Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad

Containing 83 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 1

गोपालतापिन्युपनिषत्

श्रीमत्पञ्चपदागारं सविशेषतयोज्ज्वलम् ।

प्रतियोगिविनिर्मुक्तं निर्विशेषं हरिं भजे ॥

ॐ भद्रं कर्णेभिः श‍ृणुयाम देवाः ॥

भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ॥

स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवाꣳसस्तनूभिः ॥

व्यशेम देवहितं यदायुः ॥

स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः ॥

स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ॥

स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो अरिष्टनेमिः ॥

स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥

गोपालतापनं कृष्णं याज्ञवल्क्यं वराहकम् ।

शाट्यायनी हयग्रीवं दत्तात्रेयं च गारुडम् ॥

हरिः ॐ सच्चिदानन्दरूपय कृष्णायाक्लिष्टकर्मणे ।

नमो वेदान्तवेद्याय गुरवे बुद्धिसाक्षिणे ॥

मुनयो ह वै ब्राह्मणमूचुः ।

कः परमो देवः कुतो मृत्युर्बिभेति ।

कस्य विज्ञानेनाखिलं विज्ञातं भवति ।

केनेदं विश्वं संसरतीति ।

तदुहोवाच ब्राह्मणः ।

कृष्णो वै परमं दैवतम् ।

गोविन्दान्मृत्युर्बिभेति ।

गोपीजनवल्लभज्ञानेनैतद्विज्ञातं भवति ।

स्वाहेदं विश्वं संसरतीति ।

तदुहोचुः ।

कः कृष्णः ।

गोविन्दश्च

कोऽसाविति ।

गोपीजनवल्लभश्च कः ।

का स्वाहेति ।

तानुवाच ब्राह्मणः ।

पापकर्षणो गोभूमिवेदवेदितो गोपीजनविद्याकलापप्रेरकः ।

तन्माया चेति सकलं परं ब्रह्मैव तत् ।

यो ध्यायति रसति भजति

सोऽमृतो भवतीति ।

ते होचुः ।

किं तद्रूपं किं रसनं किमाहो

तद्भजनं तत्सर्वं विविदिषतामाख्याहीति ।

तदुहोवाच हैरण्यो

गोपवेषमभ्रामं कल्पद्रुमाश्रितम् ।

तदिह श्लोका भवन्ति ॥

सत्पुण्डरीकनयनं मेघाभं वैद्युताम्बरम् ।

द्विभुजं ज्ञानमुद्राढ्यं वनमालिनमीश्वरम्

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 2

गोपगोपीगवावीतं सुरद्रुमतलाश्रितम् ।

दिव्यालंकरणोपेतं रत्नपङ्कजमध्यगम्

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 3

कालिन्दीजलकल्लोलसङ्गिमारुतसेवितम् ।

चिन्तयञ्चेतसा कृष्णं मुक्तो भवति संसृतेः

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 4

इति ॥

तस्य पुना रसनमितिजलभूमिं तु सम्पाताः ।

कामादि कृष्णायेत्येकं

पदम् ।

गोविन्दायेति द्वितीयम् ।

गोपीजनेति तृतीयम् ।

वल्लभेति तुरीयम् ।

स्वाहेति पञ्चममिति पञ्चपदं जपन्पञ्चाङ्गं द्यावाभूमी

सूर्याचन्द्रमसौ तद्रूपतया ब्रह्म सम्पद्यत इति ।

तदेष श्लोकः

क्लीमित्येतदादावादाय कृष्णाय गोविन्दाय गोपीजनवल्लभायेति

बृहन्मानव्यासकृदुच्चरेद्योऽसौ गतिस्तस्यास्ति मङ्क्षु नान्या

गतिः स्यादिति ।

भक्तिरस्य भजनम् ।

एतदिहामुत्रोपाधिनैराश्ये-

नामुष्मिन्मनःकल्पनम् ।

एतदेव च नैष्कर्म्यम् ।

कृष्णं तं विप्रा बहुधा यजन्ति

गोविन्दं सन्तं बहुधा आराधयन्ति ।

गोपीजनवल्लभो भुवनानि दध्रे

स्वाहाश्रितो जगदेतत्सुरेताः

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 5

वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो

जन्येजन्ये पञ्चरूपो बभूव ।

कृष्णस्तदेकोऽपि जगद्धितार्थं

शब्देनासौ पञ्चपदो विभाति

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 6

इति ॥

ते होचुरुपासनमेतस्य परमात्मनो गोविन्दस्याखिलाधारिणो

ब्रूहीति ।

तानुवाच यत्तस्य पीठं हैरण्याष्टपलाशमम्बुजं

तदन्तराधिकानलास्त्रयुगं तदन्तरालाद्यर्णाखिलबीजं कृष्णाय

नम इति बीजाढ्यं सब्रह्मा ब्राह्मणमादायानङ्गगायत्रीं

यथावदालिख्य भूमण्डलं शूलवेष्टितं कृत्वाङ्गवासुदेवादि-

रुक्मिण्यादिस्वशक्तिं नन्दादिवसुदेवादिपार्थादिनिध्यादिवीतं

यजेत्सन्ध्यासु प्रतिपत्तिभिरुपचारैः ।

तेनास्याखिलं भवत्यखिलं

भवतीति

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 7

तदिह श्लोका भवन्ति ।

एको वशी सर्वगः कृष्ण ईड्य

एकोऽपि सन्बहुधा यो विभाति ।

तं पीठं येऽनुभजन्ति धीरा-

स्तेषां सिद्धिः शाश्वती नेतरेषाम्

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 8

नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनाना-

मेको बहूनां यो विदधाति कामान् ।

तं पीठगं येऽनुभजन्ति धीरा-

स्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम्

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 9

एतद्विष्णोः परमं पदं ये

नित्योद्युक्तास्तं यजन्ति न कामात् ।

तेषामसौ गोपरूपःप्रयत्ना-

त्प्रकाशयेदात्मपदं तदेव

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 10

यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वं

यो विद्यां तस्मै गोपयति स्म कृष्णः ।

तं ह देवमात्मबुद्धिप्रकाशं

मुमुक्षुः शरणं व्रजेत्

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 11

ओङ्कारेणान्तरितं ये जपन्ति

गोविन्दस्य पञ्चपदं मनुम् ।

तेषामसौ दर्शयेदात्मरूपं

तस्मान्मुमुक्षुरभ्यसेन्नित्यशान्तिः

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 12

एतस्मा एव पञ्चपदादभूव-

न्गोविन्दस्य मनवो मानवानाम् ।

दशार्णाद्यास्तेऽपि संक्रन्दनाद्यै-

रभ्यस्यन्ते भूतिकामैर्यथावत्

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 13

पप्रच्छुस्तदुहोवाच ब्रह्मसदनं चरतो मे ध्यातः

स्तुतः परमेश्वरः परार्धान्ते सोऽबुध्यत ।

कोपदेष्टा

मे पुरुषः पुरस्तादाविर्बभूव ।

ततः प्रणतो मायानुकूलेन

हृदा मह्यमष्टादशार्णस्वरूपं सृष्टये दत्त्वान्तर्हितः ।

पुनस्ते सिसृक्षतो मे प्रादुरभूवन् ।

तेष्वक्षरेषु विभज्य भविष्यज्जगद्रूपं प्राकाशयम् ।

तदिह कादाकालात्पृथिवीतोऽग्निर्बिन्दोरिन्दुस्तत्सम्पातात्तदर्क इति ।

क्लींकारादजस्रं कृष्णादाकाशं खाद्वायुरुत्तरात्सुरभिविद्याः

प्रादुरकार्षमकार्षमिति ।

तदुत्तरात्स्त्रीपुंसादिभेदं

सकलमिदं सकलमिदमिति

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 14

एतस्यैव यजनेन चन्द्रध्वजो गतमोहमात्मानं वेदयति ।

ओङ्कारालिकं मनुमावर्तयेत् ।

सङ्गरहितोभ्यानयत् ।

तद्विष्णोः

परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः ।

दिवीव चक्षुराततम् ।

तस्मादेनं नित्यमावर्तवेन्नित्यमावर्तयेदिति ।

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 15

तदाहुरेके यस्य प्रथमपदाद्भूमिर्द्वितीयपदाज्जलं

तृतीयपदात्तेजश्चतुर्थपदाद्वायुश्चरमपदाद्व्योमेति ।

वैष्णवं पञ्चव्याहृतिमथं मन्त्रं कृष्णावभासकं

कैवल्यस्य सृत्यै सततमावर्तयेत्सततमावर्तयेदिति

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 16

तदत्र गाथाः

यस्य चाद्यपदाद्भूमिर्द्वितीयात्सलिलोद्भवः ।

तृतीयात्तेज उद्भूतं चतुर्थाद्गन्धवाहनः

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 17

पञ्चमादम्बरोत्पत्तिस्तमेवैकं समभ्यसेत् ।

चन्द्रध्वजोऽगमद्विष्णोः परमं पदमव्ययम्

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 18

ततो विशुद्धं विमलं विशोक-

मशेषलोभादिनिरस्तसङ्गम् ।

यत्तत्पदं पञ्चपदं तदेव

स वासुदेवो न यतोऽन्यदस्ति

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 19

तमेकं गोविन्दं सच्चिदानन्दविग्रहं पञ्चपदं

वृन्दावनसुरभूरुहतलासीनं सततं मरुद्गणोऽहं

परमया स्तुत्या स्तोष्यामि ॥

ॐ नमो विश्वस्वरूपाय विश्वस्थित्यन्तहेतवे ।

विश्वेश्वराय विश्वाय गोविन्दाय नमोनमः

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 20

नमो विज्ञानरूपाय परमानन्दरूपिणे ।

कृष्णाय गोपीनाथाय गोविन्दाय नमोनमः

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 21

नमः कमलनेत्राय नमः कमलमालिने ।

नमः कमलनाभाय कमलापतये नमः

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 22

बर्हापीडाभिरामाय रामायाकुण्ठमेधसे ।

रमामानसहंसाय गोविन्दाय नमोनमः

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 23

कंसवंशविनाशाय केशिचाणूरघातिने ।

वृषभध्वजवन्द्याय पार्थसारथये नमः

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 24

वेणुनादविनोदाय गोपालायाहिमर्दिने ।

कालिन्दीकूललोलाय लोलकुण्डलधारिणे

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 25

पल्लवीवदनाम्भोजमालिने नृत्तशालिने ।

नमः प्रणतपालाय श्रीकृष्णाय नमोनमः

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 26

नमः पापप्रणाशाय गोवर्धनधराय च ।

पूतनाजीवितान्ताय तृणावर्तासुहारिणे

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 27

निष्कलाय विमोहाय शुद्धायाशुद्धवैरिणे ।

अद्वितीयाय महते श्रीकृष्णाय नमोननमः

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 28

प्रसीद परमानन्द प्रसीद परमेश्वर ।

आधिव्याधिभुजङ्गेन दष्टं मामुद्धर प्रभो

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 29

श्रीकृष्ण रुक्मिणीकान्त गोपीजनमनोहर ।

संसारसागरे मग्नं मामुद्धर जगद्गुरो

Gopala-Tapaniya Upanishad

Complete Upanishad, Verse 30

केशव क्लेशहरण नारायण जनार्दन ।

गोविन्द परमानन्द मां समुद्धर माधव