स्कन्ध 9, अध्याय 41: श्रीलक्ष्म्युपाख्यानवर्णनम्

९.४१ एकचत्वारिंशोऽध्यायः ।

श्रीलक्ष्म्युपाख्यानवर्णनम् ।

श्रीनारायण उवाच ।

हरिं ध्यात्वा हरिर्ब्रह्मन् जगाम ब्रह्मणः सभाम् ।

बृहस्पतिं पुरस्कृत्य सर्वैः सुरगणैः सह ॥ १॥

शीघ्रं गत्वा ब्रह्मलोकं दृष्ट्वा च कमलोद्भवम् ।

प्रणेमुर्देवताः सर्वाः सहेन्द्रा गुरुणा सह ॥ २॥

वृत्तान्तं कथयामास सुराचार्यो विधिं प्रति ।

प्रहस्योवाच तच्छ्रुत्वा महेन्द्रं कमलासनः ॥ ३॥

ब्रह्मोवाच ।

वत्स मद्वंशजातोऽसि प्रपौत्रो मे विचक्षणः ।

बृहस्पतेश्च शिष्यस्त्वं सुराणामधिपः स्वयम् ॥ ४॥

मातामहश्च दक्षस्ते विष्णुभक्तः प्रतापवान् ।

कुलत्रयं यस्य शुद्धं कथं सोऽहङ्कृतो भवेत् ॥ ५॥

माता पतिव्रता यस्य पिता शुद्धो जितेन्द्रियः ।

मातामहो मातुलश्च कथं सोऽहङ्कृतो भवेत् ॥ ६॥

जनः पैतृकदोषेण दोषान्मातामहस्य च ।

गुरुदोषात्त्रिभिर्दोषैर्हरिदोषी भवेद् ध्रुवम् ॥ ७॥

सर्वान्तरात्मा भगवान् सर्वदेहेष्ववस्थितः ।

यस्य देहात्स प्रयाति स शवस्तत्क्षणं भवेत् ॥ ८॥

मनोऽहमिन्द्रियेशं च ज्ञानरूपो हि शङ्करः ।

विष्णुप्राणा च प्रकृतिर्बुद्धिर्भगवती सती ॥ ९॥

निद्रादयः शक्तयश्च ताः सर्वाः प्रकृतेः कलाः ।

आत्मनः प्रतिबिम्बश्च जीवो भोगशरीरभृत् ॥ १०॥

आत्मनीशे गते देहात्सर्वे यान्ति ससम्भ्रमाः ।

यथा वर्त्मनि गच्छन्तं नरदेवमिवानुगाः ॥ ११॥

अहं शिवश्च शेषश्च विष्णुर्धर्मो महाविराट् ।

यूयं यदंशा भक्ताश्च तत्पुष्पं न्यक्कृतं त्वया ॥ १२॥

शिवेन पूजितं पादपद्मं पुष्पेण येन च ।

तत्र दुर्वाससा दत्तं दैवेन न्यक्कृतं त्वया ॥ १३॥

तत्पुण्यं मस्तके यस्य कृष्णपादाब्जप्रच्युतम् ।

सर्वेषां च सुराणां च तत्पूजापुरतो भवेत् ॥ १४॥

दैवेन वञ्चितस्त्वं हि दैवं च बलवत्तरम् ।

भाग्यहीनं जनं मूढं को वा रक्षितुमीश्वरः ॥ १५॥

सा श्रीर्गताधुना कोपात्कृष्णनिर्माल्यवर्जनात् ।

अधुना गच्छ वैकुण्ठं मया च गुरुणा सह ॥ १६॥

निषेव्य तत्र श्रीनाथं श्रियं प्राप्स्यति मद्वरात् ।

एवमुक्त्वा च स ब्रह्मा सर्वैः सुरगणैः सह ॥ १७॥

तत्र गत्वा परब्रह्म भगवन्तं सनातनम् ।

दृष्ट्वा तेजःस्वरूपं तं प्रज्वलन्तं स्वतेजसा ॥ १८॥

ग्रीष्ममध्याह्नमार्तण्डशतकोटिसमप्रभम् ।

शान्तमनादिमध्यान्तं लक्ष्यीकान्तमनन्तकम् ॥ १९॥

चतुर्भुजैः पार्षदैश्च सरस्वत्या युतं प्रभुम् ।

भक्त्या चतुर्भिर्वेदैश्च गङ्गया परिवेष्टितम् ॥ २०॥

तं प्रणेमुः सुराः सर्वे मूर्ध्ना ब्रह्मपुरोगमाः ।

भक्तिनम्राः साश्रुनेत्रास्तुष्टुवुः परमेश्वरम् ॥ २१॥

वृत्तान्तं कथयामास स्वयं ब्रह्मा कृताञ्जलिः ।

रुरुदुर्देवताः सर्वाः स्वाधिकाराच्चुताश्च ताः ॥ २२॥

स ददर्श सुरगणं विपद्ग्रस्तं भयाकुलम् ।

रत्नभूषणशून्यं च वाहनादिविवर्जितम् ॥ २३॥

शोभाशून्यं हतश्रीकं निष्प्रभं सभयं परम् ।

उवाच कातरं दृष्ट्वा भयभीतिविभञ्जनः ॥ २४॥

श्रीभगवानुवाच ।

मा भैर्ब्रह्मन् हे सुराश्च भयं किं वो मयि स्थिते ।

दास्यामि लक्ष्मीमचलां परमैश्वर्यवर्धिनीम् ॥ २५॥

किञ्च मद्वचनं किञ्चिच्छ्रूयतां समयोचितम् ।

हितं सत्यं सारभूतं परिणामसुखावहम् ॥ २६॥

जनाश्चासङ्ख्यविश्वस्था मदधीनाश्च सन्ततम् ।

यथा तथाहं मद्भक्तपराधीनोऽस्वतन्त्रकः ॥ २७॥

यं यं रुष्टो हि मद्भक्तो मत्परो हि निरङ्कुशः ।

तद्गृहेऽहं न तिष्ठामि पद्मया सह निश्चितम् ॥ २८॥

दुर्वासाः शङ्करांशश्च वैष्णवो मत्परायणः ।

तच्छापादागतोऽहं च सलक्ष्मीको हि वो गृहात् ॥ २९॥

यत्र शङ्खध्वनिर्नास्ति तुलसी न शिवार्चनम् ।

न भोजनं च विप्राणां न पद्मा तत्र तिष्ठति ॥ ३०॥