Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्

Containing 46 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 1

८.१५ पञ्चदशोऽध्यायः ।

भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम् ।

श्रीनारायण उवाच ।

अतः परं प्रवक्ष्यामि भानोर्गमनमुत्तमम् ।

शीघ्रमन्दादिगतिभिस्त्रिविधं गमनं रवेः ॥ १॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 2

सर्वग्रहाणां त्रीण्येव स्थानानि सुरसत्तम ।

स्थानं जारद्गवं मध्यं तथैरावतमुत्तरम् ॥ २॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 3

वैश्वानरं दक्षिणतो निर्दिष्टमिति तत्त्वतः ।

अश्विनी कृत्तिका याम्या नागवीथीति शब्दिता ॥ ३॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 4

रोहिण्यार्द्रा मृगशिरो गजवीथ्यभिधीयते ।

पुष्याश्लेषा तथाऽऽदित्या वीथी चैरावती स्मृता ॥ ४॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 5

एतास्तु वीथयस्तिस्र उत्तरो मार्ग उच्यते ।

तथा द्वे चापि फल्गुन्यौ मघा चैवार्षभी मता ॥ ५॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 6

हस्तश्चित्रा तथा स्वाती गोवीथीति तु शब्दिता ।

ज्येष्ठा विशाखानुराधा वीथी जारद्गवी मता ॥ ६॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 7

एतास्तु वीथयस्तिस्रो मध्यमो मार्ग उच्यते ।

मूलाषाढोत्तराषाढा अजवीथ्यभिशब्दिता ॥ ७॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 8

श्रवणं च धनिष्ठा च मार्गी शतभिषक् तथा ।

वैश्वानरी भाद्रपदे रेवती चैव कीर्तिता ॥ ८॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 9

एतास्तु वीथयस्तिस्रो दक्षिणो मार्ग उच्यते ।

उत्तरायणमासाद्य युगाक्षान्तर्निबद्धयोः ॥ ९॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 10

कर्षणं पाशयोर्वायुबद्धयो रोहणं स्मृतम् ।

तदाभ्यन्तरगान्मण्डलाद्रथस्य गतेर्भवेत् ॥ १०॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 11

मान्द्यं दिवसवृद्धिश्च जायते सुरसत्तम ।

रात्रिह्रासश्च भवति सौम्यायनक्रमो ह्ययम् ॥ ११॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 12

दक्षिणायनके पाशे प्रेरणादवरोहणम् ।

बहिर्मण्डलवेशेन गतिशैघ्र्यं तदा भवेत् ॥ १२॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 13

तदा दिनाल्पता रात्रिवृद्धिश्च परिकीर्तिता ।

वैषुवे पाशसाम्यात्तु समावस्थानतो रवेः ॥ १३॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 14

मध्यमण्डलवेशश्च साम्यं रात्रिदिनादिके ।

आकृष्येते यदा तौ तु ध्रुवेण समधिष्ठितौ ॥ १४॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 15

तदाभ्यन्तरतः सूर्यो भ्रमते मण्डलानि च ।

ध्रुवेण मुच्यमानेन पुना रश्मियुगेन तु ॥ १५॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 16

तथैव बाह्यतः सूर्यो भ्रमते मण्डलानि च ।

तस्मिन्मेरौ पूर्वभागे पुर्यैन्द्री देवधानिका ॥ १६॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 17

दक्षिणे वै संयमनी नाम याम्या महापुरी ।

पश्चान्निम्लोचनी नाम वारुणी वै महापुरी ॥ १७॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 18

तदुत्तरे पुरी सौम्या प्रोक्ता नाम विभावरी ।

ऐन्द्रपुर्यां रवेः प्रोक्त उदयो ब्रह्मवादिभिः ॥ १८॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 19

संयमन्यां च मध्याह्ने निम्लोचन्यां निमीलनम् ।

विभावर्यां निशीथः स्यात्तिग्मांशोः सुरपूजितः ॥ १९॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 20

प्रवृत्तेश्च निमित्तानि भूतानां तानि सर्वशः ।

मेरोश्चतुर्दिशं भानोः कीर्तितानि मया मुने ॥ २०॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 21

मेरुस्थानां सदा मध्यं गत एव विभाति हि ।

सव्यं गच्छन्दक्षिणेन करोति स्वर्णपर्वतम् ॥ २१॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 22

उदयास्तमये चैव सर्वकालं तु सम्मुखे ।

दिशास्वशेषासु तथा सुरर्षे विदिशासु च ॥ २२॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 23

यैर्यत्र दृश्यते भास्वान्स तेषामुदयः स्मृतः ।

तिरोभावं च यत्रैति तत्रैवास्तमनं रवेः ॥ २३॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 24

नैवास्तमनमर्कस्य नोदयः सर्वदा सतः ।

उदयास्तमनाख्यं हि दर्शनादर्शनं रवेः ॥ २४॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 25

शक्रादीनां पुरे तिष्ठन्स्पृशत्येष पुरत्रयम् ।

विकर्णौ द्वौ विकर्णस्थस्त्रीन्कोणान्द्वे पुरे तथा ॥ २५॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 26

सर्वेषां द्वीपवर्षाणां मेरुरुत्तरतः स्थितः ।

यैर्यत्र दृश्यते भानुः सैव प्राचीति चोच्यते ॥ २६॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 27

तद्वामभागतो मेरुर्वर्ततेति विनिर्णयः ।

यदि चैन्द्र्याः प्रचलते घटिका दशपञ्चभिः ॥ २७॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 28

याम्यां तदा योजनानां सपादं कोटियुग्मकम् ।

सार्धद्वादशलक्षाणि पञ्चनेत्रसहस्रकम् ॥ २८॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 29

प्रक्रामति सहस्रांशुः कालमार्गप्रदर्शकः ।

एवं ततो वारुणीं च सौम्यामैन्द्रीं सहस्रदृक् ॥ २९॥

Devi Bhagavata Purana

स्कन्ध 8, अध्याय 15: भुवनकोशवर्णने सूर्यगतिवर्णनम्, Verse 30

पर्येति कालचक्रात्मा द्युमणिः कालबुद्धये ।

तथा चान्ये ग्रहाः सोमादयो ये दिग्विचारिणः ॥ ३०॥