हरिवंशपर्व, अध्याय 15: आदित्यस्य

अदित्यस्य वंशानुकीर्तनम् Dynasty of solar kings सूर्यवंश का वर्णन जनमेजय उवाच ।

सगरस्यात्मजा वीराः कथं जाता महात्मनः ।

विक्रान्ताः षष्टिसाहस्रा विधिना केन वा द्विज ॥ १॥

वैशम्पायायन उवाच ।

द्वे भार्ये सगरस्यास्तां तपसा दग्धकिल्बिषे ।

ज्येष्ठा विदर्भदुहिता केशिनी नाम विश्रुता ॥ २॥

कनीयसी तु या तस्य पत्नी परमधर्मिणी ।

अरिष्टनेमिदुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि ॥ ३॥

और्वस्ताभ्यां वरं प्रादात् तं निबोध जनाधिप ।

षष्टिं पुत्रसहस्राणि गृह्णात्वेका तपस्विनी ॥ ४॥

एकं वंशधरं त्वेका यथेष्ठं वरयत्विति ।

तत्रैका जगृहे पुत्राँल्लुब्धा शूरान् बहूंस्तथा ॥ ५॥

एकं वंशधरं त्वेका तथेत्याह च तां मुनिः ।

केशिन्यसूत सगरादसमञ्जसमात्मजम् ॥ ६॥

राजा पञ्चजनो नाम बभूव सुमहाबलः ।

इतरा सुषुवे तुम्बीं बीजपूर्णामिति श्रुतिः ॥ ७॥

तत्र षष्टिसहस्राणि गर्भास्ते तिलसम्मिताः ।

सम्बभूवुर्यथाकालं ववृधुश्च यथाक्रमम् ॥ ८॥

घृतपूर्णेषु कुम्भेषु तान्गर्भान् निदधे पिता ।

धात्रीश्चैकैकशः प्रादात् तावतीरेव पोषणे ॥ ९॥

ततो दशसु मासेषु समुत्तस्थुर्यथासुखम् ।

कुमारास्ते यथाकालं सगरप्रीतिवर्धनाः ॥ १.१५.१०॥

षष्टिः पुत्रसहस्राणि तस्यैवमभवन् नृप ।

गर्भादलाबुमध्याद् वै जातानि पृथिवीपते ॥ ११॥

तेषां नारायणं तेजः प्रविष्टानां महात्मनाम् ।

एकः पञ्चजनो नाम पुत्रो राजा बभूव ह ॥ १२॥

सुतः पञ्चजनस्यासीदंशुमान्नाम वीर्यवान् ।

दिलीपस्तनयस्त्वस्य खट्वाङ्ग इति विश्रुतः ॥ १३॥

येन स्वर्गादिहागत्य मुहूर्तं प्राप्य जीवितम् ।

त्रयोऽनुसन्धिता लोका बुद्ध्या सत्येन चानघ ॥ १४॥

दिलीपस्य तु दायादो महाराजो भगीरथः ।

यः स गङ्गां सरिच्छ्रेष्ठामवातारयत प्रभुः ॥ १५॥

कीर्तिमान् स महाभागः शक्रतुल्यपराक्रमः ।

समुद्रमानयच्चैनां दुहितृत्वेन कल्पयत् ।

तस्माद् भागीरथी गङ्गा कथ्यते वंशचिन्तकैः ॥ १६॥

भगीरथसुतो राजा श्रुत इत्यभिविश्रुतः ।

नाभागस्तु श्रुतस्यासीत्पुत्रः परमधार्मिकः ॥ १७॥

अम्बरीषस्तु नाभागिः सिन्धुद्वीपपिताभवत, अयुताजित्तु दायादःसिन्धुद्वीपस्य वीर्यवान् ॥ १८॥

अयुताजित्सुतस्त्वासीदृतुपर्णो महायशाः ।

दिव्याक्षहृदयज्ञो वै राजा नलसखो बली ॥ १९॥

ऋतुपर्णसुतस्त्वासीदार्तुपर्णिर्महीपतिः ।

सुदासस्तस्य तनयो राजात्विन्द्रसखोऽभवत् ॥ १.१५.२०॥

सुदासस्य सुतस्त्वासीत्सौदासो नाम पार्थिवः ।

ख्यातः कल्माषपादो वै नाम्ना मित्रसहस्तथा ॥ २१॥

कल्माषपादस्य सुतः सर्वकर्मेति विश्रुतः ।

अनरण्यस्तु पुत्रोऽभूद् विश्रुतः सर्वकर्मणः ॥ २२॥

अनरण्यसुतो निघ्नो निघ्नपुत्रौ बभूवतुः ।

अनमित्रो रघुश्चैव पार्थिवर्षभ सत्तमौ ॥ २३॥

अनमित्रस्य धर्मात्मा विद्वान् दुलिदुहोऽभवत् ।

दिलीपस्तनयस्तस्य रामप्रप्रपितामहः ॥ २४॥

दीर्घबाहुर्दिलीपस्य रघुर्नाम्नाभवत् सुतः ।

अयोध्यायां महाराजो रघुश्चासीन्महाबलः ॥ २५॥

अजस्तु रघुतो जज्ञे अजाद् दशरथोऽभवत् ।

रामो दशरथाज्जज्ञे धर्मात्मा सुमहायशाः ॥ २६॥

रामस्य तनयो जज्ञे कुश इत्यभिविश्रुतः ।

अतिथिस्तु कुशाज्जज्ञे निषधस्तस्य चात्मजः ॥ २७॥

निषधस्य नलः पुत्रो नभः पुत्रो नलस्य तु ।

नभस्य पुण्डरीकस्तु क्षेमधन्वा ततः स्मृतः ॥ २८॥

क्षेमधन्वसुतस्त्वासीद् देवानीकः प्रतापवान् ।

आसीदहीनगुर्नाम देवानीकसुतः प्रभुः ॥ २९॥

अहीनगोस्तु दायादः सुधन्वा नाम पार्थिवः ।

सुधन्वनः सुतश्चैव ततो जज्ञेऽनलो नृपः ॥ १.१५.३०॥