स्कन्ध 8, अध्याय 18: राहुमण्डलाद्यवस्थानवर्णनम्

८.१८ अष्टादशोऽध्यायः ।

राहुमण्डलाद्यवस्थानवर्णनम् ।

श्रीनारायण उवाच ।

अधस्तात्सवितुः प्रोक्तमयुतं राहुमण्डलम् ।

नक्षत्रवच्चरति च सैंहिकेयोऽतदर्हणः ॥ १॥

सूर्याचन्द्रमसोरेव मर्दनः सिंहिकासुतः ।

अमरत्वं च खेटत्वं लेभे यो विष्ण्वनुग्रहात् ॥ २॥

यददस्तरणेर्बिम्बं तपतो योजनायुतम् ।

तच्छादकोऽसुरो ज्ञेयोऽप्यर्कसाहस्रविस्तरम् ॥ ३॥

त्रयोदशसहस्रं तु सोमस्याच्छादको ग्रहः ।

यः पर्वसमये वैरानुबन्धी छादकोऽभवत् ॥ ४॥

सूर्याचन्द्रमसोर्दूराद्भवेच्छादनकारकः ।

तन्निशम्योभयत्रापि विष्णुना प्रेरितं स्वकम् ॥ ५॥

चक्रं सुदर्शनं नाम ज्वालामालातिभीषणम् ।

तत्तेजसा दुःसहेन समन्तात्परिवारितम् ॥ ६॥

मुहूर्तो द्विजमानस्तु दूराच्चकितमानसः ।

आरान्निवर्तते सोऽयमुपराग इतीव ह ॥ ७॥

उच्यते लोकमध्ये तु देवर्षे अवबुध्यताम् ।

ततोऽधस्तात्समाख्याता लोकाः परमपावनाः ॥ ८॥

सिद्धानां चारणानां च विद्याध्राणां च सत्तम ।

योजनायुतविख्याता लोकाः पुण्यनिषेविताः ॥ ९॥

ततोऽप्यधस्ताद्देवर्षे यक्षाणां च सरक्षसाम् ।

पिशाचप्रेतभूतानां विहाराजिरमुत्तमम् ॥ १०॥

अन्तरिक्षं च तत्प्रोक्तं यावद्वायुः प्रवाति हि ।

यावन्मेघास्ततोद्यन्ति तत्प्रोक्तं ज्ञानकोविदैः ॥ ११॥

ततोऽधस्ताद्योजनानां शतं यावद् द्विजोत्तम ।

पृथिवी परिसङ्ख्याता सुपर्णश्येनसारसाः ॥ १२॥

हंसादयः प्रोत्पतन्ति पार्थिवाः पृथिवीभवाः ।

भूसन्निवेशावस्थानं यथावदुपवर्णितम् ॥ १३॥

अधस्तादवनेः सप्त देवर्षे विवराः स्मृताः ।

एकैकशो योजनानामायामोच्छ्रायतः पुनः ॥ १४॥

अयुतान्तरविख्याताः सर्वर्तुसुखदायकाः ।

अतलं प्रथमं प्रोक्तं द्वितीयं वितलं तथा ॥ १५॥

तृतीयं सुतलं प्रोक्तं चतुर्थं वै तलातलम् ।

महातलं पञ्चमं च षष्ठं प्रोक्तं रसातलम् ॥ १६॥

सप्तमं विप्र पातालं सप्तैते विवराः स्मृताः ।

एतेषु बिलस्वर्गेषु दिवोऽप्यधिकमेव च ॥ १७॥

कामभोगैश्वर्यसुखसमृद्धभुवनेषु च ।

नित्योद्यानविहारेषु सुखास्वादः प्रवर्तते ॥ १८॥

दैत्याश्च काद्रवेयाश्च दानवा बलशालिनः ।

नित्यप्रमुदिता रक्ताः कलत्रापत्यबन्धुभिः ॥ १९॥

सुहृद्भिरनुजीवाद्यैः संयुताश्च गृहेश्वराः ।

ईश्वरादप्रतिहतकामा मायाविनश्च ते ॥ २०॥

निवसन्ति सदा हृष्टाः सर्वर्तुसुखसंयुताः ।

मयेन मायाविभुना येषु येषु च निर्मिताः ॥ २१॥

पुरः प्रकामशो भक्ता मणिप्रवरशालिनः ।

विचित्रभवनाट्टालगोपुराद्याः सहस्रशः ॥ २२॥

सभाचत्वरचैत्यादिशोभाढ्याः सुरदुर्लभाः ।

नागासुराणां मिथुनैः सपारावतसारिकैः ॥ २३॥

कीर्णकृत्रिमभूमिश्च विवरेशगृहोत्तमैः ।

अलङ्कृताश्चकासन्ति उद्यानानि महान्ति च ॥ २४॥

मनःप्रसन्नकारीणि फलपुष्पविशालिभिः ।

ललनानां विलासार्हस्थानैः शोभितभाञ्जि च ॥ २५॥

नानाविहङ्गमव्रातसंयुक्तजलराशिभिः ।

स्वच्छार्णपूरितह्रदैः पाठीनसमलङ्कृतैः ॥ २६॥

जलजन्तुक्षुब्धनीरनीरजातैरनेकशः ।

कुमुदोत्पलकह्लारनीलरक्तोत्पलैस्तथा ॥ २७॥

तेषु कृतनिकेतानां विहारैः सङ्कुलानि च ।

इन्द्रियोत्सवकारैश्च तथैव विविधैः स्वरैः ॥ २८॥

अमराणां च परमां श्रियं चातिशयन्ति च ।

यत्र नैव भयं क्वापि कालाङ्गैर्दिनरात्रिभिः ॥ २९॥

यत्राहिप्रवराणां च शिरःस्थैर्मणिरश्मिभिः ।

नित्यं तमः प्रबाध्येत सदा प्रस्फुटकान्तिभिः ॥ ३०॥