स्कन्ध 8, अध्याय 22: नरकप्रदपातकवर्णनम्

८.२२ द्वाविंशोऽध्यायः ।

नरकप्रदपातकवर्णनम् ।

नारद उवाच ।

कर्मभेदाः कतिविधाः सनातनमुने मम ।

श्रोतव्याः सर्वथैवैते यातनाप्राप्तिभूमयः ॥ १॥

श्रीनारायण उवाच ।

यो वै परस्य वित्तानि दारापत्यानि चैव हि ।

हरते स हि दुष्टात्मा यमानुचरगोचरः ॥ २॥

कालपाशेन सम्बद्धो याम्यैरतिभयानकैः ।

तामिस्रनामनरके पात्यते यातनास्पदे ॥ ३॥

ताडनं दण्डनं चैव सन्तर्जनमतः परम् ।

याम्याः कुर्वन्ति पाशाढ्याः कश्मलं याति चैव हि ॥ ४॥

मूर्च्छामायाति विवशो नारकी पद्मभूसुत ।

यः पतिं वञ्चयित्वा तु दारादीनुपभुज्यति ॥ ५॥

अन्धतामिस्रनरके पात्यते यमकिङ्करैः ।

पात्यमानो यत्र जन्तुर्वेदनापरवान्भवेत् ॥ ६॥

नष्टदृष्टिर्नष्टमतिर्भवत्येवाविलम्बतः ।

वनस्पतिर्भज्यमानमूलो यद्वद्भवेदिह ॥ ७॥

तस्मादप्यन्धतामिस्रनाम्ना प्रोक्तः पुरातनैः ।

एतन्ममाहमिति यो भूतद्रोहेण केवलम् ॥ ८॥

पुष्णाति प्रत्यहं स्वीयं कुटुम्बं कार्यलम्पटः ।

एतद्विहाय चात्रैव स्वाशुभेन पतेदिह ॥ ९॥

रौरवे नाम नरके सर्वसत्त्वभयावहे ।

इह लोकेऽमुना ये तु हिंसिता जन्तवः पुरा ॥ १०॥

त एव रुरवो भूत्वा परत्र पीडयन्ति तम् ।

तस्माद्रौरवमित्याहुः पुराणज्ञा मनीषिणः ॥ ११॥

रुरुः सर्पादतिक्रूरो जन्तुरुक्तः पुरातनैः ।

एवं महारौरवाख्यो नरको यत्र पूरुषः ॥ १२॥

यातनां प्राप्यमाणो हि यः परं देहसम्भवः ।

क्रव्यादा नाम रुरवस्तं क्रव्ये घातयन्ति च ॥ १३॥

य उग्रः पुरुषः क्रूरः पशुपक्षिगणानपि ।

उपरन्धयते मूढो याम्यास्तं रन्धयन्ति च ॥ १४॥

कुम्भीपाके तप्ततैले उपर्यपि च नारद ।

यावन्ति पशुरोमाणि तावद्वर्षसहस्रकम् ॥ १५॥

पितृविप्रब्राह्मणध्रुक्कालसूत्रे स नारके ।

अग्न्यर्काभ्यां तप्यमाने नारकी विनिवेशितः ॥ १६॥

क्षुत्पिपासादह्यमानोऽन्तःशरीरस्तथा बहिः ।

आस्ते शेते चेष्टते चावतिष्ठति च धावति ॥ १७॥

निजवेदपथाद्यो वै पाखण्डं चोपयाति च ।

अनापद्यपि देवर्षे तं पापं पुरुषं भटाः ॥ १८॥

असिपत्रवनं नाम नरकं वेशयन्ति च ।

कशया प्रहरन्त्येव नारकी तद्गतस्तदा ॥ १९॥

इतस्ततो धावमान उत्तालमतिवेगतः ।

असिपत्रैश्छिद्यमान उभयत्र च धारभिः ॥ २०॥

सञ्छिद्यमानसर्वाङ्गो हाहतोऽस्मीति मूर्च्छितः ।

वेदनां परमां प्राप्तः पतत्येव पदे पदे ॥ २१॥

स्वधर्मानुगतं भुङ्क्ते पाखण्डफलमल्पधीः ।

यो राजा राजपुरुषो दण्डयेद्वै त्वधर्मतः ॥ २२॥

द्विजे शरीरदण्डं च पापीयान्नारकी च सः ।

नरके सूकरमुखे पात्यते यमकिङ्करैः ॥ २३॥

विनिष्यिष्टावयवको बलवद्भिस्तथेक्षुवत् ।

आर्तस्वरेण स्वनयन्मूर्च्छितः कश्मलङ्गतः ॥ २४॥

स पीड्यमानो बहुधा वेदनां यात्यतीव हि ।

विविक्तपरपीडो योऽप्यविविक्तपरव्यथाम् ॥ २५॥

ईश्वराङ्कितवृत्तीनां व्यथामाचरते स्वयम् ।

स चान्धकूपे पतति तदभिद्रोहयन्त्रिते ॥ २६॥

तत्रासौ जन्तुभिः क्रूरैः पशुभिर्मृगपक्षिभिः ।

सरीसृपैश्च मशकैर्यूकामत्कुणजातिभिः ॥ २७॥

मक्षिकाभिश्च तमसि दन्दशूकैश्च पीड्यते ।

परिक्रामति चैवात्र कुशरीरे च जन्तुवत् ॥ २८॥

यस्तु संविहितैः पञ्चयज्ञैः काकैश्च संस्तुतः ।

अश्नाति चासंविभज्य यत्किंञ्चिदुपपद्यते ॥ २९॥

स पापपुरुषः क्रूरैर्याम्यैश्च कृमिभोजने ।

नरकाधमके दुष्टकर्मणा परिपात्यते ॥ ३०॥