हरिवंशपर्व, अध्याय 74: चतुःसप्ततितमोऽध्यायः

कृष्णकृता शिवस्तुतिः KRiShNa prays to shiva रात्र्यां युद्धं स्थगितं कृत्वा श्रीकृष्णेन पारियात्रं पर्वतं वरदानम्, गङ्गायाः स्मरणं, बिल्वगङ्गाजलोपरि महादेवस्य आह्वानं कृत्वा बिल्वोदकेश्वरस्य पूजनं स्तुतिकरणं च, महादेवेन तस्मै अभीष्ट वरं प्रदाय दैत्यानां घातनाय आदेशं, पारियात्रपर्वतोपरि भगवतः निवासं, तस्य प्रतिमापूजनस्य महिमा वैशम्पायन उवाच ।

तमारुह्य रथं कृष्णः पारियात्रं गिरिं ययौ ।

यत्रैरावतमास्थाय स्थितः सुरपतिः प्रभुः ॥ १॥

पारियात्रो गिरिश्रेष्ठो दृष्ट्वा यान्तं जनार्दनम् ।

शाणपादसमो भूत्वा प्रविवेश वसुन्धराम् ॥ २॥

प्रियार्थं वासुदेवस्य प्रभावज्ञो महात्मनः ।

तस्य प्रीतो हृषीकेशः पर्वतस्य जनाधिप ॥ ३॥

ततः प्रयातं युद्धार्थमच्युतं कुरुनन्दन ।

सपारिजातो गरुडः पृष्ठतोऽनुययौ तदा ॥ ४॥

प्रयुम्नः सात्यकिश्चापि गरुडस्थौ महाबलौ ।

गतावुभौ रक्षणार्थं पारिजातमरिन्दमौ ॥ ५॥

ततस्त्वस्तं गतः सूर्यः प्रवृत्ता रजनी नृप ।

उपस्थितं पुनर्युद्धं शक्रकेशवयोरिह ॥ ६॥

सुप्रहाराहतं दृष्ट्वा विष्णुरैरावतं गजम् ।

नातिकल्पं महातेजा देवराजानमब्रवीत् ॥ ७॥

गरुडाभिहतः पूर्वं नातिकल्पो गजोत्तमः ।

ऐरावतो महाबाहो रात्रिश्च समुपोह्यते ॥ ८॥

श्वः प्रभाते यथाकामं प्रवर्तस्व यथेच्छसि ।

एवमस्त्विति कृष्णं तु देवराजोऽब्रवीत् प्रभुः ॥ ९॥

उवास पुष्कराभ्याशे देवराजः पुरन्दरः ।

व्रजं गिरिमयं कृत्वा धर्मात्मा नृपसत्तम ॥ २.७४.१०॥

ब्रह्मा ततो जगामाथ कश्यपश्च महानृषिः ।

अदितिश्चैव सर्वे च देवा मुनय एव च ॥ ११॥

साध्या विश्वे च कौरव्य नासत्यावश्विनौ तथा ।

आदित्याश्चैव रुद्राश्च वसवश्च जनेश्वर ॥ १२॥

नारायणश्च पुत्रेण सात्यकेन च भारत ।

सहोवास गिरौ रम्ये पारियात्रे प्रहृष्टवत् ॥ १३॥

यत् स शाणप्रमाणोऽस्य भक्त्या समभवन्नृप ।

वरं प्रादात् ततस्तस्य पर्वतस्य महाद्युतिः ॥ १४॥

शाणपाद इति ख्यातो भविष्यसि महागिरे ।

पुण्येनार्द्धेन तुल्यो हि पुण्यो हिमवतः शुभः ॥ १५॥

एवमेव च भूयिष्ठो भव पर्वतसत्तम ।

मेरुणा स्पर्धमानो हि बहुचित्रमृगैर्युतः ।

रमे त्वां पश्यमानोऽहं बहुचित्रनगायुतम् ॥ १६॥

तथा दत्त्वा वरं तस्य पर्वतस्य तु केशवः ।

दध्यौ गङ्गां सरिच्छ्रेष्ठां नमस्कृत्वा वृषध्वजम् ॥ १७॥

अथाययौ विष्णुपदी स्मृता कृष्णेन भारत ।

सम्पूज्यतां ततः कृष्णः कृत्वा स्नानमधोक्षजः ॥ १८॥

उदकं च गृहायाथ बिल्वं च हरिरव्ययः ।

देवमावाहयामास रुद्रं सर्वेश्वरेश्वरम् ॥ १९॥

ततः प्राप्तो महादेवः सोमः सप्रवरो विभुः ।

तस्थावुपरि बिल्वस्य तथा गङ्गोदकस्य च ॥ २.७४.२०॥

तं पारिजातकुसुमैरर्चयामास केशवः ।

तुष्टाव वाग्भिरीशेशं सर्वकर्तारमीश्वरम् ॥ २१॥

श्रीकृष्ण उवाच ।

रुद्रो देव त्वं रुदनाद् रावणाच्च रोरूयमाणो द्रावणाच्चातिदेवः ।

भक्तं भक्तानां वत्सलं वत्सलानां कीर्त्या युङ्क्ष्वेशाद्य प्रपद्ये शरण्यम् ॥ २२॥

ग्राम्यारण्यानां त्वं पतिस्त्वं पशूनां ख्यातो देवः पशुपतिः सर्वकर्मा ।

नान्यस्त्वत्तः परमो देवदेव जगत्पतिः सुरवीरारिहन्ता ॥ २३॥

यस्मीदीशो महतामीश्वराणां भवानाद्यः प्रीतिदः प्राणदश्च ।

तस्माद्धि त्वामीश्वरं प्राहुरीशं सन्तो विद्वांसः सर्वशास्त्रार्थतज्ज्ञाः ॥ २४॥

भूतं यस्माज्जगदत्यन्त धीर त्वत्तोऽव्यक्तादक्षरादक्षरेश ।

तस्मात् त्वामाहुर्भव इत्येव भूतं सर्वेश्वराणां महतामप्युदारम् ॥ २५॥

यस्माज्जितैरभिषिक्तोऽसि सर्वैर्देवासुरैः सर्वभूतैश्च देव ।

महेश्वरं विश्वकर्माणमाहुस्त्वां वै सर्वे तेन देवातिदेवम् ॥ २६॥

पूज्यो दैवैः पूज्यसे नित्यदा वै शश्वच्छ्रेयः काङ्क्षिभिर्वरदामेयवीर्य ।

तस्माद् विख्यातो भगवान् देवदेवः सतामिष्टः सर्वभूतात्मभावी ॥ २७॥

भूमित्रयाणां देव यस्मात् प्रतिष्ठा पुनर्लोकानां भावनामेयकीर्तिः ।

त्र्यम्बकेति प्रथमं तेन नाम तवाप्रमेय त्रिदशेशनाथ ॥ २८॥

शर्वः शत्रूणां शासनादप्रमेयस्तथा भूयः शासनाच्चेश्वरेण ।

सर्वव्यापित्वाच्छङ्करत्वाच्च सद्भिः शब्दस्येशानः श्रीकरार्काग्र्यतेजाः ॥ २९॥

संसक्तानां नित्यदा यत् करोषि शमं भ्रातृव्यान् यद्यनैषीः समस्तान् ।

तस्माद् देवः शङ्करोऽस्यप्रमेयः सद्भिर्द्धर्मज्ञैः कथ्यसे सर्वनाथ ॥ २.७४.३०॥