॥ ४॥

देवीं सस्मार मनसा पार्वतीं शङ्करप्रियाम् ।

प्रणम्य शिरसा देवीं स्तोतुं समुपचक्रमे ॥ ५॥

प्रद्युम्न उवाच ।

ॐ नमः कात्यायन्यै गिरीशायै नमो नमः ।

नमस्त्रैलोक्यमायायै कात्यायन्यै नमो नमः ॥ ६॥

नमः शत्रुविनाशिन्यै नमो गौर्यै शिवप्रिये ।

नमस्ये शुम्भमथनीं निशुम्भमथनीमपि ॥ ७॥

कालरात्रि नमस्तुभ्यं कौमार्यै च नमो नमः ।

कान्तारवासिनीं देवीं नमस्यामि कृताञ्जलिः ॥ ८॥

विन्ध्यवासिनीं दुर्गघ्नां रणदुर्गां रणप्रियाम् ।

नमस्यामि महादेवीं जयां च विजयां तथा ॥ ९॥

अपराजितां नमस्येऽहमजितां शत्रुनाशिनीम् ।

घण्टाहस्तां नमस्यामि घण्टामालाकुलां तथा ॥ २.१०७.१०॥

त्रिशूलिनीं नमस्यामि महिषासुरघातिनीम् ।

सिंहवाहां नमस्यामि सिंहप्रवरकेतनाम् ॥ ११॥

एकानंशां नमस्यामि गायत्रीं यज्ञसत्कृताम् ।

सावित्रीं चापि विप्राणां नमस्येऽहं कृताञ्जलिः ॥ १२॥

रक्ष मां देवि सततं सङ्ग्रामे विजयं कुरु ।

इति कामवचस्तुष्टा दुर्गा सम्प्रीतमानसा ॥ १३॥

उवाच वचनं देवी सुप्रीतेनान्तरात्मना ।

पश्य पश्य महाबाहो रुक्मिण्यानन्दवर्द्धन ॥ १४॥

वरं वरय वत्स त्वममोघं दर्शनं मम ।

देव्यास्तु वचनं श्रुत्वा रोमाञ्चोद्गतमानसः ॥ १५॥

प्रणम्य शिरसा देवीं विज्ञप्तुमुपचक्रमे ।

यदि त्वं देवि तुष्टासि दीयतां मे यदीप्सितम् ॥ १६॥

वरं च वरदे याचे सर्वामित्रेषु मे जयः ।

यस्त्वया मुद्गरो दत्तः शम्बरस्यात्मसम्भवः ॥ १७॥

एष मे गात्रमासाद्य माला पद्मवती भवेत् ।

तथास्त्विति च साप्युक्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ॥ १८॥

प्रद्युम्नस्तु महातेजास्तुष्टो रथमथारुहत् ।

मुद्गरं तं गृहीत्वा च शम्बरः क्रोधमूर्च्छितः ॥ १९॥

भ्रामयित्वा स चिक्षेप प्रद्युम्नोरसि वीर्यवान् ।

स गत्वा मदनाभ्याशं माला भूत्वा तु पौष्करी ॥ २.१०७.२०॥

प्रद्युम्नस्य च कण्ठे तु समासक्ता व्यराजत ।

नक्षत्राणां तु मालायां यथा परिवृतो विधुः ॥ २१॥

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।

साधुसाध्विति वाचोचुः पूजयन्केशवात्मजम् ॥ २२॥

मुद्गरं पुष्पभूतं तु दृष्ट्वा प्रद्युम्नसन्निधौ ।

वैष्णवं परमास्त्रं तु नारदेन यथाहृतम् ॥ २३॥

सन्दधे चापमानम्य इदं वचनमब्रवीत् ।

यद्यहं रुक्मिणीपुत्रः केशवस्यात्मजो ह्यहम् ॥ २४॥

तेन सत्येन बाणेन जहि त्वं शम्बरं रणे ।

इत्युक्त्वा चापमाकृष्य सन्धाय च महामनाः ॥ २५॥

चिक्षेप शम्बरस्याथ दहँल्लोकत्रयं यथा ।

स क्षिप्तो वृष्णिसिंहेन शरा क्रव्यादमोहनः ॥ २६॥

हदयं शम्बरस्याथ भित्त्वा धरणिमागतः ।

न चास्य मांसं न स्नायुर्नास्थि न त्वङ् न शोणितम् ॥ २७॥

सर्वं तद् भस्मसाद्भूतं वैष्णवास्त्रस्य तेजसा ।

हते दैत्ये महाकाये दानवे शम्बरेऽधमे ॥ २८॥

जहृषुर्देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।

उर्वशी मेनका रम्भा विप्रचित्तिस्तिलोत्तमा ॥ २९॥

ननृतुर्हृष्टमनसो जगत् स्थावरजङ्गमम् ।

देवराजस्तु सुप्रीतः सर्वदेवगणैः सह ।

प्रद्युम्नं पुष्पवर्षेण तमभ्यर्च्य प्रहृष्टवत् ॥ २.१०७.३०॥