स्कन्ध 9, अध्याय 44: स्वधोपाख्यानवर्णनम्

९.४४ चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः ।

स्वधोपाख्यानवर्णनम् ।

श्रीनारायण उवाच ।

श‍ृणु नारद वक्ष्यामि स्वधोपाख्यानमुत्तमम् ।

पितॄणां च तृप्तिकरं श्राद्धान्तफलवर्धनम् ॥ १॥

सृष्टेरादौ पितृगणान्ससर्ज जगतां विधिः ।

चतुरश्च मूर्तिमतस्त्रींश्च तेजःस्वरूपिणः ॥ २॥

दृष्ट्वा सप्तपितृगणान् सुखरूपान्मनोहरान् ।

आहारं ससृजे तेषां श्राद्धं तर्पणपूर्वकम् ॥ ३॥

स्नानं तर्पणपर्यन्तं श्राद्धं तु देवपूजनम् ।

आह्निकं च त्रिसन्ध्यान्तं विप्राणां च श्रुतौ श्रुतम् ॥ ४॥

नित्यं न कुर्याद्यो विप्रस्त्रिसन्ध्यं श्राद्धतर्पणम् ।

बलिं वेदध्वनिं सोऽपि विषहीनो यथोरगः ॥ ५॥

देवीसेवाविहीनश्च श्रीहरेरनिवेद्यभुक् ।

भस्मान्तं सूतकं तस्य न कर्मार्हश्च नारद ॥ ६॥

ब्रह्मा श्राद्धादिकं सृष्ट्वा जगाम पितृहेतवे ।

न प्राप्नुवन्ति पितरो ददति ब्राह्मणादयः ॥ ७॥

सर्वे च जग्मुः क्षुधिताः खिन्नास्तु ब्रह्मणः सभाम् ।

सर्वं निवेदनं चक्रुस्तमेव जगतां विधिम् ॥ ८॥

ब्रह्मा च मानसीं कन्यां ससृजे च मनोहराम् ।

रूपयौवनसम्पन्नां शतचन्द्रनिभाननाम् ॥ ९॥

विद्यावतीं गुणवतीमतिरूपवतीं सतीम् ।

श्वेतचम्पकवर्णाभां रत्नभूषणभूषिताम् ॥ १०॥

विशुद्धां प्रकृतेरंशां सस्मितां वरदां शुभाम् ।

स्वधाभिधां च सुदतीं लक्ष्मीलक्षणसंयुताम् ॥ ११॥

शतपद्मपदन्यस्तपादपद्मं च बिभ्रतीम् ।

पत्नीं पितॄणां पद्मास्यां पद्मजां पद्मलोचनाम् ॥ १२॥

पितृभ्यश्च ददौ ब्रह्मा तुष्टेभ्यस्तुष्टिरूपिणीम् ।

ब्राह्मणानां चोपदेशं चकार गोपनीयकम् ॥ १३॥

स्वधान्तं मन्त्रमुच्चार्य पितृभ्यो देयमित्यपि ।

क्रमेण तेन विप्राश्च पित्रे दानं ददुः पुरा ॥ १४॥

स्वाहा शस्ता देवदाने पितृदाने स्वधा स्मृता ।

सर्वत्र दक्षिणा शस्ता हतं यज्ञमदक्षिणम् ॥ १५॥

पितरो देवता विप्रा मुनयो मनवस्तथा ।

पूजां चक्रुः स्वधां शान्तां तुष्टुवुः परमादरात् ॥ १६॥

देवादयश्च सन्तुष्टाः परिपूर्णमनोरथाः ।

विप्रादयश्च पितरः स्वधादेवीवरेण च ॥ १७॥

इत्येवं कथितं सर्वं स्वधोपाख्यानमेव च ।

सर्वेषां च तुष्टिकरं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १८॥

नारद उवाच ।

स्वधापूजाविधानं च ध्यानं स्तोत्रं महामुने ।

श्रोतुमिच्छामि यत्नेन वद वेदविदांवर ॥ १९॥

श्रीनारायण उवाच ।

ध्यानं च स्तवनं ब्रह्मन् वेदोक्तं सर्वमङ्गलम् ।

सर्वं जानासि च कथं ज्ञातुमिच्छसि वृद्धये ॥ २०॥

शरत्कृष्णत्रयोदश्यां मघायां श्राद्धवासरे ।

स्वधां सम्पूज्य यत्नेन ततः श्राद्धं समाचरेत् ॥ २१॥

स्वधां नाभ्यर्च्य यो विप्रः श्राद्धं कुर्यादहम्मतिः ।

न भवेत्फलभाक्सत्यं श्राद्धस्य तर्पणस्य च ॥ २२॥

ब्रह्मणो मानसीं कन्यां शश्वत्सुस्थिरयौवनाम् ।

पूज्यां वै पितृदेवानां श्राद्धानां फलदां भजे ॥ २३॥

इति ध्यात्वा शिलायां वा ह्यथवा मङ्गले घटे ।

दद्यात्पाद्यादिकं तस्यै मूलेनेति श्रुतौ श्रुतम् ॥ २४॥

ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं स्वधादेव्यै स्वाहेति च महामुने ।

समुच्चार्य तु सम्पूज्य स्तुत्वा तां प्रणमेद् द्विजः ॥ २५॥

स्तोत्रं श‍ृणु मुनिश्रेष्ठ ब्रह्मपुत्र विशारद ।

सर्ववाञ्छाप्रदं नॄणां ब्रह्मणा यत्कृतं पुरा ॥ २६॥

श्रीनारायण उवाच ।

स्वधोच्चारणमात्रेण तीर्थस्नायी भवेन्नरः ।

मुच्यते सर्वपापेभ्यो वाजपेयफलं लभेत् ॥ २७॥

स्वधा स्वधा स्वधेत्येवं यदि वारत्रयं स्मरेत् ।

श्राद्धस्य फलमाप्नोति बलेश्च तर्पणस्य च ॥ २८॥

श्राद्धकाले स्वधास्तोत्रं यः श‍ृणोति समाहितः ।

स लभेच्छ्राद्धसम्भूतं फलमेव न संशयः ॥ २९॥

स्वधा स्वधा स्वधेत्येवं त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नरः ।

प्रियां विनीतां स लभेत्साध्वीं पुत्रगुणान्विताम् ॥ ३०॥