हरिवंशपर्व, अध्याय 87: अन्धकवधे

महादेवेनान्धकवधः Shiva slays andhaka मन्दराचलं गतस्य अन्धकासुरस्य महादेवेन वधं वैशम्पायन उवाच ।

अन्धको नारदवचः श्रुत्वा तत्त्वेन भारत ।

मन्दरं पर्वतं गन्तुं मनो दध्रे महासुरः ॥ १॥

सोऽसुरान् सुमहातेजाः समानीय महाबलः ।

जगाम मन्दरं क्रुद्धो महादेवालयं तदा ॥ २॥

तं महाभ्रप्रतिच्छन्नं महौषधिसमाकुलम् ।

नानासिद्धसमाकीर्णं महर्षिगणसेवितम् ॥ ३॥

चन्दनागुरुवृक्षाढ्यं सरलद्रुमसङ्कुलम् ।

किन्नरोद्गीतरम्यं च बहुनागकुलाकुलम् ॥ ४॥

वातोद्भूतैर्वनैः फुल्लैर्नृत्यन्तमिव च क्वचित् ।

प्रस्रुतैर्धातुभिश्चित्रैर्विलिप्तमिव च क्वचित् ॥ ५॥

पक्षिस्वनैः सुमधुरैर्नदन्तमिव च क्वचित् ।

हंसैः शुचिपदैः कीर्णं सम्पतद्भिरितस्ततः ॥ ६॥

महाबलैश्च महिषैश्चरद्भिर्दैत्यनाशनैः ।

चन्द्रांशुविमलैः सिंहैर्भूषितं हेमसञ्चयम् ॥ ७॥

मृगराजसमाकीर्णं मृगवृन्दनिषेवितम् ।

स मन्दरं गिरिं प्राह रूपिणं बलदर्पितः ॥ ८॥

वेत्सि त्वं हि यथावध्यो वरदानादहं पितुः ।

मम चैव वशे सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ ९॥

प्रतियोद्धुं न मां कश्चिदिच्छत्यपि गिरे भयात् ।

पारिजातवनं चास्ति तव सानौ महागिरे ।

सर्वकामप्रदैः पुष्पैर्भूषितं रत्नमुत्तमम् ॥ २.८७.१०॥

तदाचक्ष्वोपभोक्ष्यामि तद् वनं तव सानुजम् ।

किं करिष्यसि क्रुद्धस्त्वं मनो हि त्वरते मम ॥ ११॥

त्रातारं नानुपश्यामि मया खल्वर्दितस्य ते ।

इत्युक्तो मन्दरस्तेन तत्रैवान्तरधीयत ॥ १२॥

ततोऽन्धकोऽतिरुषितो वरदानेन दर्पितः ।

मुमोच नादं सुमहदिदं वचनमब्रवीत् ॥ १३॥

मया वै त्वं याच्यमानो यस्मान्न बहु मन्यसे ।

अहं चूर्णीकरोमि त्वां बलं पर्वत पश्य मे ॥ १४॥

एवमुक्त्वा गिरेः श‍ृङ्गमुत्पाट्य बहुयोजनम् ।

निष्पिपेष गिरेस्तस्य श‍ृङ्गेष्वन्यत्र वीर्यवान् ॥ १५॥

सह तैरसुरैः सर्वैर्वरदानेन दर्पितः ।

तं प्रच्छन्ननदीजालं मन्यमानं महागिरिम् ॥ १६॥

विदित्वा भगवान् रुद्रश्चकारानुग्रहं गिरेः ।

सविशेषतरं वीर मत्तद्विपमृगायुतम् ॥ १७॥

नदीजालैर्बहुतरैराचितं चित्रकाननम् ।

नभश्च्युतैः पुरा यद्वत्तद्वदेव विराजते ॥ १८॥

अथ देवप्रभावेण श‍ृङ्गाण्युत्पाटितानि तु ।

क्षिप्तानि चासुरानेव घ्नन्ति घोराणि भारत ॥ १९॥

क्षिप्त्वा ये प्रपलायन्ते श‍ृङ्गाणि तु महासुराः ।

श‍ृङ्गैस्तैस्तैः स्म वध्यन्ति पर्वतस्य जनाधिप ॥ २.८७.२०॥

ये स्वस्थास्त्वसुरास्तत्र तिष्ठन्ति गिरिसानुषु ।

श‍ृङ्गैस्ते न स्म वध्यन्ते मन्दरस्य महागिरेः ॥ २१॥

ततोऽन्धकस्तदा दृष्ट्वा सेनां तां मर्दितां तथा ।

रुषितः सुमहानादं नर्दित्वैवं तदाब्रवीत् ॥ २२॥

आह्वये तं वनं यस्य युद्धार्थमुपतिष्ठतु ।

किं त्वयाचल युद्धेन हताः स्म च्छद्मना रणे ॥ २३॥

एवमुक्ते त्वन्धकेन वृषभेण महेश्वरः ।

सम्प्राप्तः शूलमुद्यम्य देवोऽन्धकजिघांसया ॥ २४॥

प्रमथानां गणैर्धीमान् वृतो वै बहुलोचनः ।

तथा भूतगणैश्चैव धीमान् भूतगणेश्वरः ॥ २५॥

प्रचकम्पे ततः कृत्स्नं त्रैलोक्यं रुषिते हरे ।

सिन्धवश्च प्रतिस्रोतमूहुः प्रज्वलितोदकाः ॥ २६॥

जग्मुर्दिशोऽग्निदाहाश्च सर्वे ते हरतेजसा ।

युयुधुश्च ग्रहाः सर्वे विपरीता जनाधिप ॥ २७॥

चेलुश्च गिरयस्तत्र काले कुरुकुलोद्वह ।

प्रववर्षाथ पर्जन्यः सधूमाङ्गारवृष्टयः ॥ २८॥

उष्णभाश्चन्द्रमाश्चासीत् सूर्यः शीतप्रभस्तथा ।

न ब्रह्म विविदुस्तत्र मुनयो ब्रह्मवादिनः ॥ २९॥

बडवाः सुषुवुर्गाश्च गावोऽश्वानपि चानघ ।

पेतुर्वृक्षाश्च मेदिन्यामच्छिन्ना भस्मसात्कृताः ॥ २.८७.३०॥